←
बुधवार, 15 नोव्हेंबर 1995
आज →

📌 दिनविशेष: इतिहास, राष्ट्रीय दिन आणि जयंती-पुण्यतिथी (Din Vishesh)

शालेय परिपाठामध्ये चालू घडामोडी आणि इतिहासाची सांगड घालणारा सर्वात रंजक भाग म्हणजे दिनविशेष (Din Vishesh). दिनविशेष म्हणजे 'आजच्या दिवसाचे महत्त्व'. आजच्याच दिवशी भूतकाळात कोणत्या ऐतिहासिक घटना घडल्या, कोणत्या थोर व्यक्तींचे जन्म झाले (जयंती) किंवा मृत्यू झाले (पुण्यतिथी), आणि आज कोणता राष्ट्रीय वा आंतरराष्ट्रीय दिन साजरा केला जात आहे, याची माहिती विद्यार्थ्यांना देणे हा या उपक्रमाचा मुख्य हेतू असतो.

Today in History in Marathi (दिनविशेष मराठी) is a comprehensive guide to understanding major historical milestones, national days, scientific discoveries, and important anniversaries. In schools across Maharashtra, reciting Din Vishesh is an interactive way to improve students' general knowledge (GK) and historical awareness.

१. दिनविशेषचे वर्गीकरण आणि व्याप्ती (Categories of Historical Events)

आमच्या प्लॅटफॉर्मवर दिनविशेष माहितीचे अचूक वर्गीकरण केले जाते:

  • राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय दिन (National & International Days): जसे की स्वातंत्र्यदिन, प्रजासत्ताक दिन, शिक्षक दिन, किंवा जागतिक पर्यावरण दिन.
  • जयंती आणि पुण्यतिथी (Anniversaries): राष्ट्रपुरुष, समाजसुधारक, वैज्ञानिक, आणि कलाकारांच्या स्मृतीचे स्मरण.
  • ऐतिहासिक आणि वैज्ञानिक घटना (Historical & Scientific Milestones): मानवाचा चंद्रावरील पाऊल ठेवण्याचा दिवस असो वा भारताची अणुचाचणी, या सर्व महत्त्वाच्या नोंदी.

२. शालेय परिपाठातील दिनविशेषचे महत्त्व (Role in Classroom Learning)

शाळेच्या परिपाठ फलकावर रोजचे दिनविशेष लिहिल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये खालील बदल होतात:

  • इतिहास विषयाची गोडी: पाठ्यपुस्तकात कोरडे वाटणारे इतिहास विषय रोजच्या दिनविशेषच्या माध्यमातून जिवंत वाटू लागतात.
  • सामान्य ज्ञानाची वृद्धी (GK Boost): विविध क्षेत्रांतील घटनांचे ज्ञान मिळून स्पर्धा परीक्षांसाठी पाया मजबूत होतो.
  • देशभक्ती व सामाजिक भान: क्रांतीवीर आणि समाजसुधारकांचे बलिदान समजल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये नैतिक व देशभक्ती मूल्यांची जोपासना होते.

३. FAQ — वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

दिनविशेष माहितीचे मुख्य स्रोत कोणते आहेत?

आम्ही सरकारी गॅझेट, अधिकृत इतिहास संशोधन ग्रंथ, महाराष्ट्र शासनाची प्रकाशने, आणि विकिपीडियाच्या सत्यतेची खात्री करून ही माहिती संकलित करतो.

How can we explain a historical event to primary students?

For younger students, focus on short stories behind the event rather than memorizing dry years. Use pictures or blackboard animations to illustrate the significance of the day.

📌दिन विशेष

33 घटना

🎂 जयंती 14

▾
🎂 जयंती 🇮🇳

सानिया मिर्झा वाढदिवस

1986 · 40 वर्षांपूर्वी

भारताची जागतिक कीर्तीची टेनिसपटू.

भारताची प्रसिद्ध टेनिसपटू आणि अनेक ग्रँड स्लॅम विजेती सानिया मिर्झा हिचा जन्म. ती भारताची सर्वात यशस्वी महिला टेनिस खेळाडू मानली जाते.
🎂 जयंती 🇮🇳

अभिनेता रणजीत यांचा जन्मदिन

1954 · 72 वर्षांपूर्वी

बॉलिवूडचे प्रसिद्ध खलनायक.

बॉलिवूडमधील प्रसिद्ध खलनायक रणजीत यांचा जन्म. त्यांनी शेकडो चित्रपटांत विलेनच्या भूमिका साकारून स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली.
🎂 जयंती 🇮🇳

अभिनेता जॉय मुखर्जी जन्मदिन

1944 · 82 वर्षांपूर्वी

हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध अभिनेता.

हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध रोमँटिक अभिनेता जॉय मुखर्जी यांचा जन्म. त्यांनी 'लव्ह इन सिमला' सारख्या अनेक यशस्वी चित्रपटांत काम केले.
🎂 जयंती 📍 MH

विलास सारंग जन्मदिन

1937 · 89 वर्षांपूर्वी

महत्त्वाचे मराठी साहित्यिक.

प्रसिद्ध मराठी साहित्यिक, कवी आणि समीक्षक विलास सारंग यांचा जन्म. त्यांच्या साहित्याने मराठी कथेला जागतिक स्तरावर नेले.
🎂 जयंती 🇮🇳

न्यायमूर्ती जे. एस. वर्मा जन्मदिन

1936 · 90 वर्षांपूर्वी

भारताचे माजी सरन्यायाधीश.

भारताचे २७ वे सरन्यायाधीश जे. एस. वर्मा यांचा जन्म. महिलांच्या सुरक्षेसाठी त्यांनी बनवलेली 'वर्मा समिती' अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते.
🎂 जयंती 📍 MH

प्रभाकर पाध्ये जन्मदिन

1925 · 101 वर्षांपूर्वी

मराठी पत्रकार आणि साहित्यिक.

मराठी पत्रकार, संपादक आणि साहित्यिक प्रभाकर पाध्ये यांचा जन्म. त्यांनी 'नवाकाळ' आणि 'सत्यकथा' या नियतकालिकांचे संपादन केले.
🎂 जयंती 📍 MH

गंगाधर गाडगीळ जयंती

1923 · 103 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध मराठी नवकथाकार आणि लेखक.

मराठीतील प्रसिद्ध नवकथाकार, अर्थशास्त्रज्ञ आणि लेखक गंगाधर गाडगीळ यांचा जन्म. त्यांनी मराठी लघुकथेला नवे रूप दिले.
🎂 जयंती 🇮🇳

न्यायमूर्ती व्ही. आर. कृष्णा अय्यर जन्मदिन

1914 · 112 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध कायदेतज्ज्ञ आणि न्यायाधीश.

भारताचे माजी सर्वोच्च न्यायालय न्यायाधीश आणि मानवाधिकार कार्यकर्ते व्ही. आर. कृष्णा अय्यर यांचा जन्म. त्यांनी भारतीय न्यायव्यवस्थेत अनेक सुधारणा सुचवल्या.
🎂 जयंती 🇮🇳

बिमल मित्र जन्मदिन

1913 · 113 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध बंगाली लेखक.

प्रसिद्ध बंगाली लेखक बिमल मित्र यांचा जन्म. त्यांच्या 'साहब बीबी और गुलाम' या कादंबरीवर गाजलेला चित्रपटही निर्माण झाला आहे.
🎂 जयंती 🇮🇳

अच्युत कानविंदे जन्मदिन

1901 · 125 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध भारतीय वास्तुविशारद.

भारतातील आधुनिक वास्तुकलेचे जनक मानले जाणारे प्रसिद्ध वास्तुविशारद अच्युत कानविंदे यांचा जन्म कोंकणात झाला.
🎂 जयंती 🇮🇳

क्रांतिसूर्य बिरसा मुंडा जयंती

1875 · 151 वर्षांपूर्वी

भारतीय आदिवासी स्वातंत्र्यसैनिक आणि लोकनायक.

आदिवासी जननायक आणि स्वातंत्र्यसैनिक बिरसा मुंडा यांचा जन्म. त्यांनी ब्रिटीश राजवटीविरुद्ध 'उलगुलान' आंदोलनाचे नेतृत्व केले. केंद्र सरकारने हा दिवस 'जनजातीय गौरव दिवस' म्हणून घोषित केला आहे.
🎂 जयंती 🇮🇳

कॉर्नेलिया सोराबजी जयंती

1866 · 160 वर्षांपूर्वी

भारतातील पहिल्या महिला वकील.

भारतातील पहिल्या महिला वकील आणि बॉम्बे युनिव्हर्सिटीच्या पहिल्या महिला पदवीधर कॉर्नेलिया सोराबजी यांचा नाशिक येथे जन्म.
🎂 जयंती 🌍

विल्यम हर्शेल जन्मदिन

1738 · 288 वर्षांपूर्वी

युरेनस ग्रहाचा शोध लावणारे खगोलशास्त्रज्ञ.

युरेनस ग्रहाचा शोध लावणारे प्रसिद्ध जर्मन-ब्रिटीश खगोलशास्त्रज्ञ विल्यम हर्शेल यांचा जन्म. त्यांनी अवरक्त किरणांचाही (Infrared radiation) शोध लावला.
🎂 जयंती Auto
बिरसा मुंडा

बिरसा मुंडा जयंती

1875-11-15 · 151 वर्षे

एक आदिवासी स्वातंत्र्यसेनानी आणि लोकनायक ज्यांनी ब्रिटीश राजवटीविरुद्ध भारतीय आदिवासी जनआंदोलनाचे (उलगुलान) नेतृत्व केले.

🕯️ पुण्यतिथी 5

▾
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे पुण्यतिथी

2021 · 5 वर्षांपूर्वी

प्रख्यात इतिहासकार आणि शिवशाहीर.

प्रख्यात इतिहासकार आणि शिवशाहीर बळवंत मोरेश्वर तथा बाबासाहेब पुरंदरे यांचे निधन. त्यांनी 'जाणता राजा' या महानाट्याद्वारे शिवचरित्र घराघरात पोहोचवले.
🕯️ पुण्यतिथी 📍 MH

व्ही. शांताराम पुण्यतिथी

1990 · 36 वर्षांपूर्वी

भारतीय चित्रपटसृष्टीतील दिग्गज दिग्दर्शक.

प्रसिद्ध भारतीय चित्रपट निर्माते, दिग्दर्शक आणि अभिनेते शांताराम राजाराम वणकुद्रे (व्ही. शांताराम) यांचे निधन. त्यांनी प्रभात फिल्म कंपनीच्या माध्यमातून भारतीय चित्रपटसृष्टीत मोलाचे योगदान दिले.
🕯️ पुण्यतिथी 🇮🇳

आचार्य विनोबा भावे पुण्यतिथी

1982 · 44 वर्षांपूर्वी

भूदान चळवळीचे जनक आणि थोर गांधीवादी विचारवंत.

भूदान चळवळीचे प्रणेते आणि गांधीवादी विचारवंत आचार्य विनोबा भावे यांचे निधन. ते भारताचे पहिले वैयक्तिक सत्याग्रही होते आणि त्यांना मरणोत्तर भारतरत्न पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
🕯️ पुण्यतिथी Auto

विनोबा भावे पुण्यतिथी

1982-11-15 · 44 वर्षे

भूदान चळवळीचे प्रणेते आणि थोर गांधीवादी विचारवंत.

📜 ऐतिहासिक घटना 4

▾
📜 ऐतिहासिक घटना 🇮🇳

झारखंड राज्य स्थापना दिवस

2000 · 26 वर्षांपूर्वी

भारताच्या २८ व्या राज्याची (झारखंड) निर्मिती.

बिहार राज्याचे विभाजन होऊन झारखंड हे भारताचे २८ वे राज्य बनले. बिरसा मुंडा यांच्या जयंतीदिनीच या नवीन राज्याची अधिकृतपणे निर्मिती करण्यात आली.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

पॅलेस्टाईन स्वातंत्र्य घोषणा

1988 · 38 वर्षांपूर्वी

पॅलेस्टाईन राज्याची घोषणा.

अल्जीयर्स येथे पॅलेस्टाईन नॅशनल कौन्सिलने पॅलेस्टाईन राज्याच्या स्वातंत्र्याची घोषणा केली.
📜 ऐतिहासिक घटना 🇮🇳

नथुराम गोडसे आणि नारायण आपटे यांना फाशी

1949 · 77 वर्षांपूर्वी

गांधी हत्या प्रकरणातील दोषींना फाशी.

महात्मा गांधींच्या हत्येप्रकरणी नथुराम गोडसे आणि नारायण आपटे यांना अंबाला कारागृहात फाशी देण्यात आली.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

ब्राझील प्रजासत्ताक दिन

1889 · 137 वर्षांपूर्वी

ब्राझील प्रजासत्ताक बनले.

ब्राझीलमध्ये लष्करी उठावामुळे राजेशाही संपुष्टात आली आणि मार्शल डीओडोरो दा फोन्सेका यांच्या नेतृत्वाखाली प्रजासत्ताकाची घोषणा करण्यात आली.

🎭 सांस्कृतिक 1

▾
🎭 सांस्कृतिक 🌍

लिओनार्दो दा विंचींचे चित्र विक्रमी किमतीत विकले

2017 · 9 वर्षांपूर्वी

जगातील सर्वात महागड्या चित्राची विक्री.

लिओनार्दो दा विंची यांचे 'साल्वाडोर मुंडी' हे चित्र ४५०.३ दशलक्ष डॉलर्स या विक्रमी किमतीला विकले गेले, जे इतिहासातील सर्वात महागडे चित्र ठरले.

🔬 वैज्ञानिक 3

▾
🔬 वैज्ञानिक 🌍

सोव्हिएत रशियाच्या 'बुरान' यानाचे पहिले उड्डाण

1988 · 38 वर्षांपूर्वी

सोव्हिएत स्पेस शटलचे उड्डाण.

सोव्हिएत युनियनने त्यांच्या 'बुरान' या अंतराळ यानाचे पहिले आणि शेवटचे मानवरहित उड्डाण यशस्वीरीत्या पूर्ण केले.
🔬 वैज्ञानिक 🌍

जगातील पहिला मायक्रोप्रोसेसर 'इंटेल ४००४' रिलीज

1971 · 55 वर्षांपूर्वी

पहिला मायक्रोप्रोसेसर रिलीज झाला.

इंटेल कंपनीने जगातील पहिला व्यावसायिक मायक्रोप्रोसेसर 'Intel 4004' बाजारात आणला, ज्यामुळे संगणक क्रांतीला वेग मिळाला.
🔬 वैज्ञानिक 🌍

सेफ्टी रेझरचे पेटंट किंग सी. जिलेट यांना मिळाले

1904 · 122 वर्षांपूर्वी

जिलेट रेझरचे पेटंट मिळाले.

किंग सी. जिलेट यांना बदलता येण्याजोग्या पात्याच्या 'सेफ्टी रेझर'चे अमेरिकन पेटंट मिळाले, ज्यामुळे वैयक्तिक स्वच्छतेत क्रांती झाली.

⚽ क्रीडा 1

▾
⚽ क्रीडा 🇮🇳

सचिन तेंडुलकरचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण

1989 · 37 वर्षांपूर्वी

सचिन तेंडुलकरचा पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना.

भारताचा महान क्रिकेटपटू सचिन तेंडुलकरने पाकिस्तानविरुद्ध कराची येथे वयाच्या अवघ्या १६ व्या वर्षी पहिला कसोटी सामना खेळून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.

🏛️ राजकीय 4

▾
🏛️ राजकीय 🌍

शी जिनपिंग चीनचे नेते बनले

2012 · 14 वर्षांपूर्वी

शी जिनपिंग यांचा उदय.

शी जिनपिंग यांची चीनच्या कम्युनिस्ट पक्षाचे सरचिटणीस म्हणून निवड झाली, ज्यामुळे त्यांच्या सत्तेच्या युगाची सुरुवात झाली.
🏛️ राजकीय 🌍

संयुक्त राष्ट्रांचा अण्वस्त्र बंदी ठराव

1961 · 65 वर्षांपूर्वी

अण्वस्त्र बंदीचा महत्त्वपूर्ण ठराव.

संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेने अण्वस्त्रांचा वापर मानवाविरुद्धचा गुन्हा म्हणून घोषित करणारा ठराव मंजूर केला.
🏛️ राजकीय 🇮🇳

भारतीय राज्यघटनेतील कलम १ वर चर्चा

1948 · 78 वर्षांपूर्वी

संविधान सभेत महत्त्वपूर्ण चर्चा.

भारताच्या संविधान सभेत 'कलम १' वर चर्चा सुरू झाली, ज्यामध्ये 'इंडिया, जो भारत आहे, तो राज्यांचा संघ असेल' असे नमूद केले आहे.
🏛️ राजकीय 🌍

लीग ऑफ नेशन्सची पहिली सभा

1920 · 106 वर्षांपूर्वी

लीग ऑफ नेशन्सची पहिली बैठक.

स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा येथे लीग ऑफ नेशन्सची पहिली महासभा भरली. पहिल्या महायुद्धानंतर जागतिक शांततेसाठी ही संघटना स्थापन करण्यात आली होती.

📌 इतर 1

▾
📌 इतर 🌍

जगाची लोकसंख्या ८ अब्ज झाली

2022 · 4 वर्षांपूर्वी

जागतिक लोकसंख्येचा ८ अब्जांचा टप्पा.

संयुक्त राष्ट्रांच्या अंदाजानुसार, १५ नोव्हेंबर २०२२ रोजी जगाची एकूण लोकसंख्या ८ अब्ज टप्प्यावर पोहोचली.