📌दिन विशेष

ज्येष्ठ नागरिकांवर होणाऱ्या अन्यायाविरुद्ध आणि छळाविरुद्ध समाजात जागृती निर्माण करण्यासाठी दरवर्षी १५ जून रोजी हा दिवस जगभरात पाळला जातो.

पवन ऊर्जेचे महत्त्व आणि पर्यावरण पूरक ऊर्जेच्या वापराचा प्रसार करण्यासाठी दरवर्षी १५ जून रोजी 'ग्लोबल विंड डे' साजरा केला जातो.

प्रसिद्ध भारतीय समाजसेवक आणि भ्रष्टाचार विरोधी आंदोलनाचे प्रणेते किसन बाबूराव उर्फ अण्णा हजारे यांचा जन्म अहमदनगर जिल्ह्यातील राळेगण सिद्धी येथे झाला. त्यांनी माहितीचा अधिकार आणि लोकपाल कायद्यासाठी मोठे लढे दिले आहेत.

भारतीय चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध अभिनेते आणि 'डिस्को डान्सर' म्हणून ओळखले जाणारे मिथुन चक्रवर्ती यांचा जन्म झाला. त्यांनी अनेक हिंदी आणि बंगाली चित्रपटांत अभिनय केला आहे.

भारतीय चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध पार्श्वगायिका आणि अभिनेत्री सुय्या जमाल शेख यांचा जन्म झाला. ४० आणि ५० च्या दशकात त्यांनी आपल्या गायनाने आणि अभिनयाने प्रेक्षकांना भुरळ घातली.

प्रसिद्ध समाजवादी नेते, स्वातंत्र्यसैनिक आणि विचारवंत नारायण गणेश उर्फ नानासाहेब गोरे यांचा जन्म झाला. त्यांनी गोवा मुक्ती संग्राम आणि संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीत मोलाचे योगदान दिले.

भारताचे प्रसिद्ध शिल्पकार आणि चित्रकार देवीप्रसाद राय चौधरी यांचा जन्म झाला. 'ट्रायम्फ ऑफ लेबर' हे त्यांचे चेन्नईतील शिल्प जगप्रसिद्ध आहे.

हिंदी चित्रपटसृष्टीतील विनोदी भूमिकेसाठी प्रसिद्ध असलेले अभिनेते रवी बासवानी यांचे निधन झाले. 'चष्मे बद्दूर' आणि 'जाने भी दो यारो' मधील त्यांच्या भूमिका अजरामर आहेत.

भारतीय राष्ट्रीय ग्रंथसूचीचे जनक मानले जाणारे बेल्लारी शमण्णा केशवन यांचे निधन झाले. ते नॅशनल लायब्ररी, कोलकाताचे पहिले भारतीय ग्रंथपाल होते.

प्रसिद्ध गांधीवादी विचारवंत आणि अर्थशास्त्रज्ञ श्रीमन्नारायण अग्रवाल यांचे निधन झाले. त्यांनी भारताच्या नियोजनात गांधीवादी तत्त्वांचा पुरस्कार केला होता.

सातारा संस्थानाचे छत्रपती प्रतापसिंह महाराज यांचे वाराणसी येथे निधन झाले. ब्रिटिशांनी त्यांना पदच्युत करून वनवासात धाडले होते, जिथे त्यांनी न्यायासाठी लढा दिला.

अखिल भारतीय काँग्रेस समितीने (AICC) नवी दिल्लीतील बैठकीत माउंटबॅटन योजनेनुसार भारताच्या फाळणीचा ठराव मंजूर केला. यामुळे भारत आणि पाकिस्तान अशा दोन स्वतंत्र देशांच्या निर्मितीवर शिक्कामोर्तब झाले.

इंग्लंडचा राजा जॉन याने रनीमीड येथे 'मॅग्ना कार्टा' या ऐतिहासिक सनदेवर स्वाक्षरी केली. आधुनिक लोकशाही आणि कायद्याचे राज्य यांच्या पायाभरणीत या दस्तऐवजाचे मोठे महत्त्व आहे.

सम्राट फ्रेडरिक तिसरा यांच्या मृत्यूनंतर विल्हेल्म दुसरा जर्मनीचे सम्राट (कैझर) बनले. त्यांच्या राजवटीतच पहिल्या महायुद्धाची ठिणगी पडली होती.

आशुतोष गोवारीकर दिग्दर्शित आणि आमीर खान निर्मित 'लगान' हा चित्रपट प्रदर्शित झाला. या चित्रपटाने ऑस्कर नामांकनापर्यंत मजल मारली आणि भारतीय चित्रपटांना जागतिक ओळख मिळवून दिली.

ध्रुपद गायकीचे सुप्रसिद्ध गायक झिया फरीदुद्दीन डागर यांचा जन्म झाला. त्यांनी भारतीय शास्त्रीय संगीतातील ध्रुपद शैलीला पुनरुज्जीवित करण्यात मोठे योगदान दिले.

हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेडने (HAL) विकसित केलेल्या HPT-32 'दीपक' या प्राथमिक प्रशिक्षण विमानाचे पहिले यशस्वी उड्डाण झाले.

जॉन अल्कॉक आणि आर्थर ब्राउन यांनी अटलांटिक महासागर विनाथांबा विमानाने ओलांडण्याची पहिली कामगिरी पूर्ण केली. यामुळे विमान वाहतूक क्षेत्राला नवी दिशा मिळाली.

नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन अर्थशास्त्रज्ञ आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रातील अग्रगण्य संशोधक हर्बर्ट सायमन यांचा जन्म झाला.

चार्ल्स गुडइयर यांनी रबराला मजबूती देणाऱ्या 'व्हल्कनायझेशन' प्रक्रियेचे पेटंट मिळवले. यामुळे रबर उद्योगात मोठी सुधारणा झाली.

बेंजामिन फ्रँकलिन यांनी वीज ही नैसर्गिक वीज असल्याचे सिद्ध करण्यासाठी प्रसिद्ध पतंग प्रयोग केला. यामुळे विज्ञानाच्या क्षेत्रात क्रांती झाली.

भारताचा महान टेनिसपटू लिअँडर पेस याचा जन्म कोलकाता येथे झाला. त्याने ऑलिम्पिकमध्ये कांस्य पदक जिंकले असून अनेक ग्रँड स्लॅम पदके भारताच्या नावे केली आहेत.

युरोपमधील फुटबॉलचे नियमन करणारी संस्था 'युनियन ऑफ युरोपियन फुटबॉल असोसिएशन' (UEFA) ची स्थापना बासेल, स्वित्झर्लंड येथे झाली.

प्रसिद्ध भारतीय लेखिका, स्तंभलेखिका आणि कादंबरीकार शोभा डे यांचा जन्म झाला. त्यांचे स्तंभ आणि पुस्तके सामाजिक विषयांवर भाष्य करण्यासाठी ओळखली जातात.

प्रसिद्ध मराठी नाटककार, समीक्षक आणि राजकीय विश्लेषक गोविंद पुरुषोत्तम ऊर्फ गो. पु. देशपांडे यांचा जन्म नाशिक येथे झाला. 'उद्ध्वस्त धर्मशाळा' हे त्यांचे नाटक अत्यंत गाजले.

भारताच्या लोकशाहीतील एक महत्त्वाचा टप्पा असलेल्या 'माहितीचा अधिकार' (RTI) कायद्यावर राष्ट्रपतींनी १५ जून २००५ रोजी स्वाक्षरी केली. या कायद्यामुळे सरकारी कामात पारदर्शकता येण्यास मदत झाली.

इस्तंबूल येथे विकसनशील आठ (D-8) देशांच्या संघटनेची स्थापना करण्यात आली. यात मुस्लिम बहुल देशांच्या आर्थिक सहकार्यावर भर देण्यात आला.

दीर्घकाळ चाललेल्या वाटाघाटींनंतर इस्रायल आणि व्हॅटिकन सिटी यांनी पूर्ण राजनैतिक संबंध प्रस्थापित केले. हा जागतिक शांततेसाठी एक महत्त्वाचा टप्पा होता.

भारतात राजीव गांधींच्या हत्येनंतर लांबणीवर पडलेल्या दहाव्या लोकसभेच्या निवडणुकीची मतमोजणी १५ जूनपासून सुरू झाली, ज्याने पी.व्ही. नरसिंह राव यांच्या नेतृत्वाखालील सरकार सत्तेवर आले.

जपानच्या सॅन्रिकू किनाऱ्यावर आलेल्या भीषण भूकंप आणि त्सुनामीमुळे २२,००० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला. ही इतिहासातील सर्वात विनाशकारी नैसर्गिक आपत्तींपैकी एक मानली जाते.