व्यापारी आणि लोखंडाची तराजू

एका शहरात नादुक नावाचा एक व्यापारी राहत होता. एकेकाळी तो खूप श्रीमंत होता, पण दुर्दैवाने त्याचा व्यापार मंदावला आणि तो गरीब झाला. त्याने आपले नशीब आजमावण्यासाठी दुसऱ्या शहरात जाण्याचा निर्णय घेतला. जाण्यापूर्वी, त्याच्याकडे त्याच्या पूर्वजांनी दिलेली एक हजार किलो वजनाची एक मोठी लोखंडाची तराजू होती. त्याने ती तराजू आपला मित्र लक्ष्मण याच्याकडे सुरक्षित ठेवण्यासाठी दिली आणि सांगितले, 'मित्रा, मी परत येईपर्यंत ही तराजू तुझ्याकडे ठेव.' लक्ष्मण आनंदाने तयार झाला.

काही वर्षांनंतर, नादुक भरपूर पैसे कमवून परत आला. तो लक्ष्मणाकडे गेला आणि आपली तराजू परत मागितली. पण लक्ष्मण आता लोभी झाला होता. त्याला ती मौल्यवान तराजू विकायची होती. तो खोटे बोलत म्हणाला, 'मित्रा, मला माफ कर. तुझ्या तराजूला उंदरांनी कुरतडून खाऊन टाकले. आता तिथे काहीच शिल्लक नाही.' नादुकला समजले की लक्ष्मण खोटे बोलत आहे, कारण उंदीर कधीच लोखंड खाऊ शकत नाहीत. पण त्याने राग न दाखवता शांतपणे उत्तर दिले, 'ठीक आहे मित्रा, यात तुझा काय दोष? नशिबात जे लिहिले आहे तेच घडते.'

नादुकने मग लक्ष्मणाला विचारले, 'मी नदीवर स्नानासाठी जात आहे, तू तुझ्या मुलाला रामूला माझ्यासोबत पाठवशील का? तो माझे सामान सांभाळेल.' लक्ष्मणने विचार केला की नादुकला राग आला नाही, म्हणून त्याने आनंदाने रामूला पाठवले. नदीवर पोहोचल्यावर नादुकने मुलाला एका जवळच्या गुहेत लपवून ठेवले आणि गुहेचे तोंड एका मोठ्या दगडाने बंद केले. तो एकटाच लक्ष्मणाकडे परतला.

लक्ष्मणाने विचारले, 'माझा मुलगा कुठे आहे?' नादुक रडण्याचे नाटक करत म्हणाला, 'मित्रा, खूप मोठी दुर्घटना घडली! जेव्हा मी स्नान करत होतो, तेव्हा एक मोठा ससाणा आकाशातून आला आणि तुझ्या मुलाला उचलून घेऊन गेला.' लक्ष्मण रागाने ओरडला, 'तू खोटे बोलतोयस! एक ससाणा एवढ्या मोठ्या मुलाला कसा काय उचलून नेऊ शकतो?' नादुक शांतपणे म्हणाला, 'मित्रा, जर उंदीर हजार किलोचे लोखंड खाऊ शकतात, तर ससाणा एका मुलाला का नाही उचलून नेऊ शकत?' लक्ष्मणाला आपली चूक उमजली. त्याने नादुकची माफी मागितली, त्याची तराजू परत केली आणि नादुकने त्याच्या मुलाला सुरक्षित परत आणले.