📰 ब्लॉग और लेख

प्राचीन भारताचे महान गणितज्ञ आणि खगोलशास्त्रज्ञ आर्याभट यांच्या क्रांतिकारी योगदानाचा शोध घ्या. शून्य आणि दशमान पद्धतीचा जगावर कसा प्रभाव पडला, हे सोप्या भाषेत समजून घ्या आणि आधुनिक विज्ञान-तंत्रज्ञानाचा पाया कसा रचला गेला हे जाणून घ्या. आपल्या समृद्ध वारशाचा अभिमान बाळगा!

आपला मेंदू हे आपल्या शरीरातील सर्वात अद्भुत आणि रहस्यमय अवयवांपैकी एक आहे. तो केवळ आपल्याला विचार करण्यास, शिकण्यास आणि आठवण्यास मदत करत नाही, तर आपल्या भावना आणि निर्णय घेण्यामागेही त्याचीच भूमिका असते. या लेखात, आपण मेंदूची रचना, कार्ये आणि तो निरोगी ठेवण्यासाठीचे सोपे मार्ग जाणून घेणार आहोत.

पावसाळा संपल्यानंतर किंवा हलक्या सरींनंतर आकाशात दिसणारे इंद्रधनुष्य आपल्या सर्वांनाच मोहित करते. पण हे सुंदर सप्तरंगी कमानदार दृश्य कसे तयार होते? प्रकाशाचे परावर्तन, अपवर्तन आणि विकिरण यांसारख्या भौतिकशास्त्रातील मूलभूत संकल्पना वापरून पाण्याचे थेंब आणि सूर्यप्रकाश एकत्र येऊन हे अद्भुत रसायन कसे घडवतात, हे या लेखात आपण सविस्तर जाणून घेणार आहोत.

CERN, युरोपियन ऑर्गनायझेशन फॉर न्यूक्लियर रिसर्च, हे जगातील सर्वात मोठे कण भौतिकशास्त्र प्रयोगशाळा आहे. येथे वैज्ञानिक ब्रह्मांडाची रहस्ये उलगडण्यासाठी एकत्र येतात, मूलभूत कण आणि त्यांच्यातील परस्परक्रियांचा अभ्यास करतात. या लेखात आपण CERN चे कार्य, महाकाय हॅड्रॉन कोलायडर (LHC) आणि हिग्ज बोसॉन सारख्या महत्त्वपूर्ण शोधांबद्दल जाणून घेऊया.

वनस्पती सूर्यप्रकाश, पाणी आणि कार्बन डायऑक्साइड वापरून स्वतःचे अन्न कसे बनवतात आणि आपल्याला श्वास घेण्यासाठी आवश्यक ऑक्सिजन कसा देतात, याची अद्भुत कथा जाणून घ्या. प्रकाशसंश्लेषणाचे रहस्य उलगडून दाखवणारा हा लेख, जीवसृष्टीतील त्याच्या अविश्वसनीय भूमिकेवर प्रकाश टाकतो.

अणुशक्तीचे नाव ऐकताच अनेकांच्या मनात विध्वंसक शस्त्रांची प्रतिमा उभी राहते. मात्र, याच अणुशक्तीचा उपयोग मानवाच्या कल्याणासाठी, वीज निर्मितीसाठी, जीवघेण्या रोगांवर उपचार करण्यासाठी आणि शेतीत क्रांती घडवण्यासाठी कसा केला जातो, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे. २६ सप्टेंबर रोजी आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेची (IAEA) पहिली सर्वसाधारण परिषद सुरू झाली होती, त्या निमित्ताने अणुऊर्जेच्या शांततामय उपयोगाचा आणि त्यात भारताच्या महत्त्वपूर्ण योगदानाचा हा सखोल आढावा.

आकाशात दिसणारे इंद्रधनुष्य नेहमीच आपल्या डोळ्यांना आणि मनाला मोहित करते. पण या रंगीबेरंगी कमानीमागे कोणते विज्ञान दडलेले आहे? प्रकाशाचे परावर्तन, अपवर्तन आणि विचरण यासारख्या वैज्ञानिक तत्वांवर आधारित हे रंगीत रहस्य कसे उलगडते, ते या लेखात सोप्या भाषेत समजून घेऊया. प्राथमिक आणि दुय्यम इंद्रधनुष्यांचे प्रकार, त्यामागील विज्ञान आणि काही मनोरंजक तथ्ये जाणून घेण्यासाठी हा लेख नक्की वाचा, ज्यामुळे तुमची वैज्ञानिक जिज्ञासा आणखी वाढेल.

आज 24 सप्टेंबर 2026 रोजी, आपण आयआयटी खरगपूरच्या स्थापनेला 77 वर्षे पूर्ण करत आहोत. भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर, राष्ट्रनिर्माणाच्या अत्यंत महत्त्वाच्या टप्प्यावर, या संस्थेने अभियांत्रिकी आणि तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात क्रांती घडवून आणली. हा लेख आयआयटी खरगपूरच्या ऐतिहासिक प्रवासाचा, तिच्या दूरदृष्टीचा आणि भारताच्या वैज्ञानिक विकासातील तिच्या अतुलनीय योगदानाचा वेध घेतो.

23 सप्टेंबर 1999 रोजी, नासाच्या मंगळ क्लायमेट ऑर्बिटरला एक साध्या एकक रूपांतरण चुकीमुळे गमवावे लागले. या घटनेने वैज्ञानिक आणि अभियांत्रिकी क्षेत्रात एकके आणि अचूकतेचे किती महत्त्व आहे, हे जगाला दाखवून दिले. चला, या अपघातातून आपण काय शिकू शकतो, हे सविस्तरपणे पाहूया.