स्वातंत्र्याचा खरा अर्थ: नागरिक म्हणून आपली जबाबदारी

प्रिय विद्यार्थी मित्रांनो, शिक्षक आणि पालकहो,

आज १५ ऑगस्ट २०२६! भारताचा ७९ वा स्वातंत्र्य दिन. आजचा दिवस म्हणजे आपल्या देशाच्या इतिहासातील एक सुवर्ण पान. शाळा, महाविद्यालये, सरकारी कार्यालये आणि प्रत्येक घराघरात तिरंगा मोठ्या अभिमानाने फडकवला जात आहे. देशभरात उत्साहाचे, आनंदाचे आणि राष्ट्रभक्तीचे वातावरण आहे. ढोल-ताशांचा गजर, देशभक्तीपर गाणी, पथसंचलने आणि विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम या दिवशी आपल्याला एक वेगळीच ऊर्जा देतात. हरियाली तीजचा सणही याच काळात येत असल्याने, निसर्गातील हिरवळ आणि स्वातंत्र्याचा उत्सव यांचा सुंदर संगम आपल्याला पाहायला मिळतो.

पण, कधी तुम्ही विचार केला आहे का, की या उत्सवापलीकडे स्वातंत्र्याचा खरा अर्थ काय आहे? केवळ परकीय राजवटीतून मुक्ती मिळवणे म्हणजे स्वातंत्र्य का? की याच्याही पलीकडे काहीतरी आहे, जे आपल्याला एक नागरिक म्हणून समजून घेणे आणि आत्मसात करणे आवश्यक आहे?

आज, या Paripath च्या माध्यमातून, आपण केवळ स्वातंत्र्य दिनाच्या शुभेच्छा देऊन थांबणार नाही, तर या दिवसाचे खरे मर्म, आपल्या जबाबदाऱ्या आणि एक प्रगतीशील भारत घडवण्यासाठी आपली भूमिका काय आहे, यावर सखोल चिंतन करणार आहोत. आपल्या पूर्वजांनी, अनेक स्वातंत्र्यसैनिकांनी आपल्यासाठी पाहिलेल्या स्वप्नांना साकार करण्याची जबाबदारी आता आपल्या खांद्यावर आहे.

प्रस्तावना: स्वातंत्र्यदिनाच्या पलीकडचा अर्थ

आज आपण ज्या स्वातंत्र्याचा उपभोग घेत आहोत, ते आपल्याला सहजासहजी मिळालेले नाही. कित्येक दशके, कित्येक पिढ्यांनी आपल्या देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी अतोनात कष्ट घेतले, संघर्ष केला, रक्त सांडले आणि प्राणांची आहुती दिली. महात्मा गांधी, पंडित जवाहरलाल नेहरू, सरदार वल्लभभाई पटेल, भगतसिंग, राजगुरू, सुखदेव, नेताजी सुभाषचंद्र बोस, राणी लक्ष्मीबाई, सावरकर आणि अशा अनेक ज्ञात-अज्ञात वीरांच्या त्याग आणि बलिदानातून हा दिवस उजाडला आहे. त्यांनी पाहिले होते एक स्वतंत्र, सार्वभौम आणि समृद्ध भारताचे स्वप्न.

१५ ऑगस्ट हा दिवस आपल्याला त्या सर्व महान व्यक्तींच्या त्यागाची आठवण करून देतो. हा दिवस आपल्याला स्मरण करून देतो की, हे स्वातंत्र्य केवळ राजकीय स्वातंत्र्य नाही, तर ते सामाजिक, आर्थिक आणि सांस्कृतिक स्वातंत्र्याचेही प्रतीक आहे. आपल्याला मिळालेले हे स्वातंत्र्य म्हणजे फक्त एक भेट नाही, तर ती एक मोठी जबाबदारी आहे. स्वातंत्र्य म्हणजे केवळ हक्क उपभोगणे नव्हे, तर आपली कर्तव्ये समजून ती प्रामाणिकपणे पार पाडणे होय.

आपण अनेकदा पाहतो की, स्वातंत्र्य दिनाला ध्वजारोहण होते, मिठाई वाटली जाते आणि दिवसभर देशभक्तीपर गाणी ऐकायला मिळतात. हे सर्व आवश्यक आहे, पण यापलीकडे जाऊन आपण एक नागरिक म्हणून देशासाठी काय करू शकतो, याचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे. 'दिनविशेष' म्हणून या दिवसाचे महत्त्व अनमोल आहे, पण त्याही पलीकडे जाऊन आपण आपल्या दैनंदिन जीवनात स्वातंत्र्याचे मूल्य कसे जपू शकतो, हे पाहणे महत्त्वाचे आहे.

स्वातंत्र्य म्हणजे केवळ उत्सव नव्हे, तर कर्तव्य

स्वातंत्र्याचा खरा अर्थ समजून घेण्यासाठी आपल्याला 'स्वातंत्र्य' या शब्दाच्या अनेक पैलूंवर विचार करावा लागेल. स्वातंत्र्य म्हणजे केवळ आपल्या मनाप्रमाणे वागणे नव्हे, तर ते जबाबदारीने वागणे होय. आपल्या कृतींचा समाजावर काय परिणाम होईल, याचा विचार करणे होय. भारतीय संविधानाने आपल्याला अनेक मूलभूत हक्क दिले आहेत, पण त्यासोबतच काही मूलभूत कर्तव्ये देखील निश्चित केली आहेत. या कर्तव्यांचे पालन करणे हेच खरे स्वातंत्र्य आहे.

एक जबाबदार नागरिक म्हणून आपली अनेक कर्तव्ये आहेत:

• संविधानाचा आदर करणे: आपल्या संविधानाने आपल्याला अनेक हक्क दिले आहेत, पण त्याचबरोबर आपल्याला काही कर्तव्येही दिली आहेत. संविधानाचा आदर करणे, त्याचे पालन करणे आणि त्याच्या मूल्यांना जपणे ही आपली पहिली जबाबदारी आहे.
• कायद्याचे पालन करणे: देशात सुव्यवस्था राखण्यासाठी कायदे बनवले जातात. या कायद्यांचे पालन करणे हे प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे. वाहतुकीचे नियम असोत, सार्वजनिक ठिकाणी स्वच्छता राखणे असो किंवा कर भरणे असो, कायद्याचे पालन करणे हे महत्त्वाचे आहे.
• देशाची एकता आणि अखंडता जपDणे: भारत विविधतेने नटलेला देश आहे. अनेक भाषा, धर्म, संस्कृती येथे एकत्र नांदतात. या विविधतेत एकता टिकवून ठेवणे आणि देशाची अखंडता जपण्यासाठी प्रयत्न करणे हे आपले राष्ट्रीय कर्तव्य आहे.
• सार्वजनिक मालमत्तेचे संरक्षण करणे: बस, रेल्वे, उद्याने, शाळा, रुग्णालये या सर्व सार्वजनिक मालमत्ता आपल्याच पैशातून उभ्या राहिलेल्या आहेत. त्यांची काळजी घेणे, त्यांना नुकसान न पोहोचवणे ही आपली जबाबदारी आहे.
• पर्यावरणाचे रक्षण करणे: वाढते प्रदूषण आणि हवामान बदल ही आज जगासमोरील मोठी आव्हाने आहेत. झाडे लावणे, पाण्याचा अपव्यय टाळणे, कचरा व्यवस्थापनात सहभाग घेणे यातून आपण पर्यावरणाचे रक्षण करू शकतो.

या कर्तव्यांचे पालन करताना, आपण आपल्या दैनंदिन जीवनात नैतिक मूल्यांनाही महत्त्व दिले पाहिजे. प्रामाणिकपणा, सत्यनिष्ठा, करुणा आणि इतरांबद्दल आदर हे गुण आपल्याला एक चांगला नागरिक बनवतात. उदाहरणार्थ, १९६० च्या दशकात भारतीय क्रिकेट संघाला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख मिळवून देणारे महान कर्णधार अजित वाडेकर यांचे १५ ऑगस्ट २०१८ रोजी निधन झाले. त्यांनी भारतीय क्रिकेटला एक नवी दिशा दिली. त्यांचे समर्पण, नेतृत्वगुण आणि देशासाठी खेळण्याची भावना हे आपल्याला शिकवते की, कोणत्याही क्षेत्रात प्रामाणिकपणे आणि निष्ठेने काम करणे हे देखील राष्ट्रसेवाच आहे.

आपली जबाबदारी: शिक्षण, आरोग्य आणि पर्यावरणाचे रक्षण

एक विकसित आणि समृद्ध भारत घडवण्यासाठी शिक्षण, आरोग्य आणि पर्यावरणाचे रक्षण करणे हे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. विद्यार्थी म्हणून या क्षेत्रांमध्ये तुमची भूमिका खूप मोठी आहे.

अ. शिक्षणाचे महत्त्व आणि आपली भूमिका

शिक्षण हे कोणत्याही समाजाच्या प्रगतीचा आधारस्तंभ आहे. सुशिक्षित समाजच देशाच्या विकासाला गती देतो. आजही आपल्या देशात निरक्षरतेचे प्रमाण पूर्णपणे नष्ट झालेले नाही, जरी साक्षरता दरात लक्षणीय वाढ झाली आहे.

• ज्ञानार्जन करणे: विद्यार्थी म्हणून तुमचे पहिले आणि सर्वात महत्त्वाचे कर्तव्य म्हणजे मन लावून अभ्यास करणे, ज्ञान मिळवणे. केवळ पुस्तकी ज्ञान नव्हे, तर जगाचे आणि समाजाचे भान असणारे ज्ञान आत्मसात करणे.
• इतरांना मदत करणे: तुमच्या आसपास जे विद्यार्थी शिक्षणापासून वंचित आहेत किंवा ज्यांना अभ्यासात मदत लागते, त्यांना शक्य ती मदत करा. 'एक शिकवा, एक वाढवा' या तत्त्वावर काम करा.
• नवीन कौशल्ये शिकणे: आजचे जग वेगाने बदलत आहे. नवीन तंत्रज्ञान आणि कौशल्ये आत्मसात करणे हे भविष्यासाठी महत्त्वाचे आहे.

शिक्षणामुळे व्यक्तीला विचार करण्याची, प्रश्न विचारण्याची आणि योग्य-अयोग्य यात फरक करण्याची क्षमता मिळते. त्यामुळे एक सुजाण नागरिक म्हणून तुम्ही देशाच्या प्रगतीत मोठे योगदान देऊ शकता.

ब. आरोग्याचे महत्त्व आणि आपली भूमिका

निरोगी शरीर आणि निरोगी मन हे यशस्वी जीवनाचे रहस्य आहे. जेव्हा नागरिक निरोगी असतात, तेव्हाच ते देशाच्या विकासात सक्रियपणे सहभागी होऊ शकतात.

• व्यक्तिगत स्वच्छता: आपल्या आरोग्याची काळजी घेणे हे सर्वात महत्त्वाचे आहे. नियमित व्यायाम, संतुलित आहार आणि व्यक्तिगत स्वच्छतेचे पालन करणे.
• सार्वजनिक आरोग्य जागरूकता: आपल्या परिसरात स्वच्छता राखण्यासाठी पुढाकार घ्या. डेंग्यू, मलेरिया यांसारख्या आजारांना प्रतिबंध घालण्यासाठी स्वच्छतेचे महत्त्व इतरांना सांगा. 'स्वच्छ भारत अभियान' सारख्या मोहिमांमध्ये सहभागी व्हा.
• आरोग्यदायी सवयी: व्यसनांपासून दूर राहा आणि इतरांनाही त्यापासून परावृत्त करा.

एक निरोगी समाजच एक सशक्त राष्ट्र निर्माण करू शकतो. तुम्ही तुमच्या कुटुंबातून आणि परिसरातून याची सुरुवात करू शकता.

क. पर्यावरणाचे रक्षण आणि आपली भूमिका

आपण ज्या ग्रहावर राहतो, त्याचे संरक्षण करणे ही आपली नैतिक जबाबदारी आहे. हवामान बदल, प्रदूषण, जंगलतोड यांसारख्या समस्या आज गंभीर रूप धारण करत आहेत.

• झाडे लावणे: वाढदिवसाला किंवा इतर विशेष प्रसंगी झाडे लावा आणि त्यांची निगा राखा.
• पाण्याचा जपून वापर: पाणी हे जीवन आहे. पाण्याचा अपव्यय टाळा आणि जलसंधारणाचे महत्त्व इतरांना सांगा.
• कचरा कमी करणे आणि वर्गीकरण: प्लास्टिकचा वापर कमी करा. कचरा ओला आणि सुका अशा दोन भागांत वेगळा करून टाका. आपल्या परिसरातील स्वच्छतेची काळजी घ्या.
• ऊर्जेचा योग्य वापर: अनावश्यक दिवे, पंखे बंद करणे, सौर ऊर्जेचा वापर करण्यास प्रोत्साहन देणे.

आपल्या देशाचे पर्यावरण जपण्यासाठी प्रत्येक विद्यार्थ्याने आपली भूमिका बजावणे आवश्यक आहे. निसर्गाचे संतुलन राखणे हे आपल्या भविष्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

लोकशाहीतील सहभाग: आपले मत, आपला आवाज

भारत हे जगातील सर्वात मोठे लोकशाही राष्ट्र आहे. लोकशाही म्हणजे 'लोकांनी, लोकांसाठी, लोकांकडून चालवलेले राज्य'. या लोकशाहीचे खरे सामर्थ्य तिच्या नागरिकांच्या सक्रिय सहभागात असते. तुम्ही अजून मतदान करण्यासाठी पात्र नसला तरी, एक सुजाण नागरिक म्हणून लोकशाही प्रक्रियेत तुमची भूमिका आतापासूनच सुरू होते.

अ. माहितीपूर्ण नागरिक बनणे

आजच्या माहितीच्या युगात, योग्य आणि अचूक माहिती मिळवणे महत्त्वाचे आहे. १५ ऑगस्ट १९९५ रोजी भारतात इंटरनेट सेवेची सुरुवात झाली, ज्यामुळे माहितीचा महासागर आपल्यासाठी खुला झाला. त्याचप्रमाणे, १५ ऑगस्ट १९८२ रोजी भारतात रंगीत दूरदर्शनचे आगमन झाले, ज्यामुळे बातम्या आणि मनोरंजनाचे जग अधिक आकर्षक झाले. या साधनांचा उपयोग करून तुम्ही देशात आणि जगात काय चालले आहे, हे जाणून घेऊ शकता.

• बातम्या वाचा आणि ऐका: विविध माध्यमांतून बातम्या वाचा, ऐका आणि त्यांचे विश्लेषण करा. केवळ एकाच माध्यमावर अवलंबून न राहता, अनेक दृष्टिकोन समजून घ्या.
• चर्चांमध्ये सहभागी व्हा: तुमच्या शाळेत किंवा घरी, सामाजिक आणि राजकीय विषयांवर चर्चा करा. आपले मत मांडा आणि इतरांचे मत ऐका.
• जागरूक राहा: शासनाच्या धोरणांबद्दल, सामाजिक समस्यांबद्दल आणि आपल्या हक्कांबाबत जागरूक राहा.

ब. सक्रिय सहभाग आणि जबाबदार अभिव्यक्ती

लोकशाहीत प्रत्येक नागरिकाला आपले मत मांडण्याचा अधिकार आहे, पण हा अधिकार जबाबदारीने वापरला पाहिजे. सोशल मीडियावर किंवा सार्वजनिक ठिकाणी आपले विचार मांडताना इतरांचा आदर करणे महत्त्वाचे आहे.

• सामाजिक उपक्रमांमध्ये सहभाग: तुमच्या स्थानिक पातळीवर होणाऱ्या स्वच्छता अभियानांमध्ये, सामाजिक जागृती कार्यक्रमांमध्ये किंवा स्वयंसेवा उपक्रमांमध्ये सहभागी व्हा.
• शालेय निवडणुकांमध्ये सहभाग: जर तुमच्या शाळेत विद्यार्थी प्रतिनिधी निवडण्यासाठी निवडणुका होत असतील, तर त्यात सक्रियपणे सहभागी व्हा. यामुळे तुम्हाला लोकशाही प्रक्रियेची ओळख होईल.
• भेदभाव आणि अन्यायाविरुद्ध आवाज: तुमच्या आजूबाजूला जर कोणताही अन्याय किंवा भेदभाव होत असेल, तर त्याविरुद्ध आवाज उठवण्याचे धाडस ठेवा.

तुमचे मत, तुमचे विचार हे खूप महत्त्वाचे आहेत. आजचे विद्यार्थी हे उद्याचे मतदार आणि नेते आहेत. त्यामुळे आजपासूनच लोकशाहीचे मूल्य समजून घेणे आणि त्यात सक्रियपणे सहभागी होणे हे भारताच्या भविष्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. स्वातंत्र्याचा खरा अर्थ तुम्हाला लोकशाहीने दिलेल्या या अधिकारात आणि जबाबदार सहभागात सापडेल.

एक विकसित भारत: आव्हाने आणि आकांक्षा

आपल्या देशाला स्वातंत्र्य मिळून ७९ वर्षे झाली आहेत. या काळात भारताने अनेक क्षेत्रांमध्ये लक्षणीय प्रगती केली आहे. कृषी, विज्ञान, तंत्रज्ञान, अवकाश संशोधन, शिक्षण, आरोग्य आणि आर्थिक विकास या सर्व क्षेत्रांमध्ये आपण मैलाचे दगड पार केले आहेत. पण तरीही, एक विकसित राष्ट्र म्हणून आपल्याला अजून खूप मोठा पल्ला गाठायचा आहे. २०४७ पर्यंत, जेव्हा आपला देश स्वातंत्र्याची १०० वर्षे पूर्ण करेल, तेव्हा भारताला एक विकसित राष्ट्र बनवण्याचे स्वप्न आपण पाहिले आहे.

अ. सद्यस्थितीतील आव्हाने

आपल्या प्रगतीच्या मार्गात काही मोठी आव्हाने अजूनही उभी आहेत:

1. दारिद्र्य आणि असमानता: आजही आपल्या देशात मोठा वर्ग दारिद्र्यरेषेखाली जीवन जगत आहे आणि आर्थिक असमानता ही एक मोठी समस्या आहे.
2. शिक्षण आणि आरोग्य सेवांमध्ये सुधारणा: शहरी आणि ग्रामीण भागांतील शिक्षण आणि आरोग्य सेवांमध्ये अजूनही मोठी तफावत आहे, जी कमी करणे आवश्यक आहे.
3. भ्रष्टाचार: भ्रष्टाचारामुळे देशाच्या विकासाला खीळ बसते आणि नागरिकांचा व्यवस्थेवरील विश्वास कमी होतो.
4. पर्यावरणाचा समतोल: औद्योगिकीकरणामुळे पर्यावरणावर ताण येत आहे, ज्याचा समतोल राखणे हे एक मोठे आव्हान आहे.
5. सामाजिक सलोखा: विविध धर्म, जाती आणि समुदायांमध्ये सलोखा राखणे आणि सांप्रदायिकतेला आळा घालणे आवश्यक आहे.

या आव्हानांवर मात करण्यासाठी आपल्याला सामूहिक प्रयत्न करावे लागतील. १९७५ मध्ये प्रदर्शित झालेला 'शोले' हा चित्रपट आजही लोकांच्या स्मरणात आहे. या चित्रपटातून न्याय आणि अन्यायाचा संघर्ष, सामाजिक बांधिलकीचे महत्त्व आणि वाईटावर चांगल्याचा विजय यांसारखे संदेश प्रभावीपणे मांडले गेले. आपल्या समाजातील आजही अनेक समस्यांवर हा चित्रपट अप्रत्यक्षपणे भाष्य करतो.

ब. भविष्यातील आकांक्षा आणि तुमची भूमिका

२०४७ पर्यंत एक विकसित भारत घडवण्याचे स्वप्न साकार करण्यासाठी आजच्या तरुणाईची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. तुम्ही उद्याचे वैज्ञानिक, उद्योजक, शिक्षक, प्रशासक आणि नेते आहात.

• नवीन कल्पना आणि नवोपक्रम: नवीन कल्पनांना वाव द्या, समस्यांवर सर्जनशील उपाय शोधा. स्टार्टअप इंडिया, मेक इन इंडिया यांसारख्या योजनांमधून प्रेरणा घ्या.
• नैतिक आणि प्रामाणिक नेतृत्व: भविष्यात जेव्हा तुम्ही विविध क्षेत्रांमध्ये नेतृत्व कराल, तेव्हा नैतिकता आणि प्रामाणिकपणाला महत्त्व द्या. भ्रष्टाचारमुक्त समाज घडवण्यासाठी प्रयत्न करा.
• सामाजिक न्याय आणि समानता: समाजात न्याय आणि समानता प्रस्थापित करण्यासाठी काम करा. कोणत्याही प्रकारच्या भेदभावाला विरोध करा.
• जागतिक नागरिकत्व: भारत हा एक जागतिक शक्ती बनत आहे. त्यामुळे केवळ देशापुरता विचार न करता, जागतिक स्तरावरील समस्यांवरही विचार करा आणि आपल्या देशाचे प्रतिनिधित्व अभिमानाने करा.

१५ ऑगस्ट १९७५ रोजी बांगलादेशचे संस्थापक शेख मुजीबुर रहमान यांची हत्या झाली. ही घटना आपल्याला आठवण करून देते की, लोकशाहीत स्थिर आणि प्रामाणिक नेतृत्वाची किती आवश्यकता असते आणि राजकीय अस्थिरतेचे गंभीर परिणाम काय असू शकतात. अशा घटनांपासून धडा घेऊन आपण आपल्या लोकशाहीला अधिक मजबूत आणि सुरक्षित बनवले पाहिजे.

तुमच्या प्रत्येक लहान प्रयत्नातून, तुमच्या प्रत्येक चांगल्या विचारातून आणि कृतीतून तुम्ही एक विकसित भारताच्या निर्मितीसाठी योगदान देत आहात. स्वातंत्र्याचा खरा अर्थ हा तुमच्या या सक्रिय सहभागात आणि दूरदृष्टीतच दडलेला आहे.

सारांश: आजचा विद्यार्थी, उद्याचा सशक्त भारत

प्रिय विद्यार्थी मित्रांनो, आज आपण स्वातंत्र्यदिनाच्या निमित्ताने स्वातंत्र्याचा खरा अर्थ काय आहे, हे समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. स्वातंत्र्य म्हणजे केवळ उत्सव आणि सुट्टी नव्हे, तर ती एक महान जबाबदारी आहे. आपल्या पूर्वजांनी आपल्याला दिलेले हे स्वातंत्र्य एक अनमोल ठेवा आहे, ज्याचे रक्षण करणे आणि ते अधिक समृद्ध करणे हे आपले कर्तव्य आहे.

तुम्ही आजचे विद्यार्थी आहात, पण उद्याचे शिल्पकार आहात. तुमच्या हातातच भारताचे भविष्य आहे. शिक्षण, आरोग्य, पर्यावरण, लोकशाहीतील सहभाग आणि नैतिक मूल्यांचे पालन करून तुम्ही एक जबाबदार नागरिक म्हणून आपल्या देशाच्या प्रगतीत मोलाचे योगदान देऊ शकता. आपले छोटे-छोटे प्रयत्न एकत्र येऊन एक मोठा बदल घडवू शकतात.

चला, या स्वातंत्र्यदिनी आपण संकल्प करूया की, आपण केवळ ध्वज फडकवून आणि जयघोष करून थांबणार नाही, तर आपल्या प्रत्येक कृतीतून, आपल्या प्रत्येक विचारातून आपण एक सुजाण, जबाबदार आणि देशभक्त नागरिक म्हणून वागू. एक असा भारत घडवूया, जो केवळ आर्थिकदृष्ट्या समृद्ध नसेल, तर नैतिकदृष्ट्याही बलवान असेल, जिथे प्रत्येक नागरिकाला सन्मानाने जगता येईल आणि जिथे सामाजिक न्याय व समानता नांदेल.

जय हिंद! जय भारत!

तुम्हाला माहीत आहे का?

• १५ ऑगस्ट हा केवळ भारताचाच नव्हे, तर दक्षिण कोरिया (१९४५), बहरीन (१९७१) आणि काँगो (१९६०) या देशांचाही स्वातंत्र्यदिन आहे.
• भारतात इंटरनेट सेवा १५ ऑगस्ट १९९५ रोजी सार्वजनिक वापरासाठी सुरू झाली.
• भारतात रंगीत दूरदर्शनचे आगमन १५ ऑगस्ट १९८२ रोजी झाले. त्याच दिवशी दूरदर्शनवर पहिला रंगीत कार्यक्रम, म्हणजे स्वातंत्र्यदिन सोहळ्याचे थेट प्रक्षेपण झाले.
• 'शोले' हा प्रसिद्ध हिंदी चित्रपट १५ ऑगस्ट १९७५ रोजी प्रदर्शित झाला आणि तो भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक मैलाचा दगड ठरला.
• माजी भारतीय क्रिकेट संघाचे कर्णधार आणि महान फलंदाज अजित वाडेकर यांचे निधन १५ ऑगस्ट २०१८ रोजी झाले. त्यांनी भारताला परदेशात पहिली कसोटी मालिका जिंकून दिली होती.