←
शनिवार, 18 नोव्हेंबर 1995
आज →

📌 दिनविशेष: इतिहास, राष्ट्रीय दिन आणि जयंती-पुण्यतिथी (Din Vishesh)

शालेय परिपाठामध्ये चालू घडामोडी आणि इतिहासाची सांगड घालणारा सर्वात रंजक भाग म्हणजे दिनविशेष (Din Vishesh). दिनविशेष म्हणजे 'आजच्या दिवसाचे महत्त्व'. आजच्याच दिवशी भूतकाळात कोणत्या ऐतिहासिक घटना घडल्या, कोणत्या थोर व्यक्तींचे जन्म झाले (जयंती) किंवा मृत्यू झाले (पुण्यतिथी), आणि आज कोणता राष्ट्रीय वा आंतरराष्ट्रीय दिन साजरा केला जात आहे, याची माहिती विद्यार्थ्यांना देणे हा या उपक्रमाचा मुख्य हेतू असतो.

Today in History in Marathi (दिनविशेष मराठी) is a comprehensive guide to understanding major historical milestones, national days, scientific discoveries, and important anniversaries. In schools across Maharashtra, reciting Din Vishesh is an interactive way to improve students' general knowledge (GK) and historical awareness.

१. दिनविशेषचे वर्गीकरण आणि व्याप्ती (Categories of Historical Events)

आमच्या प्लॅटफॉर्मवर दिनविशेष माहितीचे अचूक वर्गीकरण केले जाते:

  • राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय दिन (National & International Days): जसे की स्वातंत्र्यदिन, प्रजासत्ताक दिन, शिक्षक दिन, किंवा जागतिक पर्यावरण दिन.
  • जयंती आणि पुण्यतिथी (Anniversaries): राष्ट्रपुरुष, समाजसुधारक, वैज्ञानिक, आणि कलाकारांच्या स्मृतीचे स्मरण.
  • ऐतिहासिक आणि वैज्ञानिक घटना (Historical & Scientific Milestones): मानवाचा चंद्रावरील पाऊल ठेवण्याचा दिवस असो वा भारताची अणुचाचणी, या सर्व महत्त्वाच्या नोंदी.

२. शालेय परिपाठातील दिनविशेषचे महत्त्व (Role in Classroom Learning)

शाळेच्या परिपाठ फलकावर रोजचे दिनविशेष लिहिल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये खालील बदल होतात:

  • इतिहास विषयाची गोडी: पाठ्यपुस्तकात कोरडे वाटणारे इतिहास विषय रोजच्या दिनविशेषच्या माध्यमातून जिवंत वाटू लागतात.
  • सामान्य ज्ञानाची वृद्धी (GK Boost): विविध क्षेत्रांतील घटनांचे ज्ञान मिळून स्पर्धा परीक्षांसाठी पाया मजबूत होतो.
  • देशभक्ती व सामाजिक भान: क्रांतीवीर आणि समाजसुधारकांचे बलिदान समजल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये नैतिक व देशभक्ती मूल्यांची जोपासना होते.

३. FAQ — वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

दिनविशेष माहितीचे मुख्य स्रोत कोणते आहेत?

आम्ही सरकारी गॅझेट, अधिकृत इतिहास संशोधन ग्रंथ, महाराष्ट्र शासनाची प्रकाशने, आणि विकिपीडियाच्या सत्यतेची खात्री करून ही माहिती संकलित करतो.

How can we explain a historical event to primary students?

For younger students, focus on short stories behind the event rather than memorizing dry years. Use pictures or blackboard animations to illustrate the significance of the day.

📌दिन विशेष

30 घटना

🇮🇳 राष्ट्रीय दिन 1

▾
🇮🇳 राष्ट्रीय दिन 🇮🇳

वाघ भारताचा राष्ट्रीय प्राणी म्हणून घोषित

1972 · 54 वर्षांपूर्वी

वाघाला भारताचा राष्ट्रीय प्राणी घोषित करण्यात आले.

१८ नोव्हेंबर १९७२ रोजी वाघाला भारताचा राष्ट्रीय प्राणी म्हणून अधिकृत मान्यता देण्यात आली. यापूर्वी सिंह भारताचा राष्ट्रीय प्राणी होता.

🌍 आंतरराष्ट्रीय दिन 1

▾
🌍 आंतरराष्ट्रीय दिन 🇮🇳

जागतिक प्रौढ दिन

2000 · 26 वर्षांपूर्वी

प्रौढांच्या हक्कासाठी साजरा केला जाणारा जागतिक दिन.

प्रौढांच्या हक्कांची जाणीव करून देण्यासाठी आणि त्यांच्या समस्यांकडे लक्ष वेधण्यासाठी दरवर्षी १८ नोव्हेंबर हा 'जागतिक प्रौढ दिन' म्हणून पाळला जातो.

🎂 जयंती 10

▾
🎂 जयंती 📍 MH

डॉ. भागवत कराड यांचा जन्म

1953 · 73 वर्षांपूर्वी

केंद्रीय मंत्री डॉ. भागवत कराड यांचा जन्मदिन.

महाराष्ट्रातील भाजपचे नेते आणि भारताचे केंद्रीय अर्थराज्यमंत्री डॉ. भागवत कराड यांचा जन्म झाला. त्यांनी औरंगाबाद जिल्ह्याच्या राजकारणात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.
🎂 जयंती 📍 MH

विठ्ठल कामत यांचा जन्म

1950 · 76 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध उद्योजक विठ्ठल कामत यांचा जन्मदिन.

प्रसिद्ध हॉटेल व्यावसायिक आणि 'द ऑर्चिड' ग्रुपचे संस्थापक विठ्ठल कामत यांचा जन्म झाला. ते त्यांच्या पर्यावरणपूरक हॉटेल व्यवसायासाठी ओळखले जातात.
🎂 जयंती 🇮🇳

गिरिजा देवी यांचा जन्म

1931 · 95 वर्षांपूर्वी

शास्त्रीय गायिका गिरिजा देवी यांचा जन्मदिन.

प्रसिद्ध भारतीय शास्त्रीय गायिका आणि 'ठुमरीची राणी' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या गिरिजा देवी यांचा जन्म बनारस येथे झाला. त्यांना पद्मविभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.
🎂 जयंती 🇮🇳

शांती भूषण यांचा जन्म

1931 · 95 वर्षांपूर्वी

ज्येष्ठ कायदेतज्ज्ञ शांती भूषण यांचा जन्मदिन.

भारताचे माजी कायदेमंत्री आणि ज्येष्ठ वकील शांती भूषण यांचा जन्म झाला. त्यांनी इंदिरा गांधींच्या निवडणुकीविरुद्ध गाजलेल्या खटल्यात बाजू मांडली होती.
🎂 जयंती 🇮🇳

शीला कौल यांचा जन्म

1929 · 97 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध राजकारणी शीला कौल यांचा जन्मदिन.

भारतीय राजकारणी, केंद्रीय मंत्री आणि हिमाचल प्रदेशच्या माजी राज्यपाल शीला कौल यांचा जन्म झाला. त्या नेहरू-गांधी घराण्याशी संबंधित होत्या.
🎂 जयंती 🇮🇳

बटुकेश्वर दत्त यांचा जन्म

1910 · 116 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध क्रांतिकारक बटुकेश्वर दत्त यांचा जन्मदिन.

भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक बटुकेश्वर दत्त यांचा जन्म झाला. त्यांनी भगतसिंग यांच्यासोबत ८ एप्रिल १९२९ रोजी दिल्लीच्या सेंट्रल असेंब्लीमध्ये बॉम्ब फेकला होता.
🎂 जयंती 📍 MH

शांताराम आठवले यांचा जन्म

1909 · 117 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध मराठी गीतकार शांताराम आठवले यांचा जन्मदिन.

मराठी चित्रपट सृष्टीतील प्रसिद्ध कवी, गीतकार आणि दिग्दर्शक शांताराम आठवले यांचा जन्म झाला. त्यांनी अनेक दर्जेदार चित्रपटांसाठी गीते लिहिली आहेत.
🎂 जयंती 🇮🇳

बी. एन. आदरकर यांचा जन्म

1904 · 122 वर्षांपूर्वी

आरबीआयचे माजी गव्हर्नर बी. एन. आदरकर यांचा जन्मदिन.

भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे ९ वे गव्हर्नर भास्कर नामदेव आदरकर यांचा जन्म झाला. त्यांनी अल्प कालावधीसाठी आरबीआयचे नेतृत्व केले होते.
🎂 जयंती 🇮🇳

व्ही. शांताराम यांचा जन्म

1901 · 125 वर्षांपूर्वी

भारतीय चित्रपटसृष्टीचे दिग्गज व्ही. शांताराम यांचा जन्मदिन.

प्रसिद्ध भारतीय चित्रपट निर्माते, दिग्दर्शक आणि अभिनेते शांताराम राजाराम वणकुद्रे (व्ही. शांताराम) यांचा कोल्हापुरात जन्म झाला. त्यांनी 'दो आंखे बारा हाथ' आणि 'पिंजरा' सारखे अजरामर चित्रपट दिले.
🎂 जयंती 🇮🇳

कंदुकुरी वीरेशलिंगम यांचा जन्म

1839 · 187 वर्षांपूर्वी

तेलगू समाजसुधारक कंदुकुरी वीरेशलिंगम यांचा जन्मदिन.

आधुनिक तेलगू साहित्याचे जनक आणि प्रसिद्ध समाजसुधारक कंदुकुरी वीरेशलिंगम यांचा जन्म झाला. त्यांनी विधवा विवाहास प्रोत्साहन आणि स्त्री शिक्षणासाठी मोठे कार्य केले.

🕯️ पुण्यतिथी 6

▾
🕯️ पुण्यतिथी 🇮🇳

शिवराम कारंत यांचे निधन

1993 · 33 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध कन्नड साहित्यिक शिवराम कारंत यांचे निधन.

ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते कन्नड साहित्यिक, विचारवंत आणि पर्यावरणवादी के. शिवराम कारंत यांचे निधन झाले. त्यांना 'यक्षगाना'चे पुनरुज्जीवन करण्याचे श्रेय दिले जाते.
🕯️ पुण्यतिथी 🇮🇳

आरती साहा यांची पुण्यतिथी

1990 · 36 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध जलतरणपटू आरती साहा यांची पुण्यतिथी.

इंग्लिश खाडी पोहून पार करणारी पहिली आशियाई महिला जलतरणपटू आरती साहा यांचे निधन झाले. त्यांना १९६० मध्ये पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.
🕯️ पुण्यतिथी 🇮🇳

सुकुमार सेन यांचे निधन

1989 · 37 वर्षांपूर्वी

भारताचे पहिले मुख्य निवडणूक आयुक्त सुकुमार सेन यांची पुण्यतिथी.

भारताचे पहिले मुख्य निवडणूक आयुक्त सुकुमार सेन यांचे निधन झाले. त्यांनी भारताच्या पहिल्या दोन सार्वत्रिक निवडणुकांचे अत्यंत यशस्वीपणे नियोजन केले होते.
🕯️ पुण्यतिथी 🇮🇳

मेजर शैतान सिंग यांचे बलिदान

1962 · 64 वर्षांपूर्वी

परमवीर चक्र विजेते मेजर शैतान सिंग यांची पुण्यतिथी.

रेजांग ला च्या लढाईत अतुलनीय शौर्य गाजवणारे मेजर शैतान सिंग यांना वीरमरण आले. त्यांना मरणोत्तर परमवीर चक्राने सन्मानित करण्यात आले.
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

मोरोपंत जोशी यांचे निधन

1956 · 70 वर्षांपूर्वी

समाजसुधारक मोरोपंत जोशी यांची पुण्यतिथी.

महाराष्ट्रातील एक प्रसिद्ध समाजसुधारक आणि विधिज्ञ मोरोपंत जोशी यांचे निधन झाले. त्यांनी सामाजिक कार्यात मोलाचे योगदान दिले होते.
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

थोरले माधवराव पेशवे पुण्यतिथी

1772 · 254 वर्षांपूर्वी

मराठा साम्राज्याचे पुनरुज्जीवन करणारे थोरले माधवराव पेशवे यांचे निधन.

मराठा साम्राज्याचे चौथे पेशवे थोरले माधवराव यांचे वयाच्या २७ व्या वर्षी थेऊर येथे निधन झाले. पानिपतच्या पराभवानंतर त्यांनी मराठा साम्राज्याला पुन्हा उभारी दिली होती.

📜 ऐतिहासिक घटना 7

▾
📜 ऐतिहासिक घटना 🇮🇳

जोन्सटाउन हत्याकांड

1978 · 48 वर्षांपूर्वी

जगाला हादरवून सोडणारे जोन्सटाउन हत्याकांड.

गियानामध्ये 'पीपल्स टेम्पल' पंथाच्या ९०० हून अधिक अनुयायांनी जिम जोन्सच्या सांगण्यावरून सामूहिक आत्महत्या केली होती. ही जगातील एक भीषण घटना मानली जाते.
📜 ऐतिहासिक घटना 🇮🇳

रेजांग ला ची लढाई

1962 · 64 वर्षांपूर्वी

लडाखमधील रेजांग ला येथे भारतीय सैन्याचा अभूतपूर्व पराक्रम.

भारत-चीन युद्धादरम्यान लडाखमधील रेजांग ला खिंडीत १३ कुमाऊं बटालियनच्या १२० सैनिकांनी हजारो चिनी सैनिकांचा सामना केला. ही भारतीय लष्करी इतिहासातील सर्वात महान लढायांपैकी एक मानली जाते.
📜 ऐतिहासिक घटना 🇮🇳

आय. एन. एस. वलसुरा चे उद्घाटन

1959 · 67 वर्षांपूर्वी

भारतीय नौदल प्रशिक्षण केंद्र आय. एन. एस. वलसुरा ची स्थापना.

भारतीय नौदलाचे महत्त्वपूर्ण प्रशिक्षण केंद्र 'आय. एन. एस. वलसुरा' जामनगर येथे स्थापित करण्यात आले. हे विद्युत आणि शस्त्र प्रणालीच्या प्रशिक्षणासाठी ओळखले जाते.
📜 ऐतिहासिक घटना 🇮🇳

दुसरे महायुद्ध: क्युमर्सडॉर्फवर बॉम्बफेक

1942 · 84 वर्षांपूर्वी

दुसऱ्या महायुद्धातील एक महत्त्वपूर्ण लष्करी कारवाई.

दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान दोस्त राष्ट्रांनी जर्मनीतील क्युमर्सडॉर्फ या महत्त्वाच्या लष्करी तळावर प्रचंड बॉम्बफेक केली होती.
📜 ऐतिहासिक घटना 🇮🇳

लाटवियाचा स्वातंत्र्य दिन

1918 · 108 वर्षांपूर्वी

लाटविया देशाचा स्वातंत्र्य दिन.

लाटवियाने रशियापासून आपले स्वातंत्र्य जाहीर केले. हा दिवस लाटवियामध्ये राष्ट्रीय दिन म्हणून साजरा केला जातो.
📜 ऐतिहासिक घटना 🇮🇳

पहिल्या महायुद्धातील सागरी वेढा

1914 · 112 वर्षांपूर्वी

पहिल्या महायुद्धातील महत्त्वाची सागरी मोहीम.

पहिल्या महायुद्धादरम्यान ब्रिटनने जर्मनीवर कडक सागरी वेढा घातला, ज्यामुळे जर्मनीला होणारा अन्न आणि कच्च्या मालाचा पुरवठा खंडित झाला.
📜 ऐतिहासिक घटना 🇮🇳

जयपूर शहराची स्थापना

1727 · 299 वर्षांपूर्वी

महाराजा सवाई जयसिंग द्वितीय यांनी जयपूर शहर वसविले.

महाराजा सवाई जयसिंग द्वितीय यांनी राजस्थानमधील जयपूर शहराची स्थापना केली. हे शहर वास्तुकलेच्या दृष्टीने अतिशय नियोजित पद्धतीने वसलेले आहे.

🎭 सांस्कृतिक 2

▾
🎭 सांस्कृतिक 🇮🇳

मानुषी छिल्लर मिस वर्ल्ड बनली

2017 · 9 वर्षांपूर्वी

मानुषी छिल्लरने मिस वर्ल्डचा किताब जिंकला.

भारताच्या मानुषी छिल्लरने चीनमध्ये झालेल्या स्पर्धेत 'मिस वर्ल्ड २०१७' चा किताब पटकावला. १७ वर्षांनंतर भारताला हा बहुमान मिळाला होता.
🎭 सांस्कृतिक 🇮🇳

मिकी माऊसचे पदार्पण

1928 · 98 वर्षांपूर्वी

जगातील प्रसिद्ध कार्टून कॅरेक्टर मिकी माऊसचा वाढदिवस.

वॉल्ट डिस्नेचा प्रसिद्ध कार्टून कॅरेक्टर 'मिकी माऊस' याचे 'स्टीमबोट विली' या लघुपटाद्वारे अधिकृतपणे पदार्पण झाले. हा जगातील पहिला ध्वनीसह असलेला कार्टून चित्रपट होता.

🔬 वैज्ञानिक 2

▾
🔬 वैज्ञानिक 🇮🇳

स्वदेशी 'पुष्पक' विमानाचे उड्डाण

1963 · 63 वर्षांपूर्वी

भारतात तयार झालेल्या पुष्पक विमानाचे यशस्वी उड्डाण.

भारतात बनवलेल्या पहिल्या 'पुष्पक' या हलक्या विमानाने यशस्वी उड्डाण केले. यामुळे भारतीय विमान वाहतूक उद्योगात आत्मनिर्भरतेच्या दिशेने एक पाऊल पडले.
🔬 वैज्ञानिक 🇮🇳

ॲलन शेफर्ड यांचा जन्म

1923 · 103 वर्षांपूर्वी

अमेरिकन अंतराळवीर ॲलन शेफर्ड यांचा जन्मदिन.

अवकाशात जाणारे पहिले अमेरिकन अंतराळवीर ॲलन शेफर्ड यांचा जन्म झाला. त्यांनी चंद्रावर चालण्याचा पाचवा मान मिळवला होता.

🏛️ राजकीय 1

▾
🏛️ राजकीय 🇮🇳

सोव्हिएत नेत्यांची भारत भेट

1955 · 71 वर्षांपूर्वी

सोव्हिएत नेत्यांची ऐतिहासिक भारत भेट.

सोव्हिएत युनियनचे नेते निकोलाई बुल्गानिन आणि निकिता ख्रुश्चेव्ह यांनी भारताची पहिली अधिकृत भेट दिली. यामुळे भारत-रशिया संबंधांचा नवा पाया रचला गेला.