माकड आणि मगर
एका नदीच्या काठी जांभळाचे एक मोठे झाड होते. त्या झाडावर 'रक्तमुख' नावाचे एक हुशार माकड राहत असे. ते झाड अतिशय गोड आणि रसाळ जांभळांनी भरलेले असायचे. त्याच नदीत 'करालमुख' नावाचा एक मगर राहत होता. एके दिवशी मगर झाडाखाली विश्रांती घेण्यासाठी आला. माकडाने त्याला काही गोड जांभळे दिली. मगरीला ती खूप आवडली आणि अशा प्रकारे दोघांची मैत्री झाली. आता मगर रोज झाडापाशी येऊ लागला आणि दोघे तासनतास गप्पा मारू लागले. माकड मगरीला खाण्यासाठी भरपूर जांभळे द्यायचे. एके दिवशी मगरीने काही जांभळे आपल्या पत्नीसाठी घरी नेली. मगरीच्या पत्नीने ती जांभळे खाल्ली आणि ती म्हणाली, 'जर ही फळे इतकी गोड आहेत, तर रोज ही फळे खाणाऱ्या माकडाचे काळीज किती गोड असेल! मला त्या माकडाचे काळीज खायचे आहे.' मगरीने आपल्या मित्राला दगा देण्यास नकार दिला, पण पत्नीच्या हट्टापुढे त्याचे काही चालले नाही. दुसऱ्या दिवशी मगर माकडाकडे गेला आणि म्हणाला, 'मित्रा, आज माझ्या पत्नीने तुला जेवणासाठी घरी बोलावले आहे.' माकड आनंदाने तयार झाले आणि मगरीच्या पाठीवर बसले. नदीच्या मध्यभागी पोहोचल्यावर मगरीने खरे काय ते सांगितले. माकड घाबरले पण त्याने संयम राखला. तो म्हणाला, 'अरे मित्रा, तू मला आधी का नाही सांगितले? मी माझे काळीज तर झाडावरच विसरलो आहे. चल, आपण परत जाऊया आणि ते घेऊन येऊया.' मूर्ख मगर पुन्हा झाडाकडे वळला. झाड येताच माकडाने उडी मारली आणि झाडावर चढले. त्याने मगरीला सांगितले की, 'मूर्खा, कोणाचे काळीज शरीराबाहेर असते का? तू माझ्याशी दगाफटका केलास, आता आपली मैत्री संपली.'
💡 बोधवाक्य
संकटकाळी डगमगून न जाता बुद्धीचा वापर केल्यास कोणत्याही संकटातून मार्ग काढता येतो.
📝 स्पष्टीकरण (Explanation)
ही गोष्ट आपल्याला संकटकाळात प्रसंगावधान राखण्याचे महत्त्व शिकवते. जेव्हा माकडाला समजले की आपला मित्रच आपला घात करणार आहे, तेव्हा तो घाबरला नाही तर त्याने आपल्या बुद्धीचा वापर करून स्वतःचा जीव वाचवला. तसेच, कोणावरही आंधळेपणाने विश्वास ठेवू नये, हेही यातून समजते.