चार मित्र आणि पारधी

एका विशाल अरण्यात एक संथ वाहणारी नदी होती. त्या नदीच्या काठी एक जुने आणि मोठे जांभळाचे झाड होते. त्या झाडावर 'लघुपतनक' नावाचा एक कावळा राहायचा. त्याच झाडाच्या मुळाशी असलेल्या एका खोल बिळात 'हिरण्यक' नावाचा एक उंदीर राहत असे. जवळच असलेल्या तलावात 'मंथरक' नावाचे एक कासव राहत होते. हे तिघेही दररोज दुपारी एकत्र येत आणि तासनतास गप्पा मारत असत. एके दिवशी, जेव्हा ते गप्पा मारत होते, तेव्हा तिथे एक 'चित्रांगद' नावाचे हरीण धावत आले. ते खूप घाबरलेले दिसत होते. कावळ्याने झाडावरून पाहिले की कोणी शिकारी त्याचा पाठलाग करत आहे का, पण तिथे कोणीच नव्हते. कासवाने हरणाला विचारले, 'मित्रा, तू इतका घाबरलेला का आहेस? इथे तुला कोणापासूनही धोका नाही.' हरणाने उत्तर दिले, 'मी एका शिकाऱ्याच्या तावडीतून सुटून आलो आहे, मला तुमच्या मैत्रीत सामील करून घ्याल का?' तिन्ही मित्रांनी आनंदाने त्याला होकार दिला. आता ते चौघे मित्र झाले होते. काही दिवसांनंतर, चित्रांगद नेहमीप्रमाणे चरण्यासाठी गेला पण संध्याकाळ झाली तरी परतला नाही. सर्व मित्र काळजीत पडले. कावळ्याने आकाशात उडून पाहिले, तर त्याला चित्रांगद एका शिकाऱ्याच्या जाळ्यात अडकलेला दिसला. त्याने लगेच खाली येऊन उंदीर आणि कासवाला ही बातमी दिली. उंदीर म्हणाला, 'मला तिथे घेऊन चला, मी जाळे कुरतडून त्याला मुक्त करेन.' कावळ्याने उंदराला आपल्या पाठीवर बसवले आणि हरणापाशी नेले. उंदराने आपल्या तीक्ष्ण दातांनी जाळे कुरतडले आणि हरणाची सुटका केली. इतक्यात तिथे कासवही हळूहळू चालत पोहोचले. नेमका त्याच वेळी शिकारी तिथे आला. शिकारीला येताना पाहून कावळा झाडावर उडाला, उंदीर बिळात शिरला आणि हरीण वेगाने पळून गेले. पण बिचारे कासव मात्र वेगाने जाऊ शकले नाही. संतापलेल्या शिकाऱ्याने कासवाला पकडले आणि एका पिशवीत भरून चालू लागला. आपल्या मित्राला वाचवण्यासाठी उरलेल्या तिघांनी एक युक्ती केली. हरणाने शिकाऱ्याच्या वाटेत मरून पडल्याचे नाटक केले आणि कावळा त्याच्या डोळ्यांजवळ चोच मारत असल्याचा देखावा करू लागला. शिकाऱ्याला वाटले की हरीण मेलेले आहे. त्याने कासवाची पिशवी खाली ठेवली आणि हरणाकडे धावला. संधी मिळताच उंदराने पिशवी कुरतडली आणि कासव बाहेर पडून जवळच असलेल्या पाण्यात शिरले. शिकारी हरणाजवळ पोहोचताच कावळा ओरडला आणि हरीण उठून वेगाने पळून गेले. शिकारी निराश होऊन परत आला, पाहतो तर काय, कासवाची पिशवीही रिकामी होती. अशा प्रकारे, त्या चार मित्रांनी आपल्या एकीच्या बळावर आणि बुद्धीचा वापर करून एकमेकांचे प्राण वाचवले.