←
मंगळवार, 28 नोव्हेंबर 1995
आज →

📌 दिनविशेष: इतिहास, राष्ट्रीय दिन आणि जयंती-पुण्यतिथी (Din Vishesh)

शालेय परिपाठामध्ये चालू घडामोडी आणि इतिहासाची सांगड घालणारा सर्वात रंजक भाग म्हणजे दिनविशेष (Din Vishesh). दिनविशेष म्हणजे 'आजच्या दिवसाचे महत्त्व'. आजच्याच दिवशी भूतकाळात कोणत्या ऐतिहासिक घटना घडल्या, कोणत्या थोर व्यक्तींचे जन्म झाले (जयंती) किंवा मृत्यू झाले (पुण्यतिथी), आणि आज कोणता राष्ट्रीय वा आंतरराष्ट्रीय दिन साजरा केला जात आहे, याची माहिती विद्यार्थ्यांना देणे हा या उपक्रमाचा मुख्य हेतू असतो.

Today in History in Marathi (दिनविशेष मराठी) is a comprehensive guide to understanding major historical milestones, national days, scientific discoveries, and important anniversaries. In schools across Maharashtra, reciting Din Vishesh is an interactive way to improve students' general knowledge (GK) and historical awareness.

१. दिनविशेषचे वर्गीकरण आणि व्याप्ती (Categories of Historical Events)

आमच्या प्लॅटफॉर्मवर दिनविशेष माहितीचे अचूक वर्गीकरण केले जाते:

  • राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय दिन (National & International Days): जसे की स्वातंत्र्यदिन, प्रजासत्ताक दिन, शिक्षक दिन, किंवा जागतिक पर्यावरण दिन.
  • जयंती आणि पुण्यतिथी (Anniversaries): राष्ट्रपुरुष, समाजसुधारक, वैज्ञानिक, आणि कलाकारांच्या स्मृतीचे स्मरण.
  • ऐतिहासिक आणि वैज्ञानिक घटना (Historical & Scientific Milestones): मानवाचा चंद्रावरील पाऊल ठेवण्याचा दिवस असो वा भारताची अणुचाचणी, या सर्व महत्त्वाच्या नोंदी.

२. शालेय परिपाठातील दिनविशेषचे महत्त्व (Role in Classroom Learning)

शाळेच्या परिपाठ फलकावर रोजचे दिनविशेष लिहिल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये खालील बदल होतात:

  • इतिहास विषयाची गोडी: पाठ्यपुस्तकात कोरडे वाटणारे इतिहास विषय रोजच्या दिनविशेषच्या माध्यमातून जिवंत वाटू लागतात.
  • सामान्य ज्ञानाची वृद्धी (GK Boost): विविध क्षेत्रांतील घटनांचे ज्ञान मिळून स्पर्धा परीक्षांसाठी पाया मजबूत होतो.
  • देशभक्ती व सामाजिक भान: क्रांतीवीर आणि समाजसुधारकांचे बलिदान समजल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये नैतिक व देशभक्ती मूल्यांची जोपासना होते.

३. FAQ — वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

दिनविशेष माहितीचे मुख्य स्रोत कोणते आहेत?

आम्ही सरकारी गॅझेट, अधिकृत इतिहास संशोधन ग्रंथ, महाराष्ट्र शासनाची प्रकाशने, आणि विकिपीडियाच्या सत्यतेची खात्री करून ही माहिती संकलित करतो.

How can we explain a historical event to primary students?

For younger students, focus on short stories behind the event rather than memorizing dry years. Use pictures or blackboard animations to illustrate the significance of the day.

📌दिन विशेष

31 घटना

🎂 जयंती 10

▾
🎂 जयंती 🇮🇳

यामी गौतम जन्म

1988 · 38 वर्षांपूर्वी

अभिनेत्री यामी गौतम हिचा जन्म.

प्रसिद्ध भारतीय चित्रपट अभिनेत्री यामी गौतम हिचा जन्म झाला. तिने 'विकी डोनर' या चित्रपटातून आपल्या बॉलिवूड कारकिर्दीची सुरुवात केली.
🎂 जयंती 📍 MH

ईशा कोप्पीकर जन्म

1976 · 50 वर्षांपूर्वी

अभिनेत्री ईशा कोप्पीकर हिचा जन्म.

प्रसिद्ध भारतीय अभिनेत्री आणि मॉडेल ईशा कोप्पीकर हिचा जन्म मुंबईत झाला. तिने हिंदीसह अनेक दाक्षिणात्य चित्रपटांत काम केले आहे.
🎂 जयंती 🇮🇳

शौकत आझमी जन्म

1926 · 100 वर्षांपूर्वी

ज्येष्ठ अभिनेत्री शौकत आझमी यांचा जन्म.

प्रसिद्ध भारतीय चित्रपट आणि नाट्य अभिनेत्री शौकत आझमी यांचा जन्म झाला. त्या ज्येष्ठ अभिनेत्री शबाना आझमी यांच्या मातोश्री होत्या.
🎂 जयंती 🇮🇳

अमर सिंग जन्म

1910 · 116 वर्षांपूर्वी

भारताचे पहिले वेगवान गोलंदाज अमर सिंग यांचा जन्म.

भारतीय कसोटी क्रिकेट संघाचे पहिले वेगवान गोलंदाज अमर सिंग यांचा जन्म झाला. त्यांनी १९३२ मध्ये भारतासाठी पहिली कसोटी खेळली होती.
🎂 जयंती 🇮🇳

हरिवंशराय बच्चन जन्म

1907 · 119 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध कवी हरिवंशराय बच्चन यांचा जन्म.

प्रसिद्ध हिंदी कवी आणि लेखक हरिवंशराय बच्चन यांचा जन्म अलाहाबाद येथे झाला. त्यांच्या 'मधुशाला' या काव्यसंग्रहाने त्यांना जगप्रसिद्धी मिळवून दिली.
🎂 जयंती 🇮🇳

सुनीति कुमार चॅटर्जी जन्म

1890 · 136 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध भाषाशास्त्रज्ञ सुनीति कुमार चॅटर्जी यांचा जन्म.

प्रसिद्ध भारतीय भाषाशास्त्रज्ञ आणि शिक्षणतज्ज्ञ सुनीति कुमार चॅटर्जी यांचा जन्म झाला. त्यांना पद्मविभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.
🎂 जयंती 🇮🇳

गणेश वासुदेव मावळणकर जन्म

1888 · 138 वर्षांपूर्वी

लोकसभेचे पहिले सभापती दादासाहेब मावळणकर यांचा जन्म.

भारतीय लोकसभेचे पहिले सभापती (Speaker) 'दादासाहेब' मावळणकर यांचा जन्म झाला. ते एक थोर स्वातंत्र्यसैनिक आणि कायदेतज्ज्ञ होते.
🎂 जयंती 📍 MH

चंद्रशेखर आगाशे जन्म

1888 · 138 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध उद्योगपती चंद्रशेखर आगाशे यांचा जन्म.

महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध उद्योगपती आणि 'भोर डेअरी'चे संस्थापक चंद्रशेखर आगाशे यांचा जन्म झाला. त्यांनी महाराष्ट्राच्या औद्योगिक विकासात मोठे योगदान दिले.
🎂 जयंती 🌍

फ्रेडरिक एंगेल्स जन्म

1820 · 206 वर्षांपूर्वी

मार्क्सवादी विचारवंत फ्रेडरिक एंगेल्स यांचा जन्म.

जर्मन तत्ववेत्ते आणि मार्क्सवादाचे सह-संस्थापक फ्रेडरिक एंगेल्स यांचा जन्म झाला. त्यांनी कार्ल मार्क्स यांच्यासोबत 'कम्युनिस्ट मॅनिफेस्टो' लिहिला.
🎂 जयंती 🌍

विल्यम ब्लेक जन्म

1757 · 269 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध ब्रिटीश कवी विल्यम ब्लेक यांचा जन्म.

प्रसिद्ध ब्रिटीश कवी आणि चित्रकार विल्यम ब्लेक यांचा जन्म झाला. ते 'रोमँटिक युगा'तील एक महत्त्वाचे व्यक्तिमत्व मानले जातात.

🕯️ पुण्यतिथी 9

▾
🕯️ पुण्यतिथी 🇮🇳

इंदर कुमार गुजराल स्मृतीदिन

2012 · 14 वर्षांपूर्वी

माजी पंतप्रधान आय. के. गुजराल यांचे निधन.

भारताचे १२ वे पंतप्रधान इंदर कुमार गुजराल यांचे वयाच्या ९२ व्या वर्षी निधन झाले. ते 'गुजराल डॉक्ट्रिन' या त्यांच्या परराष्ट्र धोरणासाठी ओळखले जातात.
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

श. वा. शेवडे स्मृतीदिन

1998 · 28 वर्षांपूर्वी

साहित्यिक आणि खगोलतज्ज्ञ श. वा. शेवडे यांचे निधन.

प्रसिद्ध मराठी साहित्यिक आणि खगोलशास्त्रज्ञ श. वा. शेवडे यांचे निधन झाले. त्यांनी विज्ञानाचा प्रसार करण्यात मोठे काम केले.
🕯️ पुण्यतिथी 🇮🇳

के. के. हेब्बर स्मृतीदिन

1996 · 30 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध भारतीय चित्रकार के. के. हेब्बर यांचे निधन.

प्रसिद्ध भारतीय चित्रकार कृष्णा कट्टींगेरी हेब्बर यांचे निधन झाले. त्यांना पद्मभूषण आणि पद्मश्री पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले होते.
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

हिराबाई बडोदेकर स्मृतीदिन

1989 · 37 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध शास्त्रीय गायिका हिराबाई बडोदेकर यांचे निधन.

प्रसिद्ध हिंदुस्तानी शास्त्रीय गायिका हिराबाई बडोदेकर यांचे निधन झाले. त्या किराणा घराण्याच्या प्रमुख गायिका होत्या आणि त्यांनी शास्त्रीय संगीत जनसामान्यांपर्यंत नेण्यात मोलाचे कार्य केले.
🕯️ पुण्यतिथी 🌍

एन्रिको फर्मी स्मृतीदिन

1954 · 72 वर्षांपूर्वी

अणुभट्टीचे निर्माते एन्रिको फर्मी यांचे निधन.

विभक्त अणुभट्टीचा (Nuclear Reactor) शोध लावणारे नोबेल विजेते भौतिकशास्त्रज्ञ एन्रिको फर्मी यांचे निधन झाले.
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

रघुनाथ धोंडो कर्वे स्मृतीदिन

1953 · 73 वर्षांपूर्वी

कुटुंब नियोजनाचे प्रणेते र. धों. कर्वे यांचे निधन.

भारतातील कुटुंब नियोजन चळवळीचे आद्य प्रवर्तक आणि समाजसुधारक र. धों. कर्वे यांचे निधन झाले. त्यांनी 'समाजस्वास्थ्य' मासिकाद्वारे लैंगिक शिक्षणाचा प्रसार केला.
🕯️ पुण्यतिथी 🌍

जेम्स नैस्मिथ स्मृतीदिन

1939 · 87 वर्षांपूर्वी

बास्केटबॉलचे निर्माते जेम्स नैस्मिथ यांचे निधन.

बास्केटबॉल या खेळाचा शोध लावणारे जेम्स नैस्मिथ यांचे निधन झाले. त्यांनी १८९१ मध्ये हा खेळ प्रथम जगासमोर आणला.
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

महात्मा जोतिराव फुले स्मृतीदिन

1890 · 136 वर्षांपूर्वी

थोर समाजसुधारक महात्मा फुले यांचे निधन.

थोर समाजसुधारक, सत्यशोधक समाजाचे संस्थापक आणि स्त्री शिक्षणाचे प्रणेते महात्मा जोतिराव फुले यांचे पुणे येथे निधन झाले. त्यांनी आयुष्यभर जातीभेद निर्मूलन आणि शोषितांच्या हक्कांसाठी लढा दिला.

📜 ऐतिहासिक घटना 11

▾
📜 ऐतिहासिक घटना 🇮🇳

२६/११ मुंबई हल्ले: ट्रायडेंट-ओबेरॉय हॉटेल मुक्त

2008 · 18 वर्षांपूर्वी

मुंबई हल्ल्यात ओबेरॉय हॉटेलमधील दहशतवाद्यांचा खात्मा.

मुंबईवर झालेल्या भीषण दहशतवादी हल्ल्यादरम्यान २८ नोव्हेंबर रोजी सुरक्षा दलांनी हॉटेल ओबेरॉय-ट्रायडेंटमधील दहशतवाद्यांचा खात्मा करून हे हॉटेल मुक्त केले.
📜 ऐतिहासिक घटना 🇮🇳

पंतप्रधान चंद्रशेखर यांचा विश्वासदर्शक ठराव मंजूर

1990 · 36 वर्षांपूर्वी

पंतप्रधान चंद्रशेखर यांनी विश्वासदर्शक ठराव जिंकला.

भारतीय लोकसभेत पंतप्रधान चंद्रशेखर यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारने विश्वासदर्शक ठराव जिंकला, ज्यामुळे त्यांचे सरकार टिकले.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

मॉरिटानिया स्वातंत्र्य दिन

1960 · 66 वर्षांपूर्वी

मॉरिटानिया देशाला स्वातंत्र्य मिळाले.

मॉरिटानिया या पश्चिम आफ्रिकेतील देशाने फ्रान्सपासून आपले स्वातंत्र्य मिळवले.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

तेहरान परिषद

1943 · 83 वर्षांपूर्वी

दुसऱ्या महायुद्धातील ऐतिहासिक तेहरान परिषद.

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान जोसेफ स्टालिन, फ्रँकलिन रूझवेल्ट आणि विन्स्टन चर्चिल यांची ऐतिहासिक 'तेहरान परिषद' सुरू झाली.
📜 ऐतिहासिक घटना 🇮🇳

भारतीय ऑलिम्पिक असोसिएशनची स्थापना

1927 · 99 वर्षांपूर्वी

भारतीय ऑलिम्पिक असोसिएशनची स्थापना.

भारतीय ऑलिम्पिक असोसिएशनची (IOA) अधिकृतपणे स्थापना झाली. सर दोराबजी टाटा हे याचे पहिले अध्यक्ष होते.
📜 ऐतिहासिक घटना 📍 MH

प्रिन्स ऑफ वेल्स यांच्या मुंबई भेटीवेळी हरताळ

1921 · 105 वर्षांपूर्वी

प्रिन्स ऑफ वेल्सच्या मुंबई भेटीला तीव्र विरोध.

प्रिन्स ऑफ वेल्स यांच्या मुंबई भेटीच्या निषेधार्थ महात्मा गांधींच्या आवाहनावरून मुंबईत कडक हरताळ पाळण्यात आला, ज्यामुळे पुढे शहरात मोठ्या दंगली झाल्या.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

लेडी ॲस्टर - ब्रिटिश संसदेच्या पहिल्या महिला सदस्य

1919 · 107 वर्षांपूर्वी

ब्रिटीश संसदेत पहिल्या महिला खासदाराची निवड.

नॅन्सी ॲस्टर या ब्रिटीश संसदेच्या हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये निवडून येणाऱ्या पहिल्या महिला सदस्य ठरल्या.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

आल्बेनियाचा स्वातंत्र्य दिन

1912 · 114 वर्षांपूर्वी

आल्बेनियाला ओटोमन साम्राज्यापासून स्वातंत्र्य मिळाले.

आल्बेनियाने ओटोमन साम्राज्यापासून आपले स्वातंत्र्य जाहीर केले. हा दिवस आल्बेनियामध्ये 'ध्वज दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

द टाइम्स लंडनची वाफेच्या यंत्रावर छपाई

1814 · 212 वर्षांपूर्वी

वृत्तपत्र छपाईत वाफेच्या यंत्राचा पहिला वापर.

लंडनमधील 'द टाइम्स' हे वृत्तपत्र वाफेवर चालणाऱ्या छपाई यंत्रावर छापले जाणारे जगातील पहिले वृत्तपत्र ठरले, ज्यामुळे वृत्तपत्र निर्मितीत क्रांती झाली.
📜 ऐतिहासिक घटना 📍 MH

छत्रपती शिवाजी महाराजांनी पन्हाळा किल्ला जिंकला

1659 · 367 वर्षांपूर्वी

शिवरायांनी पन्हाळा किल्ला जिंकून स्वराज्यात सामील केला.

अफझलखानाचा वध केल्यानंतर अवघ्या १८ दिवसांत शिवाजी महाराजांनी विजापूरच्या आदिलशाही सत्तेकडून पन्हाळा किल्ला आपल्या ताब्यात घेतला. हा विजय मराठा साम्राज्यासाठी सामरिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा होता.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

फर्डिनांड मॅगेलन प्रशांत महासागरात पोहोचले

1520 · 506 वर्षांपूर्वी

मॅगेलन यांनी प्रशांत महासागर शोधला.

पोर्तुगीज खलाशी फर्डिनांड मॅगेलन हे दक्षिण अमेरिकेच्या टोकाला वळसा घालून प्रशांत महासागरात पोहोचणारे पहिले युरोपीय ठरले.

🔬 वैज्ञानिक 1

▾
🔬 वैज्ञानिक 🌍

मॅरिनर ४ चे प्रक्षेपण

1964 · 62 वर्षांपूर्वी

मंगळ मोहिमेसाठी मॅरिनर ४ चे प्रक्षेपण.

नासाने मंगळ ग्रहाच्या अभ्यासासाठी 'मॅरिनर ४' हे अंतराळयान प्रक्षेपित केले. मंगळ ग्रहाचे जवळून छायाचित्र घेणारे हे पहिले यान ठरले.