📌दिन विशेष

१९५९ मध्ये लडाखमधील हॉट स्प्रिंग्स येथे चिनी सैनिकांशी लढताना शहीद झालेल्या १० धाडसी पोलीस कर्मचाऱ्यांच्या स्मरणार्थ हा दिवस पाळला जातो. संपूर्ण भारतात कर्तव्य बजावताना बलिदान देणाऱ्या पोलीस जवानांना यावेळी मानवंदना दिली जाते.

आयोडीनच्या कमतरतेमुळे होणाऱ्या आजारांबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो. आयोडीन हे मानवी शरीराच्या वाढीसाठी अत्यंत आवश्यक आहे.

हिंदी चित्रपटसृष्टीतील 'एल्विस प्रिस्ली' मानले जाणारे प्रसिद्ध अभिनेते शम्मी कपूर यांचा जन्म मुंबईत झाला. आपल्या विशिष्ट नृत्यशैलीने आणि उत्साही अभिनयाने त्यांनी १९५० आणि ६० चे दशक गाजवले.

हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध डान्सर आणि अभिनेत्री हेलन यांचा जन्म झाला. त्यांनी आपल्या नृत्याने बॉलिवूडमध्ये आयटम साँगची एक नवी परंपरा सुरू केली.

हिंदी चित्रपटांमधील प्रसिद्ध खलनायक अजित (हमीद अली खान) यांचा जन्म झाला. 'लायन' या टोपणनावाने आणि त्यांच्या संवादांच्या खास शैलीसाठी (उदा. 'मोना डार्लिंग') ते ओळखले जात.

भारतीय चित्रपटसृष्टीतील 'रोमान्सचे किंग' मानले जाणारे ज्येष्ठ दिग्दर्शक आणि निर्माते यश चोप्रा यांचे मुंबईत निधन झाले. त्यांनी 'दीवार', 'सिलसिला' आणि 'दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे' सारखे अजरामर चित्रपट दिले.

प्रसिद्ध मराठी आणि हिंदी चित्रपट अभिनेते आणि दिग्दर्शक भगवान दादा यांचे निधन झाले. 'अलबेला' चित्रपटातील त्यांच्या डान्स स्टेप्स आजही लोकप्रिय आहेत आणि अमिताभ बच्चन सारख्या अनेक कलाकारांवर त्यांचा प्रभाव होता.

ऑस्कर विजेता अमेरिकन अभिनेता बर्ट लँकेस्टर यांचे निधन झाले. ते त्यांच्या रांगड्या व्यक्तिमत्वासाठी आणि अभिनयातील विविधतेसाठी ओळखले जात.

प्रसिद्ध फ्रेंच चित्रपट दिग्दर्शक आणि 'फ्रेंच न्यू वेव्ह' चळवळीचे प्रणेते फ्रान्स्वा त्रुफो यांचे निधन झाले. त्यांच्या चित्रपटांनी जागतिक सिनेमावर खोलवर परिणाम केला.

'ऑन द रोड' या सुप्रसिद्ध कादंबरीचे लेखक आणि बीट पिढीचे प्रतिनिधित्व करणारे अमेरिकन साहित्यिक जॅक केरोअॅक यांचे निधन झाले.

नेताजी सुभाषचंद्र बोस यांनी सिंगापूर येथे 'आझाद हिंद सरकार' (स्वतंत्र भारताचे हंगामी सरकार) स्थापन करण्याची घोषणा केली. या सरकारला जगातील ९ देशांनी मान्यता दिली होती आणि त्याचे स्वतःचे चलन, न्यायालय आणि सैन्य होते.

महाराजांनी रायगड किल्ल्यावरून आपल्या ऐतिहासिक दक्षिण दिग्विजयासाठी प्रस्थान केले. ही त्यांची सर्वात मोठी आणि शेवटची मोठी मोहीम होती ज्याद्वारे त्यांनी तमिळनाडू आणि कर्नाटकपर्यंत स्वराज्याचा विस्तार केला.

सुमारे १ लाख लोकांनी वॉशिंग्टन डी.सी. मध्ये व्हिएतनाम युद्धाच्या निषेधार्थ भव्य मोर्चा काढला. अमेरिकन इतिहासातील ही एक मोठी नागरी चळवळ होती.

भारत आणि फ्रान्स सरकार दरम्यान पाँडिचेरी, कारिकल आणि माहे या फ्रेंच वसाहती भारताकडे सोपवण्याबाबतचा ऐतिहासिक करार झाला.

ब्रिटीश रॉयल नेव्हीने नेपोलियनच्या फ्रान्स आणि स्पेनच्या संयुक्त आरमाराचा पराभव केला. ही इतिहासातील सर्वात महत्त्वाची नाविक लढाई मानली जाते, ज्यामध्ये ॲडमिरल नेल्सन शहीद झाले होते.

न्यूयॉर्कमधील प्रसिद्ध सोलोमन आर. गुगेनहाइम म्युझियम सर्वसामान्यांसाठी खुले झाले. फ्रँक लॉयड राइट यांनी डिझाइन केलेली ही इमारत आधुनिक वास्तुकलेचा उत्कृष्ट नमुना आहे.

सुप्रसिद्ध अमेरिकन जॅझ ट्रम्पेट वादक आणि संगीतकार डिझी गिलेस्पी यांचा जन्म झाला. त्यांनी आधुनिक जॅझ संगीताच्या विकासात मोठी भूमिका बजावली.

थॉमस अल्वा एडिसन यांनी पहिल्या व्यावहारिक आणि व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी विजेच्या दिव्याचा (Incadexcent Bulb) शोध पूर्ण केला, जो सुमारे १३.५ तास सतत जळत राहिला.

डायनामाईटचा शोध लावणारे स्वीडिश शास्त्रज्ञ आणि नोबेल पारितोषिकाचे जनक अल्फ्रेड नोबेल यांचा जन्म झाला. त्यांनी आपल्या मृत्यूपत्रात जगातील सर्वात प्रतिष्ठित नोबेल पुरस्कारांची तरतूद केली होती.

खगोलशास्त्रज्ञांनी 'इरिस' या बटु ग्रहाचा शोध लावला. या शोधामुळेच पुढे प्लूटोचे ग्रहाचे पद जाऊन त्याला बटु ग्रह म्हणून घोषित करण्यात आले.

अमेरिकेच्या पहिल्या मानवी अपोलो मोहिमेचे (अपोलो ७) अंतराळवीर ११ दिवसांच्या प्रवासानंतर अटलांटिक महासागरात सुखरूप परतले. चंद्रावर जाण्याच्या मोहिमेतील हा एक मोठा टप्पा होता.

महाराष्ट्रात जन्मलेले प्रसिद्ध भारतीय-अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ श्रीनिवास कुलकर्णी यांचा जन्म झाला. त्यांनी खगोलशास्त्रात, विशेषतः पल्सार्स आणि ब्राऊन ड्वार्फ्सच्या संशोधनात मोठे योगदान दिले आहे.

विज्ञान कल्पनारम्य आणि फँटसी साहित्यातील दिग्गज लेखिका उर्सुला के. ले ग्विन यांचा जन्म झाला. त्यांच्या लेखनाने या साहित्यप्रकाराला नवी उंची दिली.

प्रसिद्ध भारतीय चित्रपट निर्माते आणि जेमिनी स्टुडिओचे संस्थापक एस. एस. वासन यांचा जन्म झाला. त्यांनी दाक्षिणात्य आणि हिंदी चित्रपटात मोठे योगदान दिले.

प्रसिद्ध इंग्रजी कवी आणि 'द राइम ऑफ द एन्शियंट मरीन' या कवितेचे लेखक सॅम्युअल टेलर कोलरिज यांचा जन्म झाला. ते इंग्लिश रोमँटिक चळवळीचे महत्त्वाचे स्तंभ होते.

डॉ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी यांनी दिल्लीत भारतीय जनसंघाची स्थापना केली, जो आजच्या भारतीय जनता पक्षाचा (भाजप) वैचारिक पूर्वज मानला जातो.

इस्रायलचे प्रदीर्घ काळ सेवा देणारे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांचा जन्म तेल अवीव येथे झाला. जागतिक राजकारणात त्यांचे स्थान अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

जम्मू आणि काश्मीरचे माजी मुख्यमंत्री आणि नॅशनल कॉन्फरन्स पक्षाचे नेते फारुख अब्दुल्ला यांचा जन्म झाला. ते भारताच्या राजकारणातील एक महत्त्वाचे व्यक्तिमत्व आहेत.

जयप्रकाश नारायण आणि आचार्य नरेंद्र देव यांच्या नेतृत्वाखाली मुंबईत काँग्रेस सोशालिस्ट पार्टीचे पहिले अधिवेशन भरले. भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यात समाजवादी विचारांना चालना देण्यासाठी हे महत्त्वाचे पाऊल होते.

पंजाबचे माजी मुख्यमंत्री आणि प्रसिद्ध राजकारणी गुरनाम सिंग यांचा जन्म झाला. त्यांनी पंजाबच्या राजकारणात आणि न्यायिक क्षेत्रात मोलाची भूमिका बजावली.

अमेरिकन मीडिया व्यक्तिमत्व, मॉडेल आणि उद्योजक किम कार्दशियन यांचा जन्म झाला. सोशल मीडिया आणि रिअॅलिटी टीव्हीच्या युगात त्या जागतिक स्तरावर चर्चेत असतात.

'स्टार वॉर्स' मधील प्रिन्सेस लेया या भूमिकेसाठी प्रसिद्ध असलेल्या अमेरिकन अभिनेत्री आणि लेखिका कॅरी फिशर यांचा जन्म झाला.