सिंह, कोल्हा आणि गाढव

एका विस्तीर्ण जंगलात करालकेसर नावाचा एक पराक्रमी पण म्हातारा सिंह राहत होता. वयोमानानुसार त्याची शक्ती कमी झाली होती आणि त्याला पूर्वीसारखी शिकार करणे कठीण जाऊ लागले होते. त्याच्यासोबत चतुरक नावाचा एक धूर्त कोल्हा राहत असे, जो सिंहाने मारलेल्या शिकारीतील उरलेले मांस खाऊन आपला उदरनिर्वाह करायचा. एके दिवशी सिंह खूप आजारी पडला आणि कित्येक दिवस त्याला शिकार करता आली नाही. कोल्हाही भुकेने व्याकुळ झाला. सिंहाने कोल्ह्याला सांगितले, 'मित्रा, माझ्या अंगात आता त्राण उरले नाहीत. तू जर एखाद्या प्राण्याला भुलवून इथे घेऊन आलास, तर मी त्याची शिकार करीन आणि आपल्या दोघांचेही पोट भरेल.'

कोल्हा शिकारीच्या शोधात जंगलाच्या कडेला असलेल्या एका गावाजवळ पोहोचला. तिथे त्याला लंबकर्ण नावाचे एक गाढव दिसले, जे अतिशय वाळलेले आणि थकलेले होते. कोल्ह्याने विचार केला की हे गाढव सिंहासाठी सोपी शिकार ठरेल. कोल्हा गाढवाजवळ गेला आणि म्हणाला, 'मामा, तुम्ही इतके अशक्त का दिसत आहात?' गाढवाने सुस्कारा सोडत उत्तर दिले, 'काय सांगू कोल्ह्या दादा, माझा मालक माझ्याकडून खूप काम करून घेतो पण खायला पुरेसे गवत देत नाही.'

कोल्ह्याने संधी साधली आणि म्हणाला, 'मग तुम्ही माझ्यासोबत जंगलात का येत नाही? तिथे हिरवेगार गवत आहे आणि माझ्या ओळखीच्या तीन-चार माद्या तिथे राहतात, ज्यांना तुमच्यासारखा जोडीदार हवा आहे.' गाढव कोल्ह्याच्या गोड बोलण्याला भुलले आणि त्याच्यासोबत जंगलात जायला तयार झाले. जेव्हा ते सिंहाच्या गुहेजवळ पोहोचले, तेव्हा भुकेल्या सिंहाने घाई केली आणि गाढवावर झडप घातली. पण अशक्तपणामुळे सिंहाचा नेम चुकला आणि गाढव घाबरून तिथून पळून गेले.

सिंह स्वतःवरच चिडला. कोल्हा म्हणाला, 'महाराज, तुम्ही घाई केलीत. पण काळजी करू नका, मी त्याला पुन्हा घेऊन येतो.' कोल्हा पुन्हा गाढवाकडे गेला. गाढव रागात होते, 'तू मला मारायला नेले होतेस का?' कोल्ह्याने हसून उत्तर दिले, 'अरे मामा, ती तर एक मादी होती. तिने तुम्हाला प्रेमाने जवळ ओढले होते, पण तुम्ही घाबरलात.' गाढव पुन्हा त्याच्या जाळ्यात अडकले आणि गुहेत परतले. यावेळी सिंहाने कोणतीही चूक केली नाही आणि गाढवाची शिकार केली.

सिंह शिकारीनंतर थकल्यामुळे नदीवर पाणी प्यायला गेला. तोपर्यंत चतुर कोल्ह्याने गाढवाचे कान आणि मेंदू खाऊन टाकला. सिंह परतल्यावर त्याने विचारले, 'गाढवाचा मेंदू आणि कान कुठे आहेत?' कोल्ह्याने हुशारीने उत्तर दिले, 'महाराज, जर या गाढवाला मेंदू असता, तर तो एकदा मृत्यूच्या दारातून सुटल्यावर पुन्हा तुमच्याकडे आला असता का?' सिंहाला त्याचे म्हणणे पटले आणि त्याने उरलेले मांस खाल्ले. अशा प्रकारे कोल्ह्याने आपल्या बुद्धीने स्वतःचे पोट भरले.