स्वप्न पाहणारा ब्राह्मण
एका लहान गावामध्ये स्वभावकृपण नावाचा एक गरीब ब्राह्मण राहत असे. तो अतिशय गरीब होता आणि लोकांकडून मिळणाऱ्या भिक्षेवर आपला उदरनिर्वाह करत असे. एकदा त्याला भिक्षेमध्ये पिठाने काठोकाठ भरलेला एक मोठा मातीचा घडा मिळाला. तो घडा घेऊन तो आपल्या घरी आला. त्याने तो घडा आपल्या खाटेजवळ असलेल्या एका खुंटीला टांगला, जेणेकरून झोपतानाही त्याचे लक्ष त्या घड्याकडे राहील. एके रात्री तो ब्राह्मण आपल्या खाटेवर झोपला असताना त्या घड्याकडे पाहत विचार करू लागला आणि हळूहळू तो दिवास्वप्नात हरवून गेला. त्याने विचार केला, 'आता हा घडा पिठाने पूर्ण भरलेला आहे. समजा, उद्या गावात मोठा दुष्काळ पडला, तर या पिठाला खूप मोठी किंमत येईल. मी हे पीठ शंभर रुपयांना विकीन. त्या पैशातून मी दोन शेळ्या विकत घेईन. सहा महिन्यांनंतर त्या शेळ्यांना पिल्ले होतील आणि हळूहळू माझ्याकडे शेळ्यांचा एक मोठा कळप तयार होईल. मग मी त्या सर्व शेळ्या विकून काही गाई आणि म्हशी विकत घेईन. गाई-म्हशींचे दूध विकून मी खूप पैसा कमवीन. त्यानंतर मी घोडे विकत घेईन आणि ते राजाला विकून खूप सोने मिळवीन. माझ्याकडे इतकी संपत्ती येईल की मी एक भव्य वाडा बांधीन. मग एक श्रीमंत व्यापारी आपली सुंदर मुलगा माझ्याशी लग्नासाठी घेऊन येईल. आम्हाला एक गोंडस मुलगा होईल, ज्याचे नाव मी सोमशर्मा ठेवीन. जेव्हा सोमशर्मा रांगू लागेल, तेव्हा मी बागेत बसून पुस्तक वाचत असेन. सोमशर्मा रांगत रांगत माझ्या जवळ येईल, तेव्हा मी माझ्या पत्नीला म्हणेन की मुलाला आत घेऊन जा. पण ती घरकामात व्यस्त असल्यामुळे माझे ऐकणार नाही. मग मला खूप राग येईल आणि तिला धाक दाखवण्यासाठी मी तिला जोरात लाथ मारीन.' या विचारात मग्न असलेल्या ब्राह्मणाने वास्तवातही हवेत जोरात लाथ मारली. त्याची लाथ थेट वर टांगलेल्या पिठाच्या घड्याला लागली. घडा फुटला आणि त्यातील सर्व पीठ ब्राह्मणाच्या अंगावर पडले. त्याचे सर्व स्वप्न एका क्षणात विरून गेले. जेव्हा त्याला जाग आली, तेव्हा त्याला समजले की केवळ कल्पनेच्या जगात राहिल्यामुळे त्याने आपल्याकडे असलेले पीठही गमावले आहे.
💡 बोधवाक्य
केवळ स्वप्ने पाहून काहीही साध्य होत नाही; वास्तवात कष्ट केल्याशिवाय फळ मिळत नाही.
📝 स्पष्टीकरण (Explanation)
ही गोष्ट आपल्याला शिकवते की भविष्याचे नियोजन करणे चांगले आहे, परंतु कोणतेही प्रत्यक्ष काम न करता केवळ कल्पनेच्या जगात जगणे मूर्खपणाचे आहे. आपल्याकडे 'काय असू शकते' याचे स्वप्न पाहण्यात ब्राह्मण इतका दंग होता की, त्याच्याकडे 'काय आहे' याची किंमत राखायला तो विसरला. यश त्यांनाच मिळते जे कृती करतात, केवळ स्वप्न पाहणाऱ्यांना नाही.