कोल्हा आणि करकोचा: परस्पर आदराचा धडा

एका घनदाट आणि हिरव्यागार अरण्यात, जिथे सूर्यकिरणे झाडांच्या पानांतून जमिनीवर सोनेरी नक्षी उमटवायची, तिथे 'विक्रम' नावाचा एक कोल्हा राहत असे. विक्रम हा अत्यंत धूर्त आणि स्वतःला खूप हुशार समजणारा प्राणी होता. त्याला इतरांची थट्टा करण्यात आणि त्यांना अडचणीत पकडण्यात एक वेगळाच आनंद मिळत असे. त्याच अरण्याच्या दुसऱ्या टोकाला, एका शांत सरोवराकाठी 'शलाका' नावाची एक करकोचा राहायची. शलाका अतिशय शांत, संयमी आणि सुसंस्कृत होती. तिची लांब मान आणि टोकदार चोच तिचे सौंदर्य वाढवत असे. एके दिवशी, विक्रमाला एका कुत्सित कल्पनेने सुचले. त्याने शलाकाला आपल्या घरी जेवायला बोलावले. 'शलाका, आपण शेजारी आहोत, पण कधी एकत्र जेवलो नाही. उद्या तू माझ्याकडे जेवायला ये,' असे त्याने अगत्याने म्हटले. शलाकाने आनंदाने आमंत्रण स्वीकारले. दुसऱ्या दिवशी, शलाका वेळेवर विक्रमाच्या घरी पोहोचली. विक्रमाने जेवणासाठी एक अतिशय चविष्ट आणि सुवासिक सूप बनवले होते. मात्र, त्याने ते सूप दोन अगदी पसरट आणि सपाट ताटांमध्ये वाढले. कोल्ह्यासाठी ते सूप चाटून पिणे सोपे होते, पण बिचाऱ्या करकोच्याला तिच्या लांब चोचीमुळे त्या सपाट ताटातून काहीच पिता येईना. ती फक्त चोच टेकवू शकत होती, पण सूप तिच्या पोटात जात नव्हते. विक्रम मात्र पटापट सूप फस्त करत होता आणि मधूनच विचारत होता, 'काय ग शलाका, सूप आवडले नाही का? तू तर काहीच घेत नाहीयेस!' शलाकाला विक्रमाचा हा खोडसाळपणा समजला, पण तिने राग व्यक्त केला नाही. ती शांतपणे म्हणाली, 'सूप खूप छान आहे विक्रम, पण आज माझी भूक थोडी कमी आहे. पुढच्या वेळी तू माझ्याकडे जेवायला ये.' काही दिवसांनी विक्रमाचे निमंत्रण स्वीकारून शलाकाने त्याला आपल्या घरी बोलावले. विक्रमाला वाटले की आज पुन्हा चांगली मेजवानी मिळेल. तो भुकेलेलाच शलाकाच्या घरी गेला. शलाकाने सुद्धा अतिशय स्वादिष्ट जेवण बनवले होते. मात्र, तिने ते जेवण एका लांब आणि अरुंद मानेच्या बरणीत वाढले. करकोच्याची लांब चोच त्या बरणीत सहज जात होती, पण कोल्ह्याचे तोंड त्या अरुंद मानेच्या बरणीत शिरणे अशक्य होते. शलाका आनंदाने जेवत होती, तर विक्रम फक्त त्या बरणीचा सुगंध घेत बाहेरून पाहत राहिला. त्याला स्वतःच्या कृत्याची आठवण झाली. त्याला समजले की त्याने शलाकाचा जो अपमान केला होता, त्याचेच हे फळ आहे. त्याने शलाकाची माफी मागितली आणि त्या दिवसापासून त्याने इतरांची थट्टा करणे सोडून दिले. या प्रसंगाने दोघांमधील मैत्री अधिक प्रगल्भ झाली, कारण ती आता एकमेकांच्या आदरावर आधारलेली होती.