←
शुक्रवार, 03 मार्च 2023
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 140

म्हणौनि संशयापरौतें । कांहींच नाहीं पापौतें । हा विनाशाची वाहातें । खांचि पैं गा ॥ १४० ॥

"Therefore, there is nothing more sinful than doubt; it is a flowing pit of destruction."

संशयापरौतें Noun
samshayaparautē
संशयापेक्षा
than doubt
पापौतें Noun
pāpautē
पाप
sin
विनाशाची Noun
vināśācī
नाशाची
of destruction
खांचि Noun
khāñci
खड्डा
pit or ditch
वाहातें Verb
vāhātē
नेणारी किंवा वाहणारी
leading to

💡 अर्थ

म्हणून संशयासारखे दुसरे मोठे पाप नाही. संशय हा विनाशाच्या मार्गावरील एक खोल खड्डाच आहे.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगतात की, मनुष्याच्या प्रगतीमध्ये संशय हा सर्वात मोठा अडथळा आहे. संशयामुळे बुद्धी विचलित होते आणि माणूस योग्य निर्णय घेऊ शकत नाही. संशय हा केवळ मानसिक दोष नसून तो विनाशाकडे नेणारा एक मार्ग आहे. ज्याप्रमाणे एखादा माणूस खोल खड्ड्यात पडला की त्याचे नुकसान होते, तसेच संशयी वृत्ती माणसाचे आध्यात्मिक आणि ऐहिक जीवन उद्ध्वस्त करते. संशय हा ज्ञानाचा शत्रू आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

अभ्यास करताना किंवा कोणतेही काम करताना मनात शंका ठेवू नका. जर तुम्हाला एखाद्या विषयावर संशय असेल, तर तो शिक्षकांना विचारून दूर करा, अन्यथा तो संशय तुमच्या प्रगतीत अडथळा ठरेल. उदाहरणार्थ, परीक्षेत उत्तर माहीत असूनही संशय घेतल्यास चुकीचे उत्तर लिहिले जाऊ शकते.

📌 संदर्भ

ज्ञानेश्वर महाराज संशयाचे घातक परिणाम स्पष्ट करत आहेत. ते सांगतात की संशय हा विनाशाचा मार्ग आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 200

म्हणौनि कर्मे तरी कीजती। परि तीं कर्तेपणा न येती। जैसे बीजां भाजिलिया न रुजती। तैसे कर्म जाणावे॥

"Therefore, actions are indeed performed, but they do not lead to doership; just as roasted seeds do not sprout, so should those actions be understood."

म्हणौनि Conjunction
Mhanauni
म्हणून
Therefore
कीजती Verb
Kijati
केली जातात
Are performed
कर्तेपणा Noun
Kartepana
अहंकार किंवा कर्तेपणाचा भाव
Sense of doership
बीजां Noun
Bijan
बियाणे
Seeds
भाजिलिया Adjective
Bhajiliya
भाजल्यावर
Once roasted
रुजती Verb
Rujati
उगवणे किंवा अंकुरणे
To sprout

💡 अर्थ

म्हणून कर्मे तर केली जातात, पण ती कर्तेपणाला (बंधनाला) कारणीभूत ठरत नाहीत. ज्याप्रमाणे भाजलेले बी पुन्हा रुजत नाही, त्याप्रमाणे हे कर्म समजावे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत निष्काम कर्मयोगाचे मर्म समजावून सांगत आहेत. ते म्हणतात की, ज्ञानी पुरुष जगातील सर्व आवश्यक कर्मे करतो, परंतु त्याच्या मनात 'मी हे केले' असा अहंकार नसतो. ज्याप्रमाणे एखादे बी अग्नीत भाजले की त्याची अंकुरण क्षमता नष्ट होते आणि ते पुन्हा जमिनीतून उगवू शकत नाही, त्याचप्रमाणे आत्मज्ञानाच्या अग्नीत शुद्ध झालेले कर्म मनुष्याला जन्म-मरणाच्या फेऱ्यात किंवा कर्माच्या बंधनात अडकवत नाही. कर्माचे अस्तित्व असूनही त्याचे फळ चिकटत नाही.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात काम करताना 'मीच हे सर्व करतोय' हा अहंकार सोडून कर्तव्य भावनेने काम करावे. उदाहरणार्थ, एखाद्या गरजूला मदत करताना ती प्रसिद्धीसाठी न करता केवळ आपले कर्तव्य म्हणून केल्यास मनाला खरी शांती मिळते आणि कर्माचे ओझे वाटत नाही.

📌 संदर्भ

अहंकाररहित कर्माचे फळ कसे मिळत नाही आणि ते बंधनास कारणीभूत कसे ठरत नाही, हे सांगताना माऊलींनी भाजलेल्या बीयाचा दृष्टांत दिला आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 84

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरावे हेचि परम । जेणे पाविजे पुरुषोत्तम । निभ्रांत गा ॥ ८४ ॥

"Therefore, perform the duty that is appropriate; this indeed is the highest path. By this, one undoubtedly attains the Supreme Being."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Uchita
योग्य / विहित
Appropriate / Prescribed
आचरावे Verb
Aacharave
आचरण करावे
Should perform / practice
परम Adjective
Parama
श्रेष्ठ
Supreme / Highest
पाविजे Verb
Pavije
प्राप्त होतो
Attains
पुरुषोत्तम Noun
Purushottama
परमेश्वर
Supreme Being
निभ्रांत Adverb
Nibhranta
निःसंशय / नक्कीच
Undoubtedly

💡 अर्थ

म्हणून जे योग्य आणि विहित कर्तव्य कर्म आहे, तेच तू कर. हेच सर्वात श्रेष्ठ आहे. या कर्माच्या आचरणाने तू नक्कीच परमेश्वराला प्राप्त करशील.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्माचे महत्त्व विशद करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने आपल्या वाट्याला आलेले, धर्माला धरून असलेले 'उचित' कर्मच केले पाहिजे. फळाची अपेक्षा न ठेवता केलेले स्वधर्मपालन हाच मोक्षाचा सर्वात मोठा मार्ग आहे. जेव्हा एखादी व्यक्ती आपले कर्तव्य निष्ठेने पार पाडते, तेव्हा ती व्यक्ती निःसंशयपणे पुरुषोत्तमाला (परमात्म्याला) प्राप्त होते. येथे कर्मालाच भक्तीचे स्वरूप दिले आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, विद्यार्थ्यांनी परीक्षेच्या निकालाची चिंता करण्यापेक्षा आपला अभ्यास (जे त्यांचे उचित कर्म आहे) प्रामाणिकपणे करावा. हेच त्यांना यशाकडे नेईल.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला सांगत आहेत की स्वधर्माचे पालन करणे हाच ईश्वरापर्यंत पोहोचण्याचा मार्ग आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा