📌दिनविशेष

दरवर्षी ३ जुलै रोजी प्लास्टिक पिशव्यांच्या वापरामुळे होणाऱ्या प्रदूषणाबद्दल जनजागृती करण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो. प्लास्टिक पिशव्यांचा वापर कमी करून पर्यावरणाचे रक्षण करणे हा याचा उद्देश आहे. जगभरातील अनेक संस्था हा दिवस विविध उपक्रमांनी साजरा करतात.

हॉलीवूडचा सुपरस्टार टॉम क्रूझ याचा जन्म न्यूयॉर्कमध्ये झाला. 'मिशन इम्पॉसिबल' आणि 'टॉप गन' यांसारख्या चित्रपटांमुळे तो जागतिक स्तरावर प्रसिद्ध झाला. तो जगातील सर्वाधिक मानधन घेणाऱ्या अभिनेत्यांपैकी एक मानला जातो.

प्रसिद्ध पार्श्वगायक किशोर कुमार यांचे चिरंजीव आणि प्रसिद्ध गायक अमित कुमार यांचा जन्म झाला. त्यांनी बॉलीवूडमध्ये अनेक सुपरहिट गाणी गायली असून मराठी चित्रपटांमध्येही पार्श्वगायन केले आहे. 'आर.डी. बर्मन' यांच्या संगीत दिग्दर्शनाखाली त्यांनी अनेक लोकप्रिय गाणी दिली आहेत.

हिंदी चित्रपटसृष्टीतील प्रसिद्ध अभिनेते शक्ती कपूर यांचा जन्म झाला. त्यांनी खलनायक आणि विनोदी अभिनेता अशा दोन्ही भूमिकांमध्ये आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. त्यांनी ७०० पेक्षा जास्त चित्रपटांमध्ये काम केले असून त्यांना अनेक पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले आहे.

प्रसिद्ध भारतीय उद्योगपती आणि समाजसेवक माधव प्रसाद बिर्ला यांचा जन्म झाला. त्यांनी बिर्ला कॉर्पोरेशन आणि अनेक शैक्षणिक तसेच आरोग्य संस्थांची स्थापना केली. कोलकाता येथील प्रसिद्ध 'बिर्ला तारांगण' त्यांच्या योगदानाचे एक प्रतीक आहे.

प्रसिद्ध समाजसुधारक आणि कार्यकर्त्या हंसा जीवराज मेहता यांचा जन्म झाला. त्यांनी संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या मानवाधिकार घोषणापत्राच्या मसुदा समितीत भारताचे प्रतिनिधित्व केले होते. तसेच त्यांनी बडोदा येथील महाराजा सयाजीराव विद्यापीठाच्या कुलगुरू म्हणूनही कार्य केले.

प्रसिद्ध स्वातंत्र्यसैनिक आणि अजमेर राज्याचे माजी मुख्यमंत्री हरिभाऊ उपाध्याय यांचा जन्म झाला. त्यांनी असहकार चळवळ आणि भारत छोडो आंदोलनात सक्रिय सहभाग घेतला होता. साहित्याच्या क्षेत्रातही त्यांचे मोठे योगदान असून त्यांना पद्मविभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.

प्रसिद्ध रॉक बँड 'द डोअर्स' (The Doors) चा मुख्य गायक जिम मॉरिसन याचे वयाच्या २७ व्या वर्षी पॅरिसमध्ये निधन झाले. तो एक प्रतिभावान गीतकार आणि कवी म्हणून ओळखला जात असे. आजही जगभरातील रॉक संगीताच्या चाहत्यांमध्ये तो अत्यंत लोकप्रिय आहे.

कारगिल युद्धादरम्यान भारतीय लष्कराने अत्यंत धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाच्या असलेल्या टायगर हिलवर पुन्हा ताबा मिळवला. 'ऑपरेशन विजय' अंतर्गत १८ ग्रेनेडियर्स आणि ८ शीख रेजिमेंटने पाकिस्तानी घुसखोरांचा पराभव केला. ही विजयाची एक मोठी पायरी ठरली.

मुंबई उच्च न्यायालयात लोकमान्य टिळक यांच्यावर राजद्रोहाचा खटला चालवण्यास सुरुवात झाली. 'केसरी'मध्ये लिहिलेल्या लेखांसाठी त्यांना दोषी ठरवण्यात आले आणि त्यांना ६ वर्षांच्या मंडालेच्या कारावासाची शिक्षा झाली. या खटल्याने भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याला नवी धार दिली.

अमेरिकन गृहयुद्धातील सर्वात महत्त्वाची मानली जाणारी गेटीसबर्गची लढाई तिसऱ्या दिवशी समाप्त झाली. युनियन सैन्याने कॉन्फेडरेट सैन्याचा पराभव केला, ज्यामुळे युद्धाचे पारडे बदलले. ही लढाई अमेरिकेच्या इतिहासातील सर्वात रक्तरंजित घटनांपैकी एक आहे.

केंब्रिज येथे जॉर्ज वॉशिंग्टन यांनी अधिकृतपणे खंडीय सैन्याची (Continental Army) सूत्रे स्वीकारली. अमेरिकन क्रांती दरम्यान ब्रिटीश राजवटीविरुद्ध लढण्यासाठी त्यांनी सैन्याचे नेतृत्व केले. पुढे ते अमेरिकेचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष बनले.

फ्रेंच शोधक सॅम्युएल डी चॅम्पलेन यांनी कॅनडामध्ये क्वेबेक शहराची स्थापना केली. हे उत्तर अमेरिकेतील सर्वात जुन्या शहरांपैकी एक असून फ्रेंच वसाहतवादाच्या इतिहासात याला अत्यंत महत्त्वाचे स्थान आहे. आजही येथे फ्रेंच संस्कृतीचे मोठ्या प्रमाणावर जतन केले जाते.

जर्मन अभियंता कार्ल बेंझ यांनी स्वतः तयार केलेल्या मोटारगाडीचे मानहाइम येथे सार्वजनिकरीत्या पहिले यशस्वी परीक्षण केले. ही जगातील पहिली पेट्रोलवर चालणारी मोटारगाडी मानली जाते. या घटनेमुळे आधुनिक ऑटोमोबाईल उद्योगाची मुहूर्तमेढ रोवली गेली.

भारत सरकारने देशातील इलेक्ट्रॉनिक्स उद्योगाच्या विकासासाठी स्वतंत्र 'इलेक्ट्रॉनिक्स विभाग' (DoE) स्थापन केला. या विभागामुळे भारतात संगणक तंत्रज्ञान आणि इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रात क्रांती घडण्यास मदत झाली. याचे मुख्यालय नवी दिल्ली येथे आहे.

चंद्रावर पाऊल ठेवणारे शेवटचे व्यक्ती आणि भूगर्भशास्त्रज्ञ हॅरिसन श्मिट यांचा जन्म झाला. ते अपोलो १७ मोहिमेचा भाग होते आणि चंद्रावर गेलेले पहिले व्यावसायिक शास्त्रज्ञ होते. त्यांनी चंद्राच्या पृष्ठभागावरून अनेक महत्त्वाचे भूगर्भीय नमुने गोळा केले.

जॉन लॉगी बेअर्ड यांनी लंडनमध्ये जगातील पहिल्या रंगीत टेलिव्हिजन प्रसारणाची यशस्वी चाचणी केली. हा तांत्रिक विकास टेलिव्हिजनच्या इतिहासातील एक मैलाचा दगड ठरला. यामुळे पुढे जाऊन रंगीत टीव्ही युगाची सुरुवात झाली.

भारतीय क्रिकेट संघाचा दिग्गज फिरकी गोलंदाज हरभजन सिंग यांचा जन्म पंजाबमध्ये झाला. 'टर्बनेटर' म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या हरभजनने कसोटी क्रिकेटमध्ये हॅट्ट्रिक घेणारा पहिला भारतीय गोलंदाज होण्याचा मान मिळवला. त्याने २००७ टी-२० विश्वचषक आणि २०११ एकदिवसीय विश्वचषक विजयात महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

२० व्या शतकातील सर्वात प्रभावी जर्मन भाषिक लेखकांपैकी एक असलेल्या फ्रांत्स काफ्का यांचा जन्म प्राग येथे झाला. 'द मेटामॉर्फोसिस' आणि 'द ट्रायल' यांसारख्या त्यांच्या कलाकृतींनी जागतिक साहित्यात नवी शैली निर्माण केली. त्यांच्या साहित्यात अस्तित्ववादाचे प्रतिबिंब दिसून येते.

भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात ऐतिहासिक सिमला करारावर स्वाक्षरी करण्यात आली. भारताच्या पंतप्रधान इंदिरा गांधी आणि पाकिस्तानचे अध्यक्ष झुल्फिकार अली भुट्टो यांनी या करारावर स्वाक्षरी करून १९७१ च्या युद्धाच्या समाप्तीवर शिक्कामोर्तब केले. हा करार शांततापूर्ण द्विपक्षीय संबंध प्रस्थापित करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण ठरला.

ब्रिटीश पंतप्रधान क्लेमेंट ॲटली यांनी हाऊस ऑफ कॉमन्समध्ये भारतीय स्वातंत्र्य विधेयक सादर केले. या विधेयकामुळे भारत आणि पाकिस्तान अशा दोन स्वतंत्र राष्ट्रांच्या निर्मितीचा मार्ग मोकळा झाला. १८ जुलै १९४७ रोजी या विधेयकावर राजेशाही मोहोर उमटवण्यात आली होती.

इजिप्तमध्ये मोठ्या जनआंदोलनानंतर लष्कराने राष्ट्राध्यक्ष मोहम्मद मोरसी यांना पदच्युत केले. या उठावानंतर देशात नवीन राजकीय अस्थिरता निर्माण झाली आणि लष्कराने हंगामी सरकार स्थापन केले. या घटनेचे संपूर्ण जगात मोठे पडसाद उमटले.

नरसिंह राव सरकारने आर्थिक सुधारणांच्या पहिल्या टप्प्यात रुपयाचे दुसऱ्यांदा अवमूल्यन केले. १ जुलै १९९१ च्या पहिल्या टप्प्यानंतर ३ जुलै रोजी चलनाचे मूल्य अधिक घटवण्यात आले, ज्यामुळे भारताच्या परकीय चलन साठ्यात वाढ होण्यास मदत झाली. हे भारतातील उदारीकरणाच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल होते.

भारतीय राजकारणातील प्रभावशाली व्यक्ती आणि माजी पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांचे खासगी सचिव आर. के. धवन यांचा जन्म झाला. ते राज्यसभेचे खासदार आणि केंद्रीय मंत्री देखील होते. काँग्रेस पक्षाच्या रणनीतीमध्ये त्यांचे स्थान अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात असे.

आइसलँडच्या जवळ असलेल्या एल्डे बेटावर 'ग्रेट ऑक' या उडता न येणाऱ्या पक्षाची शेवटची ज्ञात जोडी मारली गेली. यामुळे हा पक्षी कायमचा नामशेष झाला. ही घटना मानवामुळे होणाऱ्या प्राणी विनाशाचे एक गंभीर उदाहरण मानली जाते.