शुक्रवार, 06 ऑगस्ट 2021
आज

🕉️संस्कृत सुभाषित

3 श्लोक 📿 सर्व ग्रंथ
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 4, श्लोक 162

म्हणोनि अज्ञानापासोनि फिटे । आणि संशयाचीं जाळीं तुटे । मग आत्मस्वरूपीं नीटें । पाविजे गा ॥ १६२ ॥

"Therefore, as ignorance vanishes and the nets of doubt are torn asunder, one rightfully attains the state of the Self."

म्हणोनि Adverb
Mhanoni
म्हणून
Therefore
अज्ञानापासोनि Noun
Ajnanapasoni
अज्ञानापासून
From ignorance
फिटे Verb
Phite
दूर होते किंवा सुटका होते
Is removed or cleared
संशयाचीं Noun
Sanshayachi
संशयाची
Of doubt
जाळीं Noun
Jali
जाळी
Web or net
तुटे Verb
Tute
तुटते
Breaks
आत्मस्वरूपीं Noun
Atmaswarupi
स्वतःच्या मूळ स्वरूपात
In the nature of the self
पाविजे Verb
Pavije
प्राप्त होतो
Attains or reaches

💡 अर्थ

म्हणून जेव्हा अज्ञान दूर होते आणि संशयाचे जाळे तुटते, तेव्हा मनुष्य आपल्या आत्मस्वरूपाला सहजपणे प्राप्त होतो.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत आत्मज्ञानाची प्रक्रिया स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, जोपर्यंत मनुष्याच्या बुद्धीवर अज्ञानाचे आवरण असते आणि मनात विविध शंकांचे जाळे असते, तोपर्यंत त्याला स्वतःच्या खऱ्या स्वरूपाची ओळख पटत नाही. परंतु, जेव्हा गुरूंच्या मार्गदर्शनाने किंवा साधनेने अज्ञान नाहीसे होते आणि संशयाची सर्व बंधने तुटून पडतात, तेव्हा साधक कोणत्याही अडथळ्याशिवाय सरळ आपल्या आत्मस्वरूपात विलीन होतो. हे आत्मज्ञान प्राप्त करण्यासाठी संशयाचा त्याग करणे हाच मुख्य मार्ग आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

जीवनात कोणतेही मोठे ध्येय गाठताना मनात शंका न ठेवता पूर्ण विश्वासाने पाऊल उचलले पाहिजे. उदाहरणार्थ, एखाद्या नवीन व्यवसायात किंवा अभ्यासात 'मला हे जमेल का?' असा संशय न धरता पूर्ण निष्ठेने काम केल्यास यश निश्चित मिळते.

📌 संदर्भ

चौथ्या अध्यायाच्या शेवटी, ज्ञानेश्वर महाराज ज्ञानाच्या तलवारीने संशयाचा नाश करण्याच्या महत्त्वावर भर देत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 103

म्हणौनि जेणें जेणें काळें । जे जे उचित ओघें मिळे । तें तें करीं तूं निचाळें । चित्तें येणें ॥ १०३ ॥

"Therefore, at whatever time, whatever appropriate duty comes your way naturally, perform that with a steady mind."

म्हणौनि Conjunction
Mhanauni
म्हणून
Therefore
काळें Noun
Kaale
वेळी / काळात
At the time
उचित Adjective
Uchit
योग्य / विहित
Appropriate / Proper
ओघें Adverb
Oghe
प्रवाहाने / सहजपणे
Naturally / In the flow
निचाळें Adjective
Nichaale
निश्चल / शांत
Steady / Calm
चित्तें Noun
Chitte
मनाने
With the mind

💡 अर्थ

म्हणून ज्या ज्या वेळी जे जे योग्य काम ओघाने (सहजपणे) समोर येईल, ते तू अगदी शांत आणि स्थिर मनाने पूर्ण कर.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत कर्मयोगाचे अत्यंत व्यावहारिक मार्गदर्शन करतात. ते म्हणतात की, मनुष्याने भविष्याची चिंता किंवा भूतकाळाचा विचार न करता, वर्तमानात जे कर्तव्य नैसर्गिकरीत्या समोर आले आहे, त्यावर लक्ष केंद्रित करावे. 'ओघें मिळे' म्हणजे जे कर्म परिस्थितीनुसार प्राप्त झाले आहे, ते टाळू नये. ते कर्म करताना मनात कोणतीही अस्वस्थता न ठेवता 'निचाळ' म्हणजे अत्यंत स्थिर आणि शांत चित्ताने ते पार पाडावे. हीच कर्माची शुद्ध अवस्था आहे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

दैनंदिन जीवनात, जेव्हा आपल्यावर एखादी जबाबदारी येते, तेव्हा ती ओझे न मानता 'हे माझे कर्तव्य आहे' या भावनेने शांतपणे पार पाडावी. उदाहरणार्थ, ऑफिसमध्ये अचानक आलेले काम चिडचिड न करता शांत चित्ताने पूर्ण करणे.

📌 संदर्भ

श्रीकृष्ण अर्जुनाला निष्काम कर्मयोगाचे महत्त्व सांगत असताना, ज्ञानेश्वर महाराज कर्माचरणाची पद्धत स्पष्ट करत आहेत.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा
✍️
ज्ञानेश्वरी अध्याय 3, श्लोक 95

म्हणौनि उचित जे कर्म । आणि आचरतां जे अधर्म । तें न सांडिजे सुवर्म । आपुलें गा ॥ ९५ ॥

"Therefore, do not abandon your prescribed duty; even if it seems flawed, it is your true path and essence."

म्हणौनि Conjunction
Mhanauni
म्हणून
Therefore
उचित Adjective
Uchita
योग्य किंवा विहित
Appropriate or prescribed
कर्म Noun
Karma
कार्य किंवा कर्तव्य
Action or duty
आचरतां Verb
Acharatam
आचरण करताना
While performing
अधर्म Noun
Adharma
दोषयुक्त किंवा अयोग्य
Improper or flawed
सांडिजे Verb
Sandije
त्याग करावा किंवा सोडावे
Should be abandoned
सुवर्म Noun
Suvarma
उत्तम रहस्य किंवा मर्म
Great secret or essence

💡 अर्थ

म्हणून जे आपले विहित कर्तव्य आहे, ते आचरताना जरी काही दोष वाटले, तरी ते सोडू नये. आपले स्वधर्मरूप मर्म कधीही सोडू नये.

🔍 सखोल अर्थ

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्वधर्माचे (स्वतःच्या कर्तव्याचे) महत्त्व स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, प्रत्येक व्यक्तीला त्याच्या प्रकृतीनुसार आणि अधिकारानुसार काही कर्तव्ये प्राप्त झालेली असतात. जरी ती कर्तव्ये आचरताना कठीण वाटली किंवा त्यात काही त्रुटी दिसल्या, तरी ती सोडून दुसऱ्याच्या कर्तव्याचा स्वीकार करू नये. स्वधर्माचे पालन करणे हेच मोक्षाचे आणि यशाचे खरे मर्म आहे. परधर्माचे आचरण दिसायला सोपे वाटले तरी ते भयावह असते, म्हणून स्वतःच्या वाट्याला आलेले कर्मच निष्ठेने करावे.

🎯 व्यावहारिक उपयोग

आपल्याला दिलेली जबाबदारी प्रामाणिकपणे पार पाडणे. उदाहरण: एका विद्यार्थ्याने अभ्यासाचा कंटाळा आला म्हणून तो सोडून देणे चुकीचे आहे; कष्ट झाले तरी त्याने आपले मुख्य कर्तव्य (अभ्यास) पूर्ण केले पाहिजे, कारण तेच त्याच्या प्रकृतीला साजेसे आहे.

📌 संदर्भ

या ओवीत संत ज्ञानेश्वर महाराज स्वतःच्या विहित कर्तव्याचे (स्वधर्माचे) पालन करण्याच्या आवश्यकतेवर भर देतात, मग ते कर्तव्य कितीही कठीण का वाटेना.

संत ज्ञानेश्वर (Saint Dnyaneshwar)
👤 प्रोफाइल पहा