🕉️संस्कृत सुभाषित

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीमध्ये पांडव सैन्यातील प्रमुख योद्ध्यांच्या आगमनाचे वर्णन करतात. कुरुक्षेत्राच्या रणांगणावर केवळ मुख्य पांडवच नव्हते, तर त्यांना साथ देण्यासाठी राजा द्रुपद, द्रौपदीचे पाच पुत्र (प्रतिविंध्य, सुतसोम, श्रुतकर्मा, शतानीक आणि श्रुतसेन) आणि सुभद्रेचा पराक्रमी पुत्र अभिमन्यू हे सर्व आपापल्या चतुरंग सेनेसह उपस्थित झाले होते. हे वर्णन पांडव पक्षाची शक्ती आणि धर्माच्या रक्षणासाठी जमलेली एकजूट दर्शवते.

जेव्हा आपण एखाद्या मोठ्या ध्येयासाठी काम करतो, तेव्हा सर्वांनी मिळून आपली शक्ती एकवटणे आवश्यक असते. उदाहरणार्थ, शाळेच्या एखाद्या मोठ्या प्रकल्पात सर्व विद्यार्थ्यांनी आपापल्या कौशल्यासह एकत्र येऊन काम केल्यास यश निश्चित मिळते.

कुरुक्षेत्रावर पांडव पक्षातील महान योद्ध्यांच्या आणि त्यांच्या सैन्याच्या आगमनाचे वर्णन.

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत नेतृत्वाचे आणि सामाजिक जबाबदारीचे महत्त्व स्पष्ट करतात. ते म्हणतात की, समाजात जे लोक श्रेष्ठ पदावर आहेत किंवा जे ज्ञानी आहेत, त्यांच्या प्रत्येक कृतीकडे सर्वसामान्यांचे लक्ष असते. श्रेष्ठ व्यक्ती जसे वागतात, तसेच वागणे योग्य आहे असा समज लोकांचा होतो. जर समर्थ व्यक्तींनी सदाचाराचे पालन केले, तर समाज आपोआप सन्मार्गाला लागतो. ही ओवी भगवद्गीतेतील 'यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः' या श्लोकावर आधारित आहे.

दैनंदिन जीवनात, जर घरातील मोठी माणसे शिस्तीने वागली, तर मुले त्यांचे पाहून आपोआप शिस्त शिकतात. उदाहरणार्थ, जर शिक्षकांनी स्वतः वेळेचे पालन केले, तर विद्यार्थीही वक्तशीरपणाचा आदर्श घेतात.

श्रेष्ठ व्यक्तींच्या आचरणाचा समाजावर कसा परिणाम होतो, हे सांगताना ज्ञानेश्वर महाराज ही ओवी मांडतात.

संत ज्ञानेश्वर महाराज या ओवीत स्थितप्रज्ञाचे (स्थिर बुद्धी असलेल्या व्यक्तीचे) वर्णन करतात. जो मनुष्य संकटे आली असता डगमगत नाही किंवा मनातून विचलित होत नाही आणि सुखाचे प्रसंग आले असता त्यात वाहून जात नाही किंवा अधिक सुखाची अपेक्षा करत नाही, तो खरा योगी होय. ज्याच्या अंतःकरणातून आसक्ती (राग), भीती आणि क्रोध हे विकार पूर्णपणे निघून गेले आहेत, त्याचीच बुद्धी परमात्मस्वरूपी स्थिर झाली आहे असे समजावे.

दैनंदिन जीवनात, जर एखाद्या कामात अपयश आले तर निराश न होता आणि यश मिळाले तर गर्विष्ठ न होता शांत राहणे, हे या ओवीचे पालन करणे होय. उदाहरणार्थ, परीक्षेत कमी गुण मिळाले तरी रडत न बसता पुढच्या अभ्यासावर लक्ष केंद्रित करणे.

श्रीकृष्ण अर्जुनाला स्थिर बुद्धी असलेल्या व्यक्तीची (स्थितप्रज्ञाची) लक्षणे सांगत आहेत.