←
रविवार, 26 नोव्हेंबर 1995
आज →

📌 दिनविशेष: इतिहास, राष्ट्रीय दिन आणि जयंती-पुण्यतिथी (Din Vishesh)

शालेय परिपाठामध्ये चालू घडामोडी आणि इतिहासाची सांगड घालणारा सर्वात रंजक भाग म्हणजे दिनविशेष (Din Vishesh). दिनविशेष म्हणजे 'आजच्या दिवसाचे महत्त्व'. आजच्याच दिवशी भूतकाळात कोणत्या ऐतिहासिक घटना घडल्या, कोणत्या थोर व्यक्तींचे जन्म झाले (जयंती) किंवा मृत्यू झाले (पुण्यतिथी), आणि आज कोणता राष्ट्रीय वा आंतरराष्ट्रीय दिन साजरा केला जात आहे, याची माहिती विद्यार्थ्यांना देणे हा या उपक्रमाचा मुख्य हेतू असतो.

Today in History in Marathi (दिनविशेष मराठी) is a comprehensive guide to understanding major historical milestones, national days, scientific discoveries, and important anniversaries. In schools across Maharashtra, reciting Din Vishesh is an interactive way to improve students' general knowledge (GK) and historical awareness.

१. दिनविशेषचे वर्गीकरण आणि व्याप्ती (Categories of Historical Events)

आमच्या प्लॅटफॉर्मवर दिनविशेष माहितीचे अचूक वर्गीकरण केले जाते:

  • राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय दिन (National & International Days): जसे की स्वातंत्र्यदिन, प्रजासत्ताक दिन, शिक्षक दिन, किंवा जागतिक पर्यावरण दिन.
  • जयंती आणि पुण्यतिथी (Anniversaries): राष्ट्रपुरुष, समाजसुधारक, वैज्ञानिक, आणि कलाकारांच्या स्मृतीचे स्मरण.
  • ऐतिहासिक आणि वैज्ञानिक घटना (Historical & Scientific Milestones): मानवाचा चंद्रावरील पाऊल ठेवण्याचा दिवस असो वा भारताची अणुचाचणी, या सर्व महत्त्वाच्या नोंदी.

२. शालेय परिपाठातील दिनविशेषचे महत्त्व (Role in Classroom Learning)

शाळेच्या परिपाठ फलकावर रोजचे दिनविशेष लिहिल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये खालील बदल होतात:

  • इतिहास विषयाची गोडी: पाठ्यपुस्तकात कोरडे वाटणारे इतिहास विषय रोजच्या दिनविशेषच्या माध्यमातून जिवंत वाटू लागतात.
  • सामान्य ज्ञानाची वृद्धी (GK Boost): विविध क्षेत्रांतील घटनांचे ज्ञान मिळून स्पर्धा परीक्षांसाठी पाया मजबूत होतो.
  • देशभक्ती व सामाजिक भान: क्रांतीवीर आणि समाजसुधारकांचे बलिदान समजल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये नैतिक व देशभक्ती मूल्यांची जोपासना होते.

३. FAQ — वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

दिनविशेष माहितीचे मुख्य स्रोत कोणते आहेत?

आम्ही सरकारी गॅझेट, अधिकृत इतिहास संशोधन ग्रंथ, महाराष्ट्र शासनाची प्रकाशने, आणि विकिपीडियाच्या सत्यतेची खात्री करून ही माहिती संकलित करतो.

How can we explain a historical event to primary students?

For younger students, focus on short stories behind the event rather than memorizing dry years. Use pictures or blackboard animations to illustrate the significance of the day.

📌दिन विशेष

26 घटना

🇮🇳 राष्ट्रीय दिन 3

▾
🇮🇳 राष्ट्रीय दिन 🇮🇳

राष्ट्रीय दूध दिन

2021 · 5 वर्षांपूर्वी

भारतातील राष्ट्रीय दूध दिन.

भारतात दरवर्षी २६ नोव्हेंबर हा दिवस डॉ. वर्गीस कुरियन यांच्या जयंती निमित्त 'राष्ट्रीय दूध दिन' म्हणून साजरा केला जातो. हा दिवस डेअरी उद्योगाचे महत्त्व अधोरेखित करतो.
🇮🇳 राष्ट्रीय दिन 🇮🇳

भारतीय संविधान दिन

1949 · 77 वर्षांपूर्वी

भारतीय राज्यघटनेचा स्वीकार करण्यात आला.

२६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी भारताच्या संविधान सभेने औपचारिकपणे भारतीय राज्यघटनेचा स्वीकार केला, जी २६ जानेवारी १९५० रोजी लागू झाली. हा दिवस देशात 'संविधान दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
🇮🇳 राष्ट्रीय दिन 🇮🇳

नॅशनल कॅडेट कोअर (NCC) स्थापना दिवस

1948 · 78 वर्षांपूर्वी

नॅशनल कॅडेट कोअर (NCC) स्थापना दिन.

भारतात नॅशनल कॅडेट कोअरची (NCC) स्थापना १९४८ मध्ये नोव्हेंबरच्या चौथ्या रविवारी साजरी केली जाते, परंतु अनेक ऐतिहासिक संदर्भांत २६ नोव्हेंबर हा दिवस महत्त्वाचा मानला जातो.

🎂 जयंती 3

▾
🎂 जयंती 🇮🇳

प्रसिद्ध शास्त्रज्ञ यश पाल यांचा जन्म

1926 · 100 वर्षांपूर्वी

भारतीय शास्त्रज्ञ यश पाल यांचा जन्म.

भारताचे ख्यातनाम शास्त्रज्ञ आणि शिक्षणतज्ज्ञ यश पाल यांचा जन्म झाला. त्यांनी कॉस्मिक किरण अभ्यासात मोलाचे योगदान दिले आणि विज्ञानाचा प्रचार करण्यासाठी 'टर्निंग पॉइंट' हा दूरदर्शन कार्यक्रम केला.
🎂 जयंती 🌍

चार्ल्स शुल्झ यांचा जन्म

1922 · 104 वर्षांपूर्वी

व्यंगचित्रकार चार्ल्स शुल्झ यांचा जन्मदिन.

प्रसिद्ध अमेरिकन व्यंगचित्रकार चार्ल्स शुल्झ यांचा जन्म झाला. त्यांनी लोकप्रिय व्यंगचित्र मालिका 'पीनट्स' (Peanuts) आणि प्रसिद्ध कॅरेक्टर 'स्नूपी' (Snoopy) तयार केले.
🎂 जयंती 🇮🇳

डॉ. वर्गीस कुरियन यांचा जन्म

1921 · 105 वर्षांपूर्वी

धवल क्रांतीचे जनक डॉ. वर्गीस कुरियन यांचा जन्मदिन.

भारतातील धवल क्रांतीचे जनक आणि 'मिल्क मॅन ऑफ इंडिया' म्हणून ओळखले जाणारे डॉ. वर्गीस कुरियन यांचा जन्म केरळमधील कोझिकोड येथे झाला. त्यांनी अमूल (Amul) ब्रँडची स्थापना केली.

🕯️ पुण्यतिथी 7

▾
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

तुकाराम ओंबळे यांचा स्मृतीदिन

2008 · 18 वर्षांपूर्वी

२६/११ हल्ल्यातील शहीद तुकाराम ओंबळे यांना वीरमरण.

मुंबई दहशतवादी हल्ल्यादरम्यान जिवंत दहशतवादी अजमल कसाबला पकडताना सहाय्यक पोलीस उपनिरीक्षक तुकाराम ओंबळे यांनी आपल्या प्राणांची आहुती दिली. त्यांना मरणोत्तर अशोक चक्राने सन्मानित करण्यात आले.
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

हेमंत करकरे यांचा स्मृतीदिन

2008 · 18 वर्षांपूर्वी

२६/११ हल्ल्यात शहीद झालेले एटीएस प्रमुख हेमंत करकरे.

मुंबई दहशतवादी हल्ल्याच्या पहिल्या रात्री दहशतवाद्यांशी लढताना महाराष्ट्र दहशतवाद विरोधी पथकाचे (ATS) प्रमुख हेमंत करकरे शहीद झाले.
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

विजय साळसकर यांचा स्मृतीदिन

2008 · 18 वर्षांपूर्वी

शहीद पोलीस निरीक्षक विजय साळसकर यांचा स्मृतीदिन.

प्रसिद्ध एन्काउंटर स्पेशालिस्ट आणि पोलीस निरीक्षक विजय साळसकर २६/११ च्या मुंबई हल्ल्यात कर्तव्य बजावताना शहीद झाले.
🕯️ पुण्यतिथी 🇮🇳

मेजर संदीप उन्नीकृष्णन यांचा स्मृतीदिन

2008 · 18 वर्षांपूर्वी

शहीद एनएसजी कमांडो मेजर संदीप उन्नीकृष्णन.

NSG कमांडो मेजर संदीप उन्नीकृष्णन यांनी मुंबईतील ताज हॉटेलमध्ये ओलीस ठेवलेल्या नागरिकांची सुटका करताना वीरमरण पत्करले. त्यांचे शेवटचे शब्द होते, 'वर येऊ नका, मी त्यांना सांभाळून घेईन'.
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

अशोक कामटे यांचा स्मृतीदिन

2008 · 18 वर्षांपूर्वी

२६/११ हल्ल्यातील शहीद पोलीस अधिकारी अशोक कामटे.

मुंबई अतिरिक्त पोलीस आयुक्त अशोक कामटे २६/११ च्या हल्ल्यात दहशतवाद्यांशी शौर्याने लढताना शहीद झाले. त्यांना मरणोत्तर अशोक चक्राने सन्मानित करण्यात आले.
🕯️ पुण्यतिथी 🇮🇳

ह. वे. शेषाद्री यांचा स्मृतीदिन

1998 · 28 वर्षांपूर्वी

आरएसएसचे ज्येष्ठ नेते ह. वे. शेषाद्री यांचे निधन.

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे (RSS) माजी सरकार्यवाह आणि प्रसिद्ध लेखक ह. वे. शेषाद्री यांचे निधन झाले. त्यांनी संघाच्या विस्तार कार्यात मोठे योगदान दिले.
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

माधव आचवल यांचा स्मृतीदिन

1980 · 46 वर्षांपूर्वी

मराठी साहित्यिक आणि वास्तुविशारद माधव आचवल यांचे निधन.

प्रसिद्ध मराठी लेखक, कवी आणि वास्तुविशारद माधव आचवल यांचे निधन झाले. त्यांनी साहित्यातून कलेचा आणि वास्तुकलेचा सुंदर मिलाफ घडवून आणला होता.

📜 ऐतिहासिक घटना 3

▾
📜 ऐतिहासिक घटना 📍 MH

मुंबईवर दहशतवादी हल्ला (२६/११)

2008 · 18 वर्षांपूर्वी

मुंबईवरील भीषण २६/११ दहशतवादी हल्ला.

२००८ मध्ये याच दिवशी मुंबईवर पाकिस्तानमधील १० दहशतवाद्यांनी भीषण हल्ला केला होता. या हल्ल्यात अनेक निष्पाप नागरिक आणि पोलीस शहीद झाले होते.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

तूतनखामेनच्या थडग्यात प्रवेश

1922 · 104 वर्षांपूर्वी

पुरातत्वशास्त्रज्ञ हावर्ड कार्टर यांचा ऐतिहासिक शोध.

ब्रिटीश पुरातत्वशास्त्रज्ञ हावर्ड कार्टर आणि लॉर्ड कार्नार्व्हन यांनी इजिप्तमधील राजा तूतनखामेनच्या थडग्यात (Tomb of Tutankhamun) अधिकृतपणे प्रवेश केला, जो इतिहासातील एक मोठा शोध मानला जातो.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

जगातील पहिली रेल्वे ट्रॅम सुरू

1832 · 194 वर्षांपूर्वी

न्यूयॉर्कमध्ये जगातील पहिली ट्रॅम सुरू.

न्यूयॉर्क शहरात जगातील पहिली रेल्वे ट्रॅम (घोड्यांनी ओढलेली) प्रवाशांच्या सेवेत दाखल झाली. यामुळे सार्वजनिक वाहतुकीच्या इतिहासात नवीन युग सुरू झाले.

🎭 सांस्कृतिक 3

▾
🎭 सांस्कृतिक 🇮🇳

अर्जुन रामपाल यांचा जन्म

1972 · 54 वर्षांपूर्वी

बॉलिवूड अभिनेता अर्जुन रामपाल यांचा जन्मदिन.

भारतीय चित्रपट अभिनेता आणि मॉडेल अर्जुन रामपाल यांचा जन्म मध्य प्रदेशातील जबलपूर येथे झाला. त्यांनी अनेक यशस्वी हिंदी चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.
🎭 सांस्कृतिक 🌍

टीना टर्नर यांचा जन्म

1939 · 87 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध गायिका टीना टर्नर यांचा जन्मदिन.

अमेरिकन-स्विस गायिका आणि रॉक अँड रोलची राणी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या टीना टर्नर यांचा जन्म झाला.
🎭 सांस्कृतिक 🇮🇳

व्ही. के. मूर्ती यांचा जन्म

1923 · 103 वर्षांपूर्वी

दिग्गज सिनेमॅटोग्राफर व्ही. के. मूर्ती यांचा जन्मदिन.

प्रसिद्ध भारतीय सिनेमॅटोग्राफर व्ही. के. मूर्ती यांचा जन्म झाला. त्यांनी 'कागज के फूल' आणि 'प्यासा' सारख्या चित्रपटांमध्ये अप्रतिम छायाचित्रण केले आणि दादासाहेब फाळके पुरस्कार मिळवणारे पहिले सिनेमॅटोग्राफर ठरले.

🔬 वैज्ञानिक 3

▾
🔬 वैज्ञानिक 🌍

क्युरियोसिटी रोव्हरचे प्रक्षेपण

2011 · 15 वर्षांपूर्वी

मंगळ मोहिमेसाठी क्युरियोसिटी रोव्हरचे प्रक्षेपण.

नासाने (NASA) मंगळ ग्रहाच्या संशोधनासाठी 'क्युरियोसिटी' (Curiosity) रोव्हरचे यशस्वी प्रक्षेपण केले. या मोहिमेने मंगळावरील जीवसृष्टीच्या शक्यतांचा अभ्यास केला.
🔬 वैज्ञानिक 🌍

कॉन्कॉर्ड विमानाचे शेवटचे उड्डाण

2003 · 23 वर्षांपूर्वी

अतिवेगवान कॉन्कॉर्ड विमानाचे शेवटचे उड्डाण.

सुपरसॉनिक विमान 'कॉन्कॉर्ड' ने आपले शेवटचे व्यावसायिक उड्डाण पूर्ण केले. ध्वनीपेक्षा वेगाने धावणाऱ्या या विमानाची सेवा या दिवसापासून बंद करण्यात आली.
🔬 वैज्ञानिक 🌍

विलिस कॅरियर यांचा जन्म

1876 · 150 वर्षांपूर्वी

एसीचे जनक विलिस कॅरियर यांचा जन्मदिन.

आधुनिक एअर कंडिशनिंगचे (AC) जनक विलिस हॅविलँड कॅरियर यांचा जन्म झाला. त्यांच्या शोधामुळे आज जगभरात तापमान नियंत्रण करणे शक्य झाले आहे.

📚 साहित्यिक 1

▾
📚 साहित्यिक 🇮🇳

मुनव्वर राणा यांचा जन्म

1952 · 74 वर्षांपूर्वी

उर्दू कवी मुनव्वर राणा यांचा जन्मदिन.

प्रसिद्ध भारतीय उर्दू कवी आणि साहित्यिक मुनव्वर राणा यांचा जन्म झाला. त्यांच्या 'मा' (आई) वरील कविता जगभरात प्रसिद्ध आहेत.

🏛️ राजकीय 3

▾
🏛️ राजकीय 🇮🇳

आम आदमी पक्षाची स्थापना

2012 · 14 वर्षांपूर्वी

आम आदमी पक्षाची अधिकृत स्थापना.

अरविंद केजरीवाल यांनी नवी दिल्ली येथे आम आदमी पक्षाची (AAP) औपचारिकपणे स्थापना केली. भ्रष्टाचारविरोधी जनलोकपाल आंदोलनातून या पक्षाचा उगम झाला.
🏛️ राजकीय 🌍

वेलुपिल्लई प्रभाकरन यांचा जन्म

1954 · 72 वर्षांपूर्वी

एलटीटीई प्रमुख वेलुपिल्लई प्रभाकरन यांचा जन्मदिन.

श्रीलंकेतील एलटीटीई (LTTE) या तमिळ बंडखोर संघटनेचा संस्थापक आणि प्रमुख वेलुपिल्लई प्रभाकरन यांचा जन्म झाला.
🏛️ राजकीय 🇮🇳

स्वतंत्र भारताचा पहिला अर्थसंकल्प

1947 · 79 वर्षांपूर्वी

स्वतंत्र भारताचा पहिला अर्थसंकल्प सादर करण्यात आला.

भारताचे पहिले अर्थमंत्री आर. के. षण्मुखम चेट्टी यांनी स्वतंत्र भारताचा पहिला अर्थसंकल्प संसदेत सादर केला. हा अर्थसंकल्प १५ ऑगस्ट १९४७ ते ३१ मार्च १९४८ या कालावधीसाठी होता.