शहरातला उंदीर आणि गावातला उंदीर

खूप वर्षांपूर्वीची गोष्ट आहे. एका शांत आणि हिरव्यागार खेडेगावात ग्राम्य नावाचा एक उंदीर राहत असे. तो अतिशय साध्या स्वभावाचा आणि कष्टाळू होता. त्याचे घर एका शेताच्या कडेला असलेल्या एका जुन्या झाडाच्या ढोलीत होते. तो रोज सकाळी उठून शेतात पडलेले धान्याचे दाणे, वाळलेली फळे आणि मुळा गोळा करायचा. त्याचे आयुष्य शांततेत चालले होते. एके दिवशी त्याचा चुलत भाऊ, जो शहरात राहायचा, त्याला भेटायला आला. त्याचे नाव नगरीय होते. नगरीय शहरातल्या एका मोठ्या बंगल्यात राहायचा आणि त्याला तिथल्या चकचकीत आयुष्याची सवय होती. ग्राम्यने त्याचे मनापासून स्वागत केले. त्याने नगरीयला खाण्यासाठी ताजी फळे, गव्हाचे दाणे आणि थंड पाणी दिले. नगरीयने ते जेवण पाहिले आणि नाक मुरडले. तो म्हणाला, 'अरे मित्रा, तू हे काय खातोयस? हे तर अगदीच साधे आणि चवहीन आहे. तू माझ्यासोबत शहरात चल. तिथे तुला खायला जे मिळेल, ते पाहून तुझे डोळे विस्फारतील. तिथले आयुष्य किती राजेशाही आहे हे तुला कळेल.' ग्राम्यला शहराबद्दल उत्सुकता वाटली, म्हणून त्याने नगरीयसोबत शहरात जाण्याचे मान्य केले. दोघेही शहरात पोहोचले. नगरीय ज्या बंगल्यात राहत होता, तो खूपच भव्य होता. तिथे सगळीकडे मखमली पडदे, महागडे फर्निचर आणि चविष्ट पदार्थांचा सुवास दरवळत होता. रात्रीच्या वेळी नगरीय ग्राम्यला डायनिंग टेबलवर घेऊन गेला. तिथे मेजवानी संपल्यानंतर उरलेले अनेक पदार्थ होते - केक, चीज, मिठाई आणि विविध फळे. ग्राम्यने आयुष्यात कधीच इतके पदार्थ पाहिले नव्हते. तो आनंदाने एक केकचा तुकडा खाणारच होता, तितक्यात मोठ्याने दरवाजा उघडल्याचा आवाज आला. नगरीय ओरडला, 'पळ! लवकर पळ!' दोघेही एका अरुंद छिद्रात जाऊन लपले. ग्राम्यचा जीव धाकधूक करत होता. काही वेळाने शांतता झाल्यावर ते पुन्हा बाहेर आले. पण पुन्हा एकदा कुत्र्याच्या भुंकण्याचा आवाज आला आणि पुन्हा त्यांना पळावे लागले. असे अनेक वेळा झाले. ग्राम्यला समजले की इथे जेवण जरी शाही असले, तरी जीव मात्र टांगणीला लागलेला असतो. त्याने नगरीयला सांगितले, 'मित्रा, तुझे हे वैभव तुलाच लखलाभ असो. मला माझ्या गावाची ती साधी भाकरी आणि तिथली शांतता जास्त प्रिय आहे. जिथे भीती आहे, तिथे कितीही सुख असले तरी ते व्यर्थ आहे.' असे म्हणून ग्राम्य आपल्या गावी परतला.