📌दिन विशेष

डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या वाढदिवसानिमित्त १९६२ पासून भारतात ५ सप्टेंबर हा दिवस शिक्षक दिन म्हणून साजरा केला जातो. या दिवशी उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या शिक्षकांना राष्ट्रीय पुरस्कार देऊन गौरविण्यात येते.

मदर तेरेसा यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ संयुक्त राष्ट्रांनी ५ सप्टेंबर हा दिवस 'आंतरराष्ट्रीय चॅरिटी दिन' म्हणून घोषित केला. दानशूरता आणि मानवतावादी कार्यांना प्रोत्साहन देणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.

पॅन ॲम फ्लाईट ७३ मधील प्रवाशांचे प्राण वाचवताना हौतात्म्य पत्करणारी धाडसी विमान परिचारिका नीरजा भानोत हिचा जन्म चंदीगडमध्ये झाला, परंतु तिचे कार्यक्षेत्र मुंबई होते. तिला मरणोत्तर 'अशोक चक्र' हा सर्वोच्च शांतताकालीन शौर्य पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.

भारताचे पहिले उपराष्ट्रपती आणि दुसरे राष्ट्रपती डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांचा जन्म तामिळनाडूतील तिरुथानी येथे झाला. ते एक महान तत्वज्ञ, शिक्षक आणि भारतरत्न पुरस्काराचे मानकरी होते. त्यांच्या सन्मानार्थ हा दिवस भारतात 'शिक्षक दिन' म्हणून साजरा केला जातो.

प्रसिद्ध भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक, पटकथा लेखक आणि निर्माते विधू विनोद चोप्रा यांचा जन्म झाला. त्यांनी 'परिंदा', '१९४२: अ लव्ह स्टोरी' आणि 'थ्री इडियट्स' सारख्या गाजलेल्या चित्रपटांची निर्मिती केली आहे.

प्रसिद्ध ब्रिटीश रॉक बँड 'क्वीन'चा मुख्य गायक फ्रेडी मर्क्युरी यांचा जन्म झांझीबार येथे पारसी कुटुंबात झाला. त्यांचे बालपणीचे काही काळ भारतात गेले आणि ते जगातील महान गायकांपैकी एक मानले जातात.

प्रसिद्ध अमेरिकन ॲथलीट जेसी ओवेन्स यांचा जन्म झाला. त्यांनी १९३६ च्या बर्लिन ऑलिम्पिकमध्ये चार सुवर्णपदके जिंकून हिटलरच्या वांशिक श्रेष्ठत्वाच्या दाव्याला चोख प्रत्युत्तर दिले होते.

भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक आणि तामिळनाडूतील प्रसिद्ध नेते व्ही. ओ. चिदंबरम पिल्लई यांचा जन्म झाला. त्यांनी ब्रिटीश जहाजांच्या मक्तेदारीला आव्हान देण्यासाठी 'स्वदेशी स्टीम नॅव्हिगेशन कंपनी'ची स्थापना केली होती.

कलकत्ता येथील 'मिशनरीज ऑफ चॅरिटी'च्या संस्थापिका आणि नोबेल शांतता पुरस्कार विजेत्या मदर तेरेसा यांचे निधन झाले. त्यांनी आयुष्यभर गरीब, अनाथ आणि आजारी लोकांची सेवा केली. त्यांना मरणोत्तर संत पद बहाल करण्यात आले.

प्रसिद्ध भारतीय पत्रकार आणि सामाजिक कार्यकर्त्या गौरी लंकेश यांची बेंगळुरू येथे हत्या करण्यात आली. त्या निर्भीड पत्रकारितेसाठी ओळखल्या जात होत्या. या घटनेमुळे संपूर्ण देशात अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर चर्चा सुरू झाली होती.

आधुनिक भारतीय स्थापत्यशास्त्राचे जनक मानले जाणारे प्रसिद्ध वास्तूविशारद अच्युत कानविंदे यांचे निधन झाले. त्यांनी आयआयटी कानपूर आणि नॅशनल डेअरी डेव्हलपमेंट बोर्डासारख्या महत्त्वाच्या वास्तूंची रचना केली होती.

प्रसिद्ध गांधीवादी विचारवंत, लेखक आणि सामाजिक कार्यकर्ते दादा धर्माधिकारी यांचे निधन झाले. त्यांनी सर्वोदय आंदोलनात महत्त्वाची भूमिका बजावली आणि समाज प्रबोधनासाठी अनेक पुस्तके लिहिली.

हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध अभिनेते, दिग्दर्शक आणि निर्माते किशोर साहू यांचे निधन झाले. त्यांनी 'गाइड' सारख्या चित्रपटांमध्ये महत्त्वाची भूमिका साकारली होती.

हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सुरुवातीच्या काळातील प्रसिद्ध पार्श्वगायिका आणि अभिनेत्री अमीरबाई कर्नाटकी यांचे निधन झाले. त्यांना 'कन्नड कोकीळ' म्हणून ओळखले जात असे आणि त्यांनी अनेक मराठी चित्रपटांतही काम केले होते.

पश्चिम जर्मनीतील म्युनिक ऑलिम्पिक दरम्यान 'ब्लॅक सप्टेंबर' या दहशतवादी गटाने इस्रायली खेळाडूंना ओलीस धरले. या दुर्घटनेत ११ इस्रायली खेळाडू आणि प्रशिक्षकांचा मृत्यू झाला.

जपानच्या कांटो प्रांतात आलेल्या भीषण भूकंपात आणि त्यानंतर लागलेल्या आगीत लाखो लोकांचा मृत्यू झाला. जपानच्या इतिहासातील ही सर्वात मोठी नैसर्गिक आपत्ती मानली जाते.

रशिया-जपान युद्धाचा शेवट करणारा 'पोर्ट्समाउथचा तह' अमेरिकेत स्वाक्षरित झाला. या तहासाठी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष थिओडोर रोझवेल्ट यांनी मध्यस्थी केली होती, ज्यासाठी त्यांना नोबेल शांतता पुरस्कार मिळाला.

अमेरिकेतील फिलाडेल्फिया येथे पहिली कॉन्टिनेंटल काँग्रेस भरली. ब्रिटीश राजवटीविरुद्ध प्रतिकार संघटित करण्यासाठी १२ अमेरिकन वसाहतींच्या प्रतिनिधींची ही महत्त्वाची बैठक होती.

लंडन शहरात लागलेली भीषण आग ५ सप्टेंबर रोजी आटोक्यात आली. या आगीत लंडनचे मध्ययुगीन शहर पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाले होते आणि त्यानंतर शहराची पुनर्बांधणी करण्यात आली.

संयुक्त राष्ट्रांच्या पुढाकाराने बीजिंग येथे चौथी जागतिक महिला परिषद सुरू झाली, ज्यात भारताने सक्रिय सहभाग नोंदवला. महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी 'बीजिंग घोषणापत्र' तयार करण्यात आले.

भारतीय नौदलाची महत्त्वाची युद्धनौका 'आयएनएस सह्याद्री' माझगाव डॉक, मुंबई येथे प्रथमच पाण्यात उतरवण्यात आली. ही नौका स्वदेशी तंत्रज्ञानाने विकसित करण्यात आली आहे.

नासाने (NASA) 'व्हॉयेजर १' हे अंतराळयान बाह्य सौर मंडळाचा अभ्यास करण्यासाठी प्रक्षेपित केले. हे यान सध्या मानवनिर्मित वस्तूंमध्ये पृथ्वीपासून सर्वात लांब असलेल्या वस्तूंपैकी एक आहे आणि अजूनही माहिती पाठवत आहे.

भारतीय बिलियर्ड्स आणि स्नूकर खेळाडू पंकज अडवाणी यांचा जन्म झाला. त्यांनी अनेक वेळा जागतिक अजिंक्यपद विजेतेपद पटकावून भारताचे नाव उंचावले आहे. त्यांना खेलरत्न आणि पद्म पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.

प्रसिद्ध भारतीय महिला बुद्धिबळपटू भाग्यश्री ठिपसे यांचा जन्म मुंबईत झाला. त्यांनी पाच वेळा भारतीय महिला बुद्धिबळ अजिंक्यपद जिंकले असून त्यांना 'वूमन इंटरनॅशनल मास्टर' हा किताब मिळाला आहे.

प्रसिद्ध इटालियन लेखक आणि राजकारणी इग्नाझियो सिलोन यांचा जन्म झाला. त्यांच्या 'फॉन्टामारा' या कादंबरीने जागतिक साहित्यात मोठी खळबळ उडवून दिली होती.

या काळात भारतात घटनात्मक सुधारणा आणि मानवाधिकार विषयांवर महत्त्वाचे बदल घडून येत होते. संसदेत विविध विधेयकांवर चर्चा आणि देशाच्या लोकशाही प्रक्रियेत हे वर्ष महत्त्वाचे ठरले.

सॅम ह्यूस्टन यांची टेक्सास प्रजासत्ताकचे पहिले अध्यक्ष म्हणून निवड झाली. टेक्सासच्या इतिहासातील ही एक महत्त्वाची राजकीय घडामोड होती.