←
मंगळवार, 14 मे 2030
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 221

म्हणोनि समर्थें जे कीजे । तें इतरींही अनुष्ठिजे । तेंचि प्रमाण मानिजे । साधारणें ॥

"Therefore, whatever is done by the powerful, is practiced by others as well; that alone is accepted as the standard by common people."

म्हणोनि Conjunction
Mhaṇoni
म्हणून
Therefore
समर्थें Noun
Samarthēṃ
सामर्थ्यवान किंवा श्रेष्ठ व्यक्तीने
By the powerful or great person
अनुष्ठिजे Verb
Anuṣṭhijē
आचरणात आणले जाते
Practiced or followed
प्रमाण Noun
Pramāṇa
आदर्श किंवा पुरावा
Standard or authority
साधारणें Noun
Sādhāraṇēṃ
सामान्य लोकांनी
By common people

💡 अर्थ

म्हणून श्रेष्ठ माणसे जे काही करतात, त्याचेच इतर लोकही अनुकरण करतात. श्रेष्ठ लोक ज्या गोष्टीला प्रमाण मानतात, त्याचेच सामान्य लोक पालन करतात.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, समाजात जे प्रभावशाली किंवा श्रेष्ठ व्यक्ती असतात, त्यांच्या आचरणाचा प्रभाव सर्वसामान्यांवर पडतो. जर एखादा मोठा नेता, विद्वान किंवा घरातील मोठी व्यक्ती विशिष्ट पद्धतीने वागली, तर सामान्य लोक त्यालाच आदर्श मानतात आणि तसेच वागण्याचा प्रयत्न करतात. हे भगवद्गीतेतील 'यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः' या श्लोकाचे निरूपण आहे. म्हणून जबाबदार व्यक्तींनी आपले आचरण शुद्ध ठेवणे आवश्यक आहे, कारण समाज त्यांचेच अनुकरण करत असतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जर घरातील मोठी माणसे शिस्तीने आणि सत्याने वागली, तर मुले आपोआपच ती मूल्ये शिकतात. उदाहरणार्थ, पालकांनी वेळेचे पालन केल्यास मुलेही वक्तशीर होतात.

📌 संदर्भ

श्रेष्ठ व्यक्तींच्या आचरणाचा सामान्य लोकांवर होणारा परिणाम ज्ञानेश्वर महाराज येथे स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 33

तरी प्रपंचाचिया गांवा । न येतां कीजे पांडवा । तो योगु हा जाणावा । अर्जुना पैं ॥

"Thus, O Pandava, know this to be the Yoga that can be achieved without entering the village of worldly affairs."

प्रपंचाचिया Noun
Prapanchachiya
संसाराच्या / प्रपंचाच्या
of the worldly life
गांवा Noun
Ganva
गावाला / संपर्कात
to the village / domain
कीजे Verb
Kije
करावा / साधला जातो
should be done / practiced
पांडवा Noun
Pandava
हे अर्जुना
O Arjuna (son of Pandu)
योगु Noun
Yogu
योग / साधना
Yoga / spiritual discipline
जाणावा Verb
Janava
समजावा / ओळखावा
should be known

💡 अर्थ

हे अर्जुना, संसाराच्या कचाट्यात न पडताही जो योग साधता येतो, तो हाच योग आहे असे तू समज.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्पष्ट करतात की, आत्मज्ञानाचा हा मार्ग इतका विलक्षण आहे की त्यासाठी संसाराचा त्याग करून अरण्यात जाण्याची आवश्यकता नाही. प्रपंचात राहूनही, जर मनुष्य आपली कर्तव्ये फळाची आशा न धरता आणि ईश्वराच्या चरणी अर्पण करून करतो, तर तो या योगाचा लाभ घेऊ शकतो. हा योग प्रपंचाच्या 'गावात' (म्हणजेच मोहात) न शिरताही साधता येतो, कारण तो आंतरिक शुद्धीवर भर देतो.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात आपण आपली कामे करताना ती 'मी' पणा सोडून केली पाहिजेत. उदाहरणार्थ, विद्यार्थ्यांनी अभ्यास करताना तो केवळ गुणांसाठी न करता ज्ञानप्राप्तीसाठी केला, तर तो एक प्रकारचा योगच ठरतो.

📌 संदर्भ

श्री ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून ज्ञानयोगाची सुलभता सांगत आहेत की हा योग संसारात राहूनही साधता येतो.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 219

म्हणोनि तूं आतां । सकळ काम सांडूनि चित्ता । नियमूनि पांडुसुता । झुंझें वेगीं ॥ २१९ ॥

म्हणून तू आता, सर्व वासनांचा त्याग करून, चित्तावर ताबा मिळवून, हे अर्जुना, युद्ध करण्यासाठी सज्ज हो.

"Therefore, now, casting off all desires from the mind and controlling it, O son of Pandu, engage in the fight quickly."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
सकळ Adjective
Sakal
सर्व
All
काम Noun
Kaam
इच्छा किंवा वासना
Desire
सांडूनि Verb
Sanduni
त्याग करून
Abandoning
चित्ता Noun
Chitta
मनाला
Mind
नियमूनि Verb
Niyamuni
नियंत्रित करून
Controlling
झुंझें Verb
Zunze
युद्ध कर
Fight
वेगीं Adverb
Vegi
त्वरित किंवा वेगाने
Quickly

💡 अर्थ

म्हणून अर्जुना, तू आता मनातील सर्व इच्छा सोडून दे, मनावर ताबा मिळव आणि युद्धाला सुरुवात कर.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत श्रीकृष्णाचा उपदेश स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, कर्माचा त्याग करणे शक्य नाही, पण कर्माच्या फळाची आशा सोडणे शक्य आहे. जेव्हा माणूस आपल्या मनातील कामना (इच्छा) सोडून देतो आणि इंद्रियांवर ताबा मिळवतो, तेव्हाच तो खऱ्या अर्थाने 'कर्मयोगी' होतो. अर्जुनाला त्याचे स्वधर्म पालन (युद्ध) करण्यास प्रवृत्त करताना, महाराज मनाच्या एकाग्रतेवर आणि शिस्तीवर भर देतात. कर्मात अडकण्यापेक्षा कर्म करूनही मुक्त राहण्याची ही कला आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

कोणतेही काम करताना फळाची चिंता न करता पूर्ण लक्ष कामावर केंद्रित करणे. उदाहरण: खेळाडूने मॅच जिंकू की हारू याचा विचार न करता फक्त आपल्या खेळावर लक्ष केंद्रित करणे.

📌 संदर्भ

भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला अनासक्त राहून कर्म कसे करावे, याचा उपदेश पूर्ण करत आहेत आणि त्याला त्याचे कर्तव्य बजावण्यास सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा