←
बुधवार, 25 जानेवारी 2034
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 226

म्हणोनि तूं आतां । उचित हें पंडुसुता । आचरे पां निभ्रांता । स्वधर्मु हा ॥ २२६ ॥

म्हणोनि तू आता, उचित हे पंडुसुता। आचरे पा निभ्रांता, स्वधर्म हा॥

"Therefore, O son of Pandu, perform your rightful duty now, without any doubt."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Uchita
योग्य / विहित
Proper / Appropriate
पंडुसुता Noun
Pandusuta
पांडुपुत्रा (अर्जुना)
Son of Pandu (Arjuna)
आचरे Verb
Achare
आचरण कर / पाळ
Perform / Practice
निभ्रांता Adverb
Nibhranta
निःशंकपणे / संशय न ठेवता
Without doubt
स्वधर्मु Noun
Swadharmu
स्वतःचे कर्तव्य
One's own duty

💡 अर्थ

म्हणून अर्जुना, तू आता संशय सोडून तुझ्यासाठी जे योग्य आहे, त्या स्वधर्माचे (कर्तव्याचे) पालन कर.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून श्रीकृष्णाचा उपदेश स्पष्ट करतात. श्रीकृष्ण अर्जुनाला सांगतात की, कर्माचा त्याग करणे शक्य नाही आणि ते श्रेयस्करही नाही. म्हणून, हे अर्जुना, तू कोणत्याही शंकेशिवाय तुझ्या वाट्याला आलेले विहित कर्म म्हणजेच तुझा स्वधर्म आचरणात आण. स्वधर्माचे पालन करणे हाच मोक्षाचा आणि चित्तशुद्धीचा खरा मार्ग आहे. मनात कोणताही गोंधळ न ठेवता आपले कर्तव्य पार पाडणे हेच श्रेष्ठ आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, प्रत्येकाने आपली जबाबदारी प्रामाणिकपणे पार पाडली पाहिजे. उदाहरणार्थ, एका विद्यार्थ्याचा स्वधर्म म्हणजे अभ्यास करणे. परीक्षेच्या निकालाची चिंता न करता किंवा आळस न करता अभ्यास करणे म्हणजे 'निभ्रांतपणे स्वधर्म आचरणे' होय.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला त्याचे विहित कर्तव्य (स्वधर्म) कोणत्याही शंकेशिवाय पार पाडण्याचा सल्ला देत आहेत, कारण कर्म करणे हे कर्म न करण्यापेक्षा श्रेष्ठ आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 213

म्हणौनि समर्थें जे जे कीजे । तें तें इतरींही अनुष्ठिजे । तेंचि प्रमाण मानिजे । साधारणें ॥ २१३ ॥

"Therefore, whatever is done by the great, that same is practiced by others; common people accept that as the authority."

समर्थें Noun
samarthēṃ
थोर किंवा सामर्थ्यवान व्यक्तीने
by a powerful or great person
कीजे Verb
kījē
केले जाते
is done
इतरींही Pronoun
itarīṃhī
इतरांकडूनही
by others also
अनुष्ठिजे Verb
anuṣṭhijē
आचरणात आणले जाते
is practiced or followed
प्रमाण Noun
pramāṇa
आदर्श किंवा पुरावा
standard or authority
साधारणें Noun
sādhāraṇēṃ
सामान्य लोक
common people

💡 अर्थ

म्हणून थोर किंवा श्रेष्ठ माणसे जे जे काही करतात, त्याचेच अनुकरण इतर लोक करतात. सामान्य लोक त्यांच्या वागण्यालाच आदर्श मानतात.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत नेतृत्वाच्या जबाबदारीवर प्रकाश टाकतात. ते सांगतात की, समाजात ज्यांना मान-सन्मान मिळतो किंवा जे प्रभावशाली आहेत, त्यांच्या प्रत्येक कृतीकडे समाज बारकाईने पाहत असतो. श्रेष्ठ व्यक्तीने केलेले कर्म हे इतरांसाठी एक नियमावली किंवा प्रमाण बनते. जर एखादी मोठी व्यक्ती सदाचाराने वागली, तर सामान्य जनताही आपोआप चांगल्या मार्गाला लागते. म्हणून, समाजाला योग्य दिशा देण्यासाठी समर्थ व्यक्तींनी आपले आचरण अत्यंत शुद्ध आणि जबाबदार ठेवणे आवश्यक आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जर घरातील मोठी माणसे वेळेचे पालन करत असतील, तर मुलेही ते पाहून वेळेचे महत्त्व शिकतात. उदाहरण: शिक्षकांनी शिस्त पाळली की विद्यार्थीही शिस्तप्रिय बनतात.

📌 संदर्भ

श्रेष्ठ व्यक्तींच्या आचरणाचा समाजावर कसा परिणाम होतो, हे ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 1, श्लोक 56

द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते । सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक् पृथक् ॥

तैसेचि द्रुपद द्रौपदेय । आणि अभिमन्यु महाबाहु । हेही आपुलाले सैन्य । घेऊनि आले ॥ ५६ ॥

"Likewise, Drupada, the sons of Draupadi, and the mighty-armed Abhimanyu also came, each with their own army."

तैसेचि Adverb
Taiseci
त्याचप्रमाणे
Similarly
द्रौपदेय Noun
Draupadeya
द्रौपदीचे पुत्र
Sons of Draupadi
महाबाहु Adjective
Mahabahu
महापराक्रमी किंवा ज्याचे हात गुडघ्यापर्यंत लांब आहेत असा
Mighty-armed or very powerful
आपुलाले Pronoun
Apulale
आपापले
Their respective
सैन्य Noun
Sainya
लष्कर किंवा फौज
Army

💡 अर्थ

त्याचप्रमाणे राजा द्रुपद, द्रौपदीचे पाच पुत्र आणि महापराक्रमी अभिमन्यू हे सर्व आपापले सैन्य घेऊन युद्धासाठी आले.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीमध्ये पांडव सैन्यातील प्रमुख योद्ध्यांच्या आगमनाचे वर्णन करतात. कुरुक्षेत्राच्या रणांगणावर केवळ मुख्य पांडवच नव्हते, तर त्यांना साथ देण्यासाठी राजा द्रुपद, द्रौपदीचे पाच पुत्र (प्रतिविंध्य, सुतसोम, श्रुतकर्मा, शतानीक आणि श्रुतसेन) आणि सुभद्रेचा पराक्रमी पुत्र अभिमन्यू हे सर्व आपापल्या चतुरंग सेनेसह उपस्थित झाले होते. हे वर्णन पांडव पक्षाची शक्ती आणि धर्माच्या रक्षणासाठी जमलेली एकजूट दर्शवते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण एखाद्या मोठ्या ध्येयासाठी काम करतो, तेव्हा सर्वांनी मिळून आपली शक्ती एकवटणे आवश्यक असते. उदाहरणार्थ, शाळेच्या एखाद्या मोठ्या प्रकल्पात सर्व विद्यार्थ्यांनी आपापल्या कौशल्यासह एकत्र येऊन काम केल्यास यश निश्चित मिळते.

📌 संदर्भ

कुरुक्षेत्रावर पांडव पक्षातील महान योद्ध्यांच्या आणि त्यांच्या सैन्याच्या आगमनाचे वर्णन.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा