←
सोमवार, 17 नोव्हेंबर 2031
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 166

म्हणोनि तूं अर्जुना | पाळिसी जरी या भजना | तरी सांडिसी या बंधना | संसाराच्या || १६६ ||

"Therefore, O Arjuna, if you observe this path of devotion, you shall be released from these worldly bonds."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
पाळिसी Verb
Palisi
पालन करशील
will follow
भजना Noun
Bhajana
भक्तीला किंवा सेवेला
devotion or service
सांडिसी Verb
Sandisi
सोडशील किंवा मुक्त होशील
will cast off
बंधना Noun
Bandhana
पाश किंवा बंधन
bondage
संसाराच्या Noun
Sansarachya
जगाच्या किंवा प्रपंचाच्या
of the worldly existence

💡 अर्थ

म्हणून अर्जुना, जर तू या भक्तीमार्गाचे (स्वधर्माचे) पालन केलेस, तर तू या संसाराच्या बंधनातून नक्कीच मुक्त होशील.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, भगवंताने सांगितलेला कर्मयोग किंवा स्वधर्माचे आचरण हे केवळ शारीरिक कर्म नसून ते एक प्रकारचे 'भजन' (भक्ती) आहे. जेव्हा एखादी व्यक्ती फळाची अपेक्षा न ठेवता आपले विहित कर्तव्य पार पाडते, तेव्हा ते कर्म तिला संसारात अडकवण्याऐवजी मोक्षाकडे नेते. संसाराची माया आणि जन्म-मरणाचे पाश तोडण्यासाठी निष्काम कर्म हाच सर्वोत्तम मार्ग आहे, असा उपदेश येथे दिला आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, विद्यार्थ्यांनी आपला अभ्यास किंवा कर्मचाऱ्यांनी आपले काम 'हे माझे कर्तव्य आहे' या भावनेने केले, तर त्यांना कामाचा ताण जाणवत नाही आणि ते मानसिकदृष्ट्या मुक्त राहतात. उदाहरणार्थ, परीक्षेच्या निकालाची चिंता न करता मनापासून अभ्यास करणे हेच संसारातील बंधनातून मुक्त होण्याचे सूत्र आहे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला सांगतात की स्वधर्माचे पालन करणे हेच मोक्षाचे खरे साधन आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 107

म्हणोनि बाह्य हे विषय । सांडूनि जे निःसंशय । अंतरीं होती थितय । आपणपां ॥ १०७ ॥

"Therefore, leaving aside these external objects, those who undoubtedly become steady within themselves."

म्हणोनि Adverb
Mhaṇōni
म्हणून
Therefore
बाह्य Adjective
Bāhya
बाहेरचे
External
विषय Noun
Viṣaya
इंद्रियांचे भोग
Sense objects
सांडूनि Verb
Sāṇḍūni
त्याग करून
Having abandoned
निःसंशय Adverb
Niḥsanśaya
शंकेशिवाय
Undoubtedly
थितय Adjective
Thitaya
स्थिर
Steady

💡 अर्थ

म्हणून जे लोक बाहेरचे विषय (इंद्रियांचे भोग) सोडून, मनात कोणतीही शंका न ठेवता आपल्या स्वतःच्या अंतरात्म्यात स्थिर होतात.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत अंतर्मुख होण्याचे महत्त्व स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, जो साधक बाह्य जगातील क्षणभंगुर विषयांचा आणि भोगांचा त्याग करतो, तोच खऱ्या अर्थाने आत्मस्वरूपात स्थिर होऊ शकतो. इंद्रिये जेव्हा बाहेरच्या विषयांकडे धावतात, तेव्हा मन अशांत होते. परंतु, जेव्हा बुद्धीने या विषयांचे फोलपण ओळखून मनुष्य अंतरी वळतो, तेव्हा त्याला स्वतःमध्येच शाश्वत शांती आणि स्थिरता प्राप्त होते. ही अवस्था प्राप्त करण्यासाठी मनातील संशयाचा पूर्णपणे नाश होणे आवश्यक असते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण सतत मोबाईल, टीव्ही किंवा इतरांच्या कामात लक्ष देतो. या ओवीनुसार, दिवसातून किमान १० मिनिटे शांत बसून बाह्य जगाचा विचार सोडून स्वतःच्या श्वासावर किंवा विचारांवर लक्ष केंद्रित केल्यास मानसिक ताण कमी होतो आणि एकाग्रता वाढते.

📌 संदर्भ

बाह्य विषयांचा त्याग करून अंतरात्म्यात कसे स्थिर व्हावे, याचे मार्गदर्शन ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 140

म्हणौनि संशयापरौतें । कांहींच नाहीं पापौतें । हा विनाशाची वाहातें । खांचि पैं गा ॥ १४० ॥

"Therefore, there is nothing more sinful than doubt; it is a flowing pit of destruction."

संशयापरौतें Noun
samshayaparautē
संशयापेक्षा
than doubt
पापौतें Noun
pāpautē
पाप
sin
विनाशाची Noun
vināśācī
नाशाची
of destruction
खांचि Noun
khāñci
खड्डा
pit or ditch
वाहातें Verb
vāhātē
नेणारी किंवा वाहणारी
leading to

💡 अर्थ

म्हणून संशयासारखे दुसरे मोठे पाप नाही. संशय हा विनाशाच्या मार्गावरील एक खोल खड्डाच आहे.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगतात की, मनुष्याच्या प्रगतीमध्ये संशय हा सर्वात मोठा अडथळा आहे. संशयामुळे बुद्धी विचलित होते आणि माणूस योग्य निर्णय घेऊ शकत नाही. संशय हा केवळ मानसिक दोष नसून तो विनाशाकडे नेणारा एक मार्ग आहे. ज्याप्रमाणे एखादा माणूस खोल खड्ड्यात पडला की त्याचे नुकसान होते, तसेच संशयी वृत्ती माणसाचे आध्यात्मिक आणि ऐहिक जीवन उद्ध्वस्त करते. संशय हा ज्ञानाचा शत्रू आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

अभ्यास करताना किंवा कोणतेही काम करताना मनात शंका ठेवू नका. जर तुम्हाला एखाद्या विषयावर संशय असेल, तर तो शिक्षकांना विचारून दूर करा, अन्यथा तो संशय तुमच्या प्रगतीत अडथळा ठरेल. उदाहरणार्थ, परीक्षेत उत्तर माहीत असूनही संशय घेतल्यास चुकीचे उत्तर लिहिले जाऊ शकते.

📌 संदर्भ

ज्ञानेश्वर महाराज संशयाचे घातक परिणाम स्पष्ट करत आहेत. ते सांगतात की संशय हा विनाशाचा मार्ग आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा