बोलणारी गुहा

एका विस्तीर्ण जंगलात खरनखर नावाचा एक वृद्ध सिंह राहत होता. त्याचे वय झाल्यामुळे त्याला पूर्वीसारखी शिकार करता येत नसे. एके दिवशी त्याला खूप भूक लागली होती. त्याने सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत जंगलात अन्नाचा शोध घेतला, पण त्याला एकही प्राणी सापडला नाही. सूर्य मावळतीला टेकलेला असताना तो फिरत असताना त्याला एक मोठी आणि सुंदर गुहा दिसली. सिंहाने विचार केला, 'या गुहेत नक्कीच एखादा प्राणी राहत असणार. रात्रीच्या वेळी तो प्राणी विश्रांतीसाठी इथे येईल, तेव्हा मी त्याला मारून आपली भूक भागवेन.' हा विचार करून सिंह गुहेच्या आत गेला आणि एका कोपऱ्यात लपून बसला. ती गुहा 'दधिपुच्छ' नावाच्या एका चतुर कोल्ह्याची होती. काही वेळाने दधिपुच्छ तिथे आला. गुहेच्या प्रवेशद्वाराजवळ पोहोचताच त्याला सिंहाच्या पावलांचे ठसे जमिनीवर उमटलेले दिसले. त्याने बारकाईने पाहिले तर त्याला लक्षात आले की, पाऊलखुणा गुहेच्या आत गेलेल्या आहेत, पण बाहेर आल्याचे कोणतेही निशाण नाही. कोल्हा सावध झाला. त्याने विचार केला, 'जर मी आत गेलो तर सिंह मला नक्कीच खाऊन टाकेल. पण सिंह आत आहे की नाही हे कसे कळणार?' कोल्ह्याने एक युक्ती लढवली. तो गुहेच्या तोंडाशी उभा राहिला आणि मोठ्याने ओरडला, 'अरे गुहे! ओ गुहे! आज तू गप्प का आहेस? रोज तर तू मी आल्यावर माझे स्वागत करतेस आणि मला आत बोलावतेस. आज तू काहीच बोलत नाहीस. जर तू मला नेहमीप्रमाणे साद घातली नाहीस, तर मी दुसऱ्या गुहेत निघून जाईन.' गुहेच्या आत बसलेला सिंह बुचकळ्यात पडला. त्याला वाटले की, ही गुहा कदाचित खरंच कोल्ह्याशी बोलत असेल आणि आज माझ्या भीतीमुळे ती गप्प बसली आहे. जर मी या कोल्ह्याला उत्तर दिले नाही, तर तो निघून जाईल आणि माझी शिकार निसटेल. असा विचार करून सिंह मोठ्या आवाजात गर्जना करत म्हणाला, 'ये कोल्ह्या, तुझे स्वागत आहे! तू बिनधास्त आत ये!' सिंहाची गर्जना ऐकताच संपूर्ण गुहा हादरली. कोल्ह्याला खात्री पटली की आत सिंहच आहे. त्याने वेळ न घालवता तिथून धूम ठोकली आणि स्वतःचे प्राण वाचवले. पळताना तो म्हणाला, 'जे लोक येणाऱ्या संकटाचा आधीच विचार करतात आणि सावध राहतात, तेच सुखी होतात.'