←
रविवार, 30 जून 2030
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 5, श्लोक 20

म्हणौनि संन्यासु तोचि योगु। हा जाणें पैं सुयोगु। येथें भेदाचा प्रसंगु। मानूं नको॥

म्हणून संन्यास तोच योग आहे, हे तू चांगल्या प्रकारे समजून घे. यामध्ये कोणताही भेद मानण्याचे कारण नाही.

"Therefore, Sanyasa is Yoga itself; know this to be the right path. Do not entertain any thought of difference here."

म्हणौनि Conjunction
Mhanauni
म्हणून
Therefore
संन्यासु Noun
Sanyasu
संन्यास
Renunciation
योगु Noun
Yogu
योग
Yoga
जाणें Verb
Jane
समजून घे
Know or Understand
भेदाचा Noun
Bhedacha
फरकाचा
Of difference
प्रसंगु Noun
Prasangu
प्रसंग किंवा कारण
Occasion or reason

💡 अर्थ

म्हणून संन्यास आणि योग हे दोन्ही एकच आहेत हे नीट समजून घे. या दोघांमध्ये फरक आहे असे मानू नकोस.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, कर्मसंन्यास (फलाची आशा सोडणे) आणि कर्मयोग (निःस्वार्थपणे कर्म करणे) हे दोन्ही मार्ग एकाच ध्येयाकडे नेणारे आहेत. वरवर पाहता ते वेगळे वाटले तरी त्यांचे मूळ तत्व एकच आहे. जो खरा संन्यासी आहे तोच खरा योगी आहे, कारण दोघांचेही मन स्थिर असते. अर्जुनाला उपदेश करताना माउली म्हणतात की या दोन मार्गांत द्वैत किंवा भेद पाहणे चुकीचे आहे. कर्माचा त्याग करणे आणि कर्म फलाचा त्याग करणे या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपल्या दैनंदिन जीवनात, आपण अभ्यास करताना किंवा काम करताना केवळ निकालाची चिंता न करता, ते काम मनापासून करणे म्हणजे संन्यास आणि योग यांचा संगम होय. उदाहरणार्थ, खेळाडूने केवळ जिंकण्यासाठी न खेळता खेळाचा आनंद घेण्यासाठी खेळणे.

📌 संदर्भ

संन्यास आणि कर्मयोग यांतील तात्विक एकता ज्ञानेश्वर महाराज स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 226

म्हणोनि तूं आतां । न धरीं खेदु चित्ता । हा स्वभावोचि पंडुसुता । आदिअंतु ॥ २२६ ॥

"Therefore, do not hold grief in your mind now; O son of Pandu, beginning and end are the natural characteristics of this world."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
खेदु Noun
Khedu
दुःख / शोक
Grief / Sorrow
चित्ता Noun
Chitta
मनात
In the mind
स्वभावोचि Noun
Swabhavochi
स्वभावच / नैसर्गिक धर्म
Natural tendency
पंडुसुता Noun
Pandusuta
पांडुपुत्रा (अर्जुन)
Son of Pandu (Arjuna)
आदिअंतु Noun
Adi-antu
सुरुवात आणि शेवट
Beginning and end

💡 अर्थ

म्हणून अर्जुना, तू आता मनात दुःख करू नकोस. कारण जन्म आणि मृत्यू (सुरुवात आणि शेवट) होणे हा या जगाचा नैसर्गिक स्वभावच आहे.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीद्वारे श्रीकृष्णाचा उपदेश स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, या जगातील प्रत्येक गोष्टीला सुरुवात आणि शेवट असतोच. जे निर्माण झाले आहे, त्याचा नाश होणे हा सृष्टीचा नियम आहे. अर्जुनाला आपल्या स्वकीयांच्या मृत्यूची भीती वाटत होती, त्यावर उपाय म्हणून श्रीकृष्ण सांगतात की, हा तर निसर्गाचा सहज धर्म आहे. त्यामुळे या अटळ गोष्टीसाठी मनात शोक किंवा दुःख धरून ठेवणे व्यर्थ आहे. ज्ञानी माणसाने हे सत्य ओळखून आपले कर्तव्य पार पाडले पाहिजे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपल्याला एखाद्या गोष्टीचे नुकसान सोसावे लागते किंवा एखादी प्रिय वस्तू हरवते, तेव्हा 'बदल हा निसर्गाचा नियम आहे' हे लक्षात घेऊन दुःख कमी करावे. उदाहरणार्थ, जुनी नोकरी सुटली किंवा एखादा काळ संपला तर रडत न बसता नवीन सुरुवातीसाठी तयार राहावे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला सृष्टीच्या नियमांची जाणीव करून देत आहेत की प्रत्येक गोष्टीचा अंत निश्चित आहे, त्यामुळे शोक करणे अयोग्य आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 1, श्लोक 74

तैसे अध्यात्मशास्त्र हे थोर । जेथ अर्जुनु मुख्य पात्रीं सादर । आणि संवादु हा साचार । संजय-धृतराष्ट्राचा ॥

"Likewise, this spiritual science is profound, where Arjuna is the primary respectful recipient, and it is the true dialogue between Sanjaya and Dhritarashtra."

अध्यात्मशास्त्र Noun
Adhyatmashastra
आत्मज्ञानाचे शास्त्र
Spiritual science
थोर Adjective
Thor
महान किंवा श्रेष्ठ
Great or Grand
पात्रीं Noun
Patri
भूमिकेत किंवा पात्राच्या ठिकाणी
In the role of a character
सादर Adverb
Sadar
आदराने किंवा सन्मानाने
With respect
साचार Adjective
Sachar
प्रत्यक्ष किंवा खरोखर
Truly or Actually
संवादु Noun
Sanvadu
चर्चा किंवा संभाषण
Dialogue

💡 अर्थ

त्याचप्रमाणे हे अध्यात्मशास्त्र अतिशय श्रेष्ठ आहे, ज्यामध्ये अर्जुन हा मुख्य श्रोता (पात्र) आहे आणि संजय व धृतराष्ट्र यांचा हा प्रत्यक्ष संवाद आहे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत ज्ञानेश्वरीच्या (गीतेच्या) स्वरूपाचे वर्णन करत आहेत. ते म्हणतात की हे अध्यात्मशास्त्र अत्यंत महान आहे. यात अर्जुन हा मुख्य पात्र असून तो अत्यंत आदराने हे ज्ञान ग्रहण करत आहे. तसेच, हा संवाद संजय आणि धृतराष्ट्र यांच्यातील प्रत्यक्ष वार्तालाप आहे, जो व्यासांच्या कृपेने आपल्याला उपलब्ध झाला आहे. हे शास्त्र केवळ शब्द नसून आत्मज्ञानाचा मार्ग आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपल्या जीवनात जेव्हा आपण एखादी महत्त्वाची गोष्ट शिकतो, तेव्हा अर्जुनासारखी एकाग्रता आणि आदर असावा. उदाहरणार्थ, वर्गात शिक्षकांकडून ज्ञान घेताना आपण पूर्ण लक्ष दिले पाहिजे, तरच ते ज्ञान आपल्याला प्राप्त होईल.

📌 संदर्भ

संत ज्ञानेश्वर भगवद्गीतेच्या आध्यात्मिक प्रवचनाच्या महानतेचे आणि त्यातील पात्रांचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा