←
गुरुवार, 04 मे 2023
आज →

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 2, श्लोक 144

म्हणोनि तूं आतां । झकविलीं सांडीं चित्ता । कां उद्वेगु हा वृथा । वाहसी सांगें ॥ १४४ ॥

"Therefore, now cast away the delusions of your mind. Tell me, why do you carry this grief in vain?"

म्हणोनि Conjunction
Mhanoni
म्हणून
Therefore
झकविलीं Noun
Jhakavili
भ्रम किंवा गोंधळ
Delusion or confusion
सांडीं Verb
Sandi
त्याग कर किंवा सोडून दे
Discard or give up
चित्ता Noun
Chitta
मन
Mind
उद्वेगु Noun
Udvegu
शोक किंवा चिंता
Grief or anxiety
वृथा Adverb
Vritha
व्यर्थ किंवा विनाकारण
In vain or uselessly
वाहसी Verb
Vahasi
करतोस किंवा बाळगतोस
Carrying or doing

💡 अर्थ

म्हणून आता तू तुझ्या मनातील हा गोंधळ सोडून दे. तू विनाकारण हा शोक का करत आहेस ते मला सांग.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वरीच्या या ओवीत श्रीकृष्ण अर्जुनाला उपदेश करत आहेत की, आत्म्याचे अमरत्व आणि देहाचे नश्वरत्व समजून घेतल्यावर आता शोक करण्याचे कोणतेही कारण उरलेले नाही. मनातील संभ्रम (झकविली) झटकून टाकणे आवश्यक आहे. अज्ञानामुळे निर्माण झालेली ही व्याकुळता किंवा दुःख पूर्णपणे व्यर्थ आहे. ज्ञानी माणसाने सत्याचा स्वीकार करून कर्तव्याला सामोरे जावे, असे येथे सुचवले आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात जेव्हा आपण एखाद्या अपयशाने किंवा संकटाने खचून जातो, तेव्हा रडत बसण्यापेक्षा त्या परिस्थितीचा स्वीकार करून पुढे जाणे महत्त्वाचे असते. उदाहरणार्थ, परीक्षेत कमी गुण मिळाले म्हणून रडत बसण्यापेक्षा, पुढच्या वेळी अधिक चांगला अभ्यास करण्याचा निर्धार करणे म्हणजे 'वृथा उद्वेग' सोडणे होय.

📌 संदर्भ

आत्म्याचे स्वरूप स्पष्ट केल्यानंतर, श्रीकृष्ण अर्जुनाला त्याच्या मनातील गोंधळ दूर करून व्यर्थ शोक थांबवण्यास सांगत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 53

तरी तेथ सेवा तरी कीजे । आणि साष्टांग तरी नमिजे । मग जे जे पुसिजे । ते सांगावे तयां ॥

"There, one should perform service and offer full prostrations; then, whatever is asked, they (the Gurus) shall explain."

सेवा Noun
Seva
शुश्रूषा किंवा सेवा
Service
साष्टांग Adjective
Sashtanga
आठ अंगांसह नमस्कार
Prostration with eight limbs
नमिजे Verb
Namije
नमस्कार करावा
Should bow
पुसिजे Verb
Pusije
विचारावे
Should ask
तयां Pronoun
Tayan
त्यांना (गुरूंना)
To them (the Gurus)

💡 अर्थ

तिथे (गुरूंच्या ठिकाणी) सेवा करावी आणि त्यांना साष्टांग नमस्कार करावा. मग जे काही विचारायचे असेल, ते त्यांना विचारावे.

🔍 सखोल अर्थ

ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मज्ञान प्राप्त करण्याची पद्धत सांगतात. ते म्हणतात की, ज्या ठिकाणी आत्मज्ञानाचा अनुभव देणारे सद्गुरू आहेत, तिथे जाऊन त्यांची मनापासून सेवा करावी. अहंकाराचा त्याग करून त्यांना साष्टांग दंडवत घालावा. जेव्हा शिष्य अशा प्रकारे नम्र होतो आणि सेवाभावाने गुरूंच्या जवळ जातो, तेव्हाच त्याला प्रश्न विचारण्याचा अधिकार प्राप्त होतो. अशा नम्र शिष्याने विचारलेल्या प्रश्नांची उत्तरे गुरू आनंदाने देतात आणि त्याला ज्ञानबोध करतात. हे केवळ माहिती मिळवणे नसून गुरू-शिष्य परंपरेतील एक पवित्र समर्पण आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात एखादी कला किंवा विद्या शिकताना आपल्या मार्गदर्शकांप्रती नम्रता ठेवणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, जर तुम्हाला संगीताचे शिक्षण घ्यायचे असेल, तर गुरूंचा आदर केल्यास आणि त्यांच्या सूचनेनुसार सराव (सेवा) केल्यास विद्या लवकर प्राप्त होते.

📌 संदर्भ

सद्गुरूंना शरण जाऊन ज्ञान कसे प्राप्त करून घ्यावे, याचे मार्गदर्शन ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीतून करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 45

म्हणोनि संशयापरौतें । पाप नाहीं दुसरें तें । हा विनाशाची हातवटी । निश्चित जाणावी ॥

"Therefore, there is no sin greater than doubt; know it for certain as the way to destruction."

म्हणोनि Conjunction
mhanoni
म्हणून
therefore
संशयापरौतें Adverb
samshayaparoute
संशयापेक्षा
other than doubt
पाप Noun
paap
पाप
sin
हातवटी Noun
hatvati
मार्ग किंवा पद्धत
way or method
विनाशाची Noun
vinashachi
नाशाची
of destruction
निश्चित Adjective
nishchit
नक्की
certain

💡 अर्थ

म्हणून संशयापेक्षा दुसरे मोठे पाप नाही. संशय हा विनाशाचा मार्ग आहे, हे नक्की समजावे.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत संशयाचे भयंकर परिणाम स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याच्या जीवनात संशयासारखा दुसरा कोणताही मोठा शत्रू किंवा पाप नाही. ज्याप्रमाणे एखादी चुकीची पद्धत कामाचा नाश करते, तसाच संशय हा आत्मिक आणि व्यावहारिक प्रगतीचा पूर्णपणे नाश करणारा मार्ग आहे. संशयी माणसाला ना या लोकात सुख मिळते, ना परलोकात. ज्ञानाच्या मार्गावर चालणाऱ्या साधकासाठी संशय हा सर्वात मोठा अडथळा आहे, कारण तो बुद्धीला स्थिर होऊ देत नाही.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात कोणतेही काम करताना मनात शंका ठेवू नका. जर तुम्हाला स्वतःच्या क्षमतेवर किंवा ध्येयावर संशय असेल, तर यश मिळणे कठीण होते. उदाहरणार्थ, अभ्यास करताना 'मला हे जमणार नाही' असा संशय धरण्याऐवजी 'मी हे करू शकतो' असा विश्वास ठेवल्यास प्रगती होते.

📌 संदर्भ

ज्ञानेश्वर महाराज संशयाची विनाशकारी शक्ती आणि तो प्रगतीत कसा अडथळा ठरतो, याचे वर्णन करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा