कोल्हा आणि उंट
एका मोठ्या नदीच्या काठी एक कोल्हा आणि एक उंट राहत होते. दोघेही चांगले मित्र होते. कोल्हा खूप चतुर आणि धूर्त होता, तर उंट स्वभावाने सरळ आणि साधा होता. एके दिवशी कोल्ह्याला नदीच्या पलीकडे असलेल्या उसाच्या शेताचा सुगावा लागला. त्याला ऊस खायची खूप इच्छा झाली, पण नदी खोल असल्यामुळे तो पोहून पलीकडे जाऊ शकत नव्हता. त्याने उंटाला एक युक्ती सुचवली. कोल्हा म्हणाला, 'मित्रा, नदीच्या पलीकडे रसाळ उसाचे एक मोठे शेत आहे. आपण दोघे तिथे गेलो तर आपल्याला पोटभर मेजवानी मिळेल. तू मला तुझ्या पाठीवर बसवून पलीकडे ने, म्हणजे आपण दोघे मिळून ऊस खाऊ शकू.' उंटालाही उसाची आवड होती, त्यामुळे तो तयार झाला. उंटाने कोल्ह्याला आपल्या पाठीवर बसवले आणि नदी पार करून ते शेतात पोहोचले. शेतात गेल्यावर दोघेही आवडीने ऊस खाऊ लागले. कोल्हा लहान असल्यामुळे त्याचे पोट लवकर भरले. पोट भरताच कोल्ह्याला खोडसाळपणा सुचला. तो मोठ्याने ओरडू लागला. उंटाने त्याला विनंती केली, 'मित्रा, ओरडू नकोस. तुझे ओरडणे ऐकून शेतकरी इथे धावून येतील आणि आपल्याला मारतील.' पण कोल्ह्याने त्याचे ऐकले नाही. तो म्हणाला, 'काय करू मित्रा, जेवण झाल्यावर गाणे गाण्याची माझी जुनी सवय आहे.' कोल्ह्याच्या ओरडण्यामुळे शेतकरी लाठ्या-काठ्या घेऊन तिथे आले. कोल्हा चपळ असल्याने झाडाझुडपात लपून बसला, पण बिचारा उंट मात्र शेतकऱ्यांच्या तावडीत सापडला. शेतकऱ्यांनी उंटाला खूप बेदम मार दिला. थोड्या वेळाने जेव्हा शेतकरी निघून गेले, तेव्हा कोल्हा बाहेर आला. उंट खूप दुखावला होता, पण त्याने काहीही न बोलता कोल्ह्याला पाठीवर बसवले आणि ते घराकडे परतण्यासाठी नदीत उतरले. जेव्हा ते नदीच्या मध्यभागी आले, तेव्हा उंटाने पाण्यात डुबकी मारायला सुरुवात केली. कोल्हा घाबरून ओरडला, 'अरे मित्रा, हे तू काय करतोयस? मी पाण्यात बुडेन!' उंटाने शांतपणे उत्तर दिले, 'काय करू मित्रा, जेवण झाल्यावर आणि मार खाल्यावर पाण्यात डुबकी मारण्याची माझी जुनी सवय आहे.' कोल्हा पाण्यात पडला आणि त्याला चांगलाच धडा मिळाला. त्याला आपल्या कृत्याचा पश्चात्ताप झाला.
💡 बोधवाक्य
जशास तसे.
📝 स्पष्टीकरण (Explanation)
ही गोष्ट 'जशास तसे' या तत्त्वाचे उत्तम उदाहरण आहे. कोल्हा स्वार्थी होता आणि त्याने स्वतःच्या आनंदासाठी आपल्या मित्राचा जीव धोक्यात घातला. त्याने आपली कृती 'सवय' असल्याचे सांगून समर्थित केली. उंटाने त्याला त्याच भाषेत उत्तर देऊन हे पटवून दिले की आपण इतरांशी जसे वागतो, तसेच फळ आपल्याला मिळते. खरी मैत्री ही एकमेकांचा विचार करण्यावर अवलंबून असते.