←
मंगळवार, 02 सप्टेंबर 2031
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 311

म्हणोनि तूं आतां । झकविजे नको भ्रांता । सांडूनि हे चिंता । झुंझसी वेगा ॥ ३११ ॥

"Therefore, do not be deceived now, O deluded one; casting aside this worry, fight quickly."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
झकविजे Verb
Jhakavije
फसवले जाणे किंवा भ्रमात पडणे
To be deluded or deceived
भ्रांता Noun
Bhranta
भ्रमित झालेला
One who is confused
सांडूनि Verb
Sanduni
त्याग करून किंवा सोडून
Having abandoned
चिंता Noun
Chinta
काळजी
Anxiety or worry
झुंझसी Verb
Jhunjhasi
युद्ध कर
Fight
वेगा Adverb
Vega
त्वरित किंवा वेगाने
Quickly

💡 अर्थ

म्हणून हे अर्जुना, तू आता भ्रमात पडू नकोस. ही मनातील काळजी सोडून दे आणि युद्धासाठी त्वरित तयार हो.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून श्रीकृष्णाचा अर्जुनाला दिलेला उपदेश स्पष्ट करतात. श्रीकृष्ण म्हणतात की, आत्म्याचे अमरत्व आणि देहाचे नश्वरत्व समजून घेतल्यावर आता शोक करण्याचे काहीच कारण नाही. अज्ञानामुळे तू स्वतःला फसवून घेऊ नकोस. युद्धाच्या प्रसंगी मनात शंका किंवा चिंता बाळगणे हे क्षत्रियाला शोभत नाही. म्हणून सर्व मोह सोडून तू तुझे कर्तव्य पार पाडण्यासाठी सज्ज हो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण एखाद्या कठीण कामाला घाबरतो, तेव्हा जास्त विचार न करता आपले कर्तव्य पूर्ण करण्यावर लक्ष दिले पाहिजे. उदाहरणार्थ, परीक्षेच्या वेळी भीती वाटली तरी ती बाजूला सारून अभ्यासाला सुरुवात करणे महत्त्वाचे असते.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला त्याचा मोह आणि मानसिक गोंधळ सोडून देऊन युद्धाचे कर्तव्य पार पाडण्यास सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 1, श्लोक 22

तैसेचि हेही सैन्य । पाहावे म्यां सन्नद्ध पूर्ण । जे युद्धीं अतिप्रवीण । आले असती ॥

"Likewise, I must observe this army, fully prepared, who are highly skilled in war and have arrived here."

सैन्य Noun
Sainya
लष्कर किंवा फौज
Army
सन्नद्ध Adjective
Sannaddha
पूर्णपणे तयार किंवा सज्ज
Fully prepared or ready
अतिप्रवीण Adjective
Atipravina
अत्यंत निपुण किंवा कुशल
Highly skilled or expert
पाहावे Verb
Pahave
निरीक्षण करावे किंवा पाहावे
To observe or see
पूर्ण Adverb
Purna
संपूर्णपणे
Completely

💡 अर्थ

त्याचप्रमाणे, युद्धासाठी पूर्णपणे सज्ज झालेले हे सैन्य मला पाहायचे आहे, जे युद्धकलेत अत्यंत निपुण आहेत आणि येथे लढण्यासाठी आले आहेत.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वरीच्या या ओवीत अर्जुन श्रीकृष्णाला विनंती करत आहे की, त्याने रथाला दोन्ही सैन्यांच्या मध्यभागी उभे करावे. अर्जुनाला हे पाहायचे आहे की दुर्योधनाच्या बाजूने कोणते योद्धे लढायला आले आहेत. हे योद्धे केवळ सामान्य सैनिक नसून युद्धकलेत अत्यंत प्रवीण (अतिप्रवीण) आणि युद्धासाठी पूर्णपणे सज्ज (सन्नद्ध) आहेत. अर्जुनाची ही कृती त्याच्या युद्धाप्रति असलेल्या गांभीर्याला आणि शत्रूच्या शक्तीचे अचूक आकलन करण्याच्या इच्छेला दर्शवते. कोणत्याही संघर्षापूर्वी प्रतिस्पर्ध्याची क्षमता जाणून घेणे हा एक महत्त्वाचा रणनीतीचा भाग आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

कोणतेही मोठे काम किंवा स्पर्धा सुरू करण्यापूर्वी आपल्या समोर असलेली आव्हाने आणि प्रतिस्पर्धी यांची नीट पारख करणे आवश्यक असते. उदाहरणार्थ, एखाद्या महत्त्वाच्या परीक्षेला बसण्यापूर्वी मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका पाहून परीक्षेच्या काठिण्य पातळीचा अंदाज घेणे.

📌 संदर्भ

कुरुक्षेत्राच्या युद्धभूमीवर युद्ध सुरू होण्यापूर्वी, अर्जुन श्रीकृष्णाला आपला रथ दोन्ही सैन्यांच्या मध्ये नेण्यास सांगतो जेणेकरून तो शत्रू पक्षाचे आणि त्यांच्या तयारीचे निरीक्षण करू शकेल.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 262

ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते । सङ्गात्संजायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ॥

जैसा कां एखादा विषयी। विषयांतें मनीं वाहे पां ही। तैसाचि तोही। संगु उपजे॥

"Just as a sensualist carries the thoughts of sense-objects in his mind, in the same way, attachment is born."

विषयी Noun
Vishayi
भोगांची इच्छा करणारा
Sensualist or one who seeks pleasure
विषयांतें Noun
Vishayante
इंद्रियांच्या भोगांना
Objects of senses
मनीं Noun
Mani
मनामध्ये
In the mind
वाहे Verb
Vahe
चिंतन करतो किंवा वाहतो
Carries or contemplates
संगु Noun
Sangu
आसक्ती किंवा सोबत
Attachment or association
उपजे Verb
Upaje
निर्माण होते
Arises or is born

💡 अर्थ

जसा एखादा विलासी माणूस विषयांचे सतत चिंतन करतो, तशीच त्याला त्या विषयांची ओढ किंवा आसक्ती निर्माण होते.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, मानवी मनाचा स्वभाव असा आहे की ते ज्या गोष्टीचे सतत चिंतन करते, त्या गोष्टीशी त्याचे नाते जडते. जेव्हा एखादा मनुष्य इंद्रियांच्या भोगांचे (विषयांचे) मनात वारंवार स्मरण करतो, तेव्हा नकळतपणे त्या विषयाबद्दल त्याच्या मनात 'संग' म्हणजे आसक्ती निर्माण होते. ही आसक्तीच पुढे सर्व दुःखांचे आणि पतनाचे पहिले पाऊल ठरते. मनातील विचारांची शक्ती इतकी प्रबळ असते की केवळ चिंतनानेच माणूस बंधनात अडकू शकतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जर आपण सतत नकारात्मक गोष्टींचा किंवा वाईट सवयींचा विचार केला, तर आपल्याला त्याची सवय लागते. उदाहरणार्थ, सतत मोबाईल गेम्सचा विचार केल्यास अभ्यासावरून लक्ष उडते. म्हणून नेहमी चांगल्या विचारांचा सराव करावा.

📌 संदर्भ

विषयांच्या चिंतनातून विनाशाची प्रक्रिया कशी सुरू होते, याचे विवेचन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा