←
शुक्रवार, 22 नोव्हेंबर 2030
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 41

म्हणौनि संशयापासोनि सुटले । जे आत्मबोधें चोखालले । ते कर्मबंधां वेगळले । पांडुकुमरा ॥४१॥

"Therefore, those who are freed from doubt and purified by self-knowledge, they are detached from the bonds of karma, O son of Pandu."

संशयापासोनि Noun
saṁśayāpāsoni
संशयापासून
from doubt
सुटले Verb
suṭalē
मुक्त झाले
freed
आत्मबोधें Noun
ātmabodhēṁ
आत्मज्ञानाने
by self-knowledge
चोखालले Adjective
cokhālalē
शुद्ध झाले
purified
कर्मबंधां Noun
karmabandhāṁ
कर्माच्या बंधनांपासून
from bonds of action
वेगळले Verb
vēgaḷalē
मुक्त किंवा अलिप्त झाले
detached or separated
पांडुकुमरा Noun
pāṇḍukumara
पांडुपुत्र अर्जुना
O son of Pandu (Arjuna)

💡 अर्थ

म्हणून अर्जुना, जे संशयापासून मुक्त झाले आहेत आणि आत्मज्ञानाने शुद्ध झाले आहेत, ते कर्माच्या बंधनातून मुक्त होतात.

🔍 सखोल अर्थ

या ओवीत संत ज्ञानेश्वर महाराज सांगतात की, ज्या साधकाने आपल्या बुद्धीने सर्व संशयांचा त्याग केला आहे आणि ज्याला आत्मस्वरूपाचे यथार्थ ज्ञान झाले आहे, तो कर्माच्या फळाला बांधील राहत नाही. आत्मबोधामुळे त्याचे अंतःकरण आरशासारखे स्वच्छ आणि निर्मळ होते. असा ज्ञानी पुरुष संसारात राहून सर्व कर्मे करत असला, तरी ती कर्मे त्याला चिकटत नाहीत, म्हणजेच तो कर्मबंधनातून पूर्णपणे मुक्त होतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपण एखादे काम पूर्ण स्पष्टतेने आणि मनात कोणतीही शंका न ठेवता करतो, तेव्हा आपल्याला त्या कामाचा ताण जाणवत नाही. उदाहरणार्थ, जर एखाद्या विद्यार्थ्याने 'अभ्यास का करायचा?' याबद्दलचा संशय दूर करून ज्ञानासाठी अभ्यास केला, तर त्याला परीक्षेच्या निकालाची भीती वाटत नाही.

📌 संदर्भ

आत्मज्ञानामुळे कर्माचे बंधन कसे नष्ट होते, याचे निरूपण ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 69

म्हणोनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे अधर्म । हे ओळखावे वर्म । शास्त्रेसीं ॥ ६९ ॥

"Therefore, recognize the secret of proper action and unrighteousness through the scriptures."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Uchit
योग्य किंवा विहित
Proper or appropriate
आचरतां Verb
Acharata
वागताना किंवा कृती करताना
While practicing or performing
अधर्म Noun
Adharma
अयोग्य किंवा शास्त्रविरुद्ध कृती
Unrighteousness or wrong action
वर्म Noun
Varma
गुपित किंवा रहस्य
Secret or essence
शास्त्रेसीं Noun
Shastresi
शास्त्रांच्या आधारे
With the help of scriptures

💡 अर्थ

म्हणून कोणते कर्म योग्य आहे आणि कोणते अयोग्य (अधर्म) आहे, याचे गुपित शास्त्रांच्या आधारे नीट समजून घेतले पाहिजे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगतात की, मनुष्याला अनेकदा काय करावे आणि काय करू नये यात गोंधळ होतो. केवळ स्वतःच्या इच्छेनुसार किंवा स्वार्थापोटी वागणे म्हणजे खरे कर्म नव्हे. कर्माचे 'वर्म' म्हणजे त्याचे खरे रहस्य किंवा मर्म हे शास्त्रांनी घालून दिलेल्या नियमांमध्ये असते. शास्त्रांचा अभ्यास केल्यामुळे आपल्याला योग्य (विहित) कर्म आणि अयोग्य (अधर्म) यातील सूक्ष्म फरक समजतो, ज्यामुळे मनुष्य चुकीच्या मार्गाला जाण्यापासून वाचतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात निर्णय घेताना केवळ स्वतःच्या फायद्याचा विचार न करता, नैतिक मूल्ये आणि नियमांचे पालन करावे. उदाहरणार्थ, परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी प्रामाणिकपणे अभ्यास करणे हे 'उचित कर्म' आहे, पण चुकीच्या मार्गाने गुण मिळवणे हा 'अधर्म' आहे.

📌 संदर्भ

योग्य आणि अयोग्य कर्मातील फरक ओळखण्यासाठी शास्त्रांचे मार्गदर्शन घेणे का आवश्यक आहे, हे ज्ञानेश्वर महाराज स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 141

म्हणौनि अर्जुना । तो कर्माचां बंधना । न ये गा जाणा । ज्ञानबळें ॥

"Therefore, Arjuna, know that he does not come into the bondage of action by the power of knowledge."

म्हणौनि Conjunction
Mhaṇouni
म्हणून
Therefore
बंधना Noun
Bandhanā
बंधनात
In bondage
जाणा Verb
Jāṇā
समजून घे
Know / Understand
ज्ञानबळें Noun
Jñānabalēṃ
ज्ञानाच्या सामर्थ्याने
By the power of knowledge
कर्माचां Noun
Karmācāṃ
कर्माच्या
Of actions

💡 अर्थ

म्हणून अर्जुना, ज्ञानाच्या शक्तीमुळे तो माणूस कर्माच्या बंधनात अडकत नाही, हे तू नीट समजून घे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत सांगतात की, ज्याला आत्मज्ञान प्राप्त झाले आहे, असा पुरुष कर्माच्या बंधनात कधीही अडकत नाही. ज्याप्रमाणे अग्नीमध्ये भाजलेले बी पुन्हा उगवू शकत नाही, त्याप्रमाणे ज्ञानाच्या अग्नीने ज्याची कर्मे दग्ध झाली आहेत, त्याला त्या कर्मांची फळे भोगावी लागत नाहीत. ज्ञानाचे सामर्थ्य एवढे मोठे आहे की ते कर्माचा कर्तेपणा नष्ट करते.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात काम करताना 'मी हे केले' असा अहंकार न ठेवता, ते आपले कर्तव्य आहे या भावनेने केल्यास मानसिक ताण येत नाही. उदाहरणार्थ, एखाद्या विद्यार्थ्याने केवळ निकालाच्या चिंतेने अभ्यास न करता, ज्ञान मिळवण्याच्या उद्देशाने अभ्यास केला तर त्याला अभ्यासाचा कंटाळा येत नाही.

📌 संदर्भ

आत्मज्ञानामुळे मनुष्याची कर्माच्या बंधनातून कशी सुटका होते, याचे विवेचन ज्ञानेश्वर महाराज येथे करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा