←
गुरुवार, 24 मे 2029
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 189

म्हणोनि संशयाहूनि थोर । आन नाहीं पाप घोर । हा विनाशाची थोर । विवसी गा ॥ १८९ ॥

"Therefore, there is no sin greater than doubt; it is a great cause of destruction."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
संशयाहूनि Noun
Sanshayahuni
संशयापेक्षा
Than doubt
थोर Adjective
Thor
मोठे किंवा महान
Great or grave
आन Adjective
Aan
दुसरे
Other
पाप Noun
Paap
पाप
Sin
घोर Adjective
Ghor
भयानक
Terrible
विनाशाची Noun
Vinashachi
नाशाची
Of destruction
विवसी Noun
Vivasi
कारण किंवा विवंचना
Cause or anxiety

💡 अर्थ

म्हणून संशयापेक्षा मोठे आणि भयंकर दुसरे कोणतेही पाप नाही. संशय हा विनाशाचे सर्वात मोठे कारण आहे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत संशयाचे अत्यंत घातक स्वरूप स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याच्या जीवनात संशयासारखा दुसरा कोणताही मोठा शत्रू किंवा पाप नाही. संशय हा केवळ मनाचा एक विचार नसून तो आत्मविनाशाकडे नेणारा मार्ग आहे. ज्याप्रमाणे एखादा रोग शरीराला आतून पोखरतो, त्याप्रमाणे संशय माणसाची बुद्धी, श्रद्धा आणि आत्मविश्वास नष्ट करतो. साधकाच्या प्रगतीमधील हा सर्वात मोठा अडथळा आहे, कारण संशयी माणसाला ना या लोकात सुख मिळते, ना परलोकात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात कोणतेही ध्येय गाठताना स्वतःच्या क्षमतेवर संशय घेऊ नका. उदाहरणार्थ, जर एखाद्या विद्यार्थ्याने परीक्षेचा अभ्यास पूर्ण केला असेल, पण ऐन वेळी स्वतःवर संशय घेतला, तर तो गोंधळून जाऊन सोपी उत्तरेही विसरू शकतो. म्हणून संशय सोडून आत्मविश्वासाने कृती करावी.

📌 संदर्भ

ज्ञानाच्या मार्गावर श्रद्धा किती महत्त्वाची आहे आणि संशय हा कसा विनाशाला कारणीभूत ठरतो, हे ज्ञानेश्वर महाराज स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 2

तंव तो अर्जुनु कवणु पां । जो मोहें ग्रासिला असे गा । जैसा कां मेघाचां वेढां । सूर्य लोपे ॥

"Then who is that Arjuna? The one who is swallowed by delusion, just as the sun is hidden by a veil of clouds."

तंव Adverb
Tanva
तेव्हा
Then
कवणु Pronoun
Kavanu
कोण
Who
मोहें Noun
Mohe
मोहाने
By delusion
ग्रासिला Verb
Grasila
गिळलेला किंवा व्यापलेला
Consumed or swallowed
मेघाचां Noun
Meghacham
ढगांच्या
Of clouds
लोपे Verb
Lope
झाकला जातो किंवा लुप्त होतो
Is hidden or disappears

💡 अर्थ

संजय म्हणाला, तो अर्जुन कोण आहे? जो मोहाने ग्रासलेला आहे, जसा ढगांच्या वेढ्यात सूर्य झाकला जातो.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत अर्जुनाच्या मानसिक स्थितीचे वर्णन करतात. ज्याप्रमाणे आकाशात दाट ढग जमा झाले की प्रखर सूर्यही दिसेनासा होतो, त्याप्रमाणे अर्जुनाचे शौर्य आणि विवेक मोहाच्या ढगांखाली झाकले गेले आहे. अर्जुन हा मुळात ज्ञानी आणि वीर आहे, परंतु युद्धाच्या प्रसंगी निर्माण झालेल्या 'स्वकीय' प्रेमामुळे (मोह) त्याची बुद्धी भ्रमिष्ट झाली आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जेव्हा आपण एखाद्या कठीण प्रसंगात भावनेच्या आहारी जाऊन चुकीचा निर्णय घेतो, तेव्हा आपण या ओवीचा विचार करावा. उदाहरणार्थ, परीक्षेत अपयश आल्यावर निराश होणे म्हणजे आपल्या आत्मविश्वासावर मोहाचे ढग येण्यासारखे आहे.

📌 संदर्भ

दुसऱ्या अध्यायाच्या सुरुवातीला संजय धृतराष्ट्राला अर्जुनाच्या मनस्थितीचे वर्णन करून सांगत आहे.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 267

म्हणोनि समर्थें जे जे कीजे । तें इतरींही प्रमाण मानिजे । मग तेणेंचि मार्गें चालिजे । सहजेंचि ॥ २६७ ॥

म्हणोनि समर्थें जे जे कीजे । तें इतरींही प्रमाण मानिजे । मग तेणेंचि मार्गें चालिजे । सहजेंचि ॥

"Therefore, whatever is done by the capable, that is accepted as authority by others; then they naturally walk by that same path."

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
समर्थें Noun
Samarthe
सामर्थ्यवान किंवा श्रेष्ठ व्यक्तीने
By the capable or great person
कीजे Verb
Kije
केले जाते
Is done
प्रमाण Noun
Praman
आदर्श किंवा पुरावा
Standard or Authority
मार्गें Noun
Marge
रस्त्याने किंवा मार्गाने
By the path
सहजेंचि Adverb
Sahajenchi
सहजपणे
Naturally or Effortlessly

💡 अर्थ

म्हणून श्रेष्ठ किंवा समर्थ माणसे जे जे काही करतात, त्यालाच इतर लोक आदर्श मानतात आणि मग सहजपणे त्याच मार्गाने चालू लागतात.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत नेतृत्वाचा आणि आचरणाचा सिद्धांत मांडतात. ते म्हणतात की, समाजात ज्या व्यक्तींकडे अधिकार, ज्ञान किंवा सामर्थ्य आहे, त्यांच्या प्रत्येक कृतीकडे सामान्य जनता लक्ष देत असते. श्रेष्ठ व्यक्ती जे नियम पाळतात, तेच समाजासाठी अलिखित कायदे बनतात. लोक तर्कापेक्षा आचरणाला जास्त महत्त्व देतात. जर थोर व्यक्तींनी सन्मार्गाचा अवलंब केला, तर समाज आपोआपच सुधारतो, कारण लोक त्यांच्या पावलावर पाऊल ठेवून चालणे सोपे मानतात.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जर घरातील मोठ्या व्यक्तींनी किंवा शाळेतील शिक्षकांनी शिस्त आणि सत्याचे पालन केले, तर मुले कोणत्याही उपदेशाशिवाय त्यांचे अनुकरण करतात. उदाहरणार्थ, जर पालकांनी कचरा कुंडीत टाकला, तर मुलेही तेच शिकतात.

📌 संदर्भ

श्रेष्ठ व्यक्तींच्या आचरणाचा सामान्य लोकांवर कसा प्रभाव पडतो, हे ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा