←
सोमवार, 20 नोव्हेंबर 1995
आज →

📌 दिनविशेष: इतिहास, राष्ट्रीय दिन आणि जयंती-पुण्यतिथी (Din Vishesh)

शालेय परिपाठामध्ये चालू घडामोडी आणि इतिहासाची सांगड घालणारा सर्वात रंजक भाग म्हणजे दिनविशेष (Din Vishesh). दिनविशेष म्हणजे 'आजच्या दिवसाचे महत्त्व'. आजच्याच दिवशी भूतकाळात कोणत्या ऐतिहासिक घटना घडल्या, कोणत्या थोर व्यक्तींचे जन्म झाले (जयंती) किंवा मृत्यू झाले (पुण्यतिथी), आणि आज कोणता राष्ट्रीय वा आंतरराष्ट्रीय दिन साजरा केला जात आहे, याची माहिती विद्यार्थ्यांना देणे हा या उपक्रमाचा मुख्य हेतू असतो.

Today in History in Marathi (दिनविशेष मराठी) is a comprehensive guide to understanding major historical milestones, national days, scientific discoveries, and important anniversaries. In schools across Maharashtra, reciting Din Vishesh is an interactive way to improve students' general knowledge (GK) and historical awareness.

१. दिनविशेषचे वर्गीकरण आणि व्याप्ती (Categories of Historical Events)

आमच्या प्लॅटफॉर्मवर दिनविशेष माहितीचे अचूक वर्गीकरण केले जाते:

  • राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय दिन (National & International Days): जसे की स्वातंत्र्यदिन, प्रजासत्ताक दिन, शिक्षक दिन, किंवा जागतिक पर्यावरण दिन.
  • जयंती आणि पुण्यतिथी (Anniversaries): राष्ट्रपुरुष, समाजसुधारक, वैज्ञानिक, आणि कलाकारांच्या स्मृतीचे स्मरण.
  • ऐतिहासिक आणि वैज्ञानिक घटना (Historical & Scientific Milestones): मानवाचा चंद्रावरील पाऊल ठेवण्याचा दिवस असो वा भारताची अणुचाचणी, या सर्व महत्त्वाच्या नोंदी.

२. शालेय परिपाठातील दिनविशेषचे महत्त्व (Role in Classroom Learning)

शाळेच्या परिपाठ फलकावर रोजचे दिनविशेष लिहिल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये खालील बदल होतात:

  • इतिहास विषयाची गोडी: पाठ्यपुस्तकात कोरडे वाटणारे इतिहास विषय रोजच्या दिनविशेषच्या माध्यमातून जिवंत वाटू लागतात.
  • सामान्य ज्ञानाची वृद्धी (GK Boost): विविध क्षेत्रांतील घटनांचे ज्ञान मिळून स्पर्धा परीक्षांसाठी पाया मजबूत होतो.
  • देशभक्ती व सामाजिक भान: क्रांतीवीर आणि समाजसुधारकांचे बलिदान समजल्याने विद्यार्थ्यांमध्ये नैतिक व देशभक्ती मूल्यांची जोपासना होते.

३. FAQ — वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

दिनविशेष माहितीचे मुख्य स्रोत कोणते आहेत?

आम्ही सरकारी गॅझेट, अधिकृत इतिहास संशोधन ग्रंथ, महाराष्ट्र शासनाची प्रकाशने, आणि विकिपीडियाच्या सत्यतेची खात्री करून ही माहिती संकलित करतो.

How can we explain a historical event to primary students?

For younger students, focus on short stories behind the event rather than memorizing dry years. Use pictures or blackboard animations to illustrate the significance of the day.

📌दिनविशेष

27 घटना

🌍 आंतरराष्ट्रीय दिन 3

▾
🌍 आंतरराष्ट्रीय दिन 🌍

ट्रान्सजेंडर स्मृती दिन

1999 · 27 वर्षांपूर्वी

तृतीयपंथीयांसाठीचा जागतिक स्मृती दिन.

ट्रान्सफोबियामुळे (तृतीयपंथीयांबद्दलचा द्वेष) हिंसाचाराला बळी पडलेल्या व्यक्तींच्या स्मृतीप्रीत्यर्थ दरवर्षी २० नोव्हेंबर रोजी हा दिवस साजरा केला जातो.
🌍 आंतरराष्ट्रीय दिन 🌍

आफ्रिका औद्योगिकीकरण दिन

1990 · 36 वर्षांपूर्वी

आफ्रिका खंडाच्या विकासासाठीचा दिवस.

आफ्रिकेतील औद्योगिक विकासासाठी आंतरराष्ट्रीय समुदायाचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी संयुक्त राष्ट्रांद्वारे हा दिवस साजरा केला जातो.
🌍 आंतरराष्ट्रीय दिन 🌍

जागतिक बालदिन

1954 · 72 वर्षांपूर्वी

मुलांच्या हक्कांच्या संरक्षणासाठी साजरा केला जाणारा आंतरराष्ट्रीय दिवस.

मुलांमध्ये आंतरराष्ट्रीय एकजुटता आणि मुलांच्या कल्याणाबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी दरवर्षी २० नोव्हेंबर रोजी संयुक्त राष्ट्रांद्वारे जागतिक बालदिन साजरा केला जातो. १९५४ मध्ये याची सुरुवात झाली.

🎂 जयंती 13

▾
🎂 जयंती 📍 MH

तुषार कपूर जन्मदिन

1976 · 50 वर्षांपूर्वी

अभिनेता तुषार कपूर याचा जन्मदिन.

भारतीय अभिनेता आणि जितेंद्र यांचा मुलगा तुषार कपूर याचा जन्म मुंबईत झाला. त्याने 'गोलमाल' मालिकेसह अनेक विनोदी चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.
🎂 जयंती 🇮🇳

सुखविंदर सिंग जन्मदिन

1971 · 55 वर्षांपूर्वी

गायक सुखविंदर सिंग यांचा जन्मदिन.

प्रसिद्ध भारतीय पार्श्वगायक सुखविंदर सिंग यांचा जन्म अमृतसरमध्ये झाला. 'छैय्या छैय्या' आणि ऑस्कर विजेते 'जय हो' यांसारख्या गाण्यांसाठी ते ओळखले जातात.
🎂 जयंती 📍 MH

शिल्पा शिरोडकर जन्मदिन

1969 · 57 वर्षांपूर्वी

अभिनेत्री शिल्पा शिरोडकर यांचा जन्मदिन.

मराठी आणि हिंदी चित्रपटांतील प्रसिद्ध अभिनेत्री शिल्पा शिरोडकर यांचा जन्म झाला. त्यांनी ९० च्या दशकात अनेक सुपरहिट चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.
🎂 जयंती 📍 MH

मिलिंद सोमन जन्मदिन

1965 · 61 वर्षांपूर्वी

फिटनेस आयकॉन आणि अभिनेता मिलिंद सोमन यांचा जन्मदिन.

प्रसिद्ध भारतीय मॉडेल, अभिनेता आणि फिटनेस आयकॉन मिलिंद सोमन यांचा जन्म झाला. ते त्यांच्या फिटनेस आणि विशेषतः मॅरेथॉन धावण्यातील आवडीसाठी महाराष्ट्रात आणि देशात प्रसिद्ध आहेत.
🎂 जयंती 📍 MH

राजकुमार हिराणी जन्मदिन

1962 · 64 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध दिग्दर्शक राजकुमार हिराणी यांचा जन्म.

प्रसिद्ध भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक आणि संपादक राजकुमार हिराणी यांचा जन्म नागपुरात झाला. मुन्ना भाई एम.बी.बी.एस., थ्री इडियट्स आणि पीके यांसारख्या सामाजिक संदेश देणाऱ्या चित्रपटांसाठी ते ओळखले जातात.
🎂 जयंती 📍 MH

हरिश साळवे जन्मदिन

1948 · 78 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध कायदेतज्ज्ञ हरिश साळवे यांचा जन्मदिन.

भारताचे माजी सॉलिसिटर जनरल आणि ज्येष्ठ वकील हरिश साळवे यांचा जन्म नागपुरात झाला. त्यांनी कुलभूषण जाधव खटल्यासह अनेक महत्त्वाच्या आंतरराष्ट्रीय आणि राष्ट्रीय खटल्यात भारताचे प्रतिनिधित्व केले आहे.
🎂 जयंती 🌍

जो बायडेन जन्मदिन

1942 · 84 वर्षांपूर्वी

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन यांचा जन्मदिन.

अमेरिकेचे ४६ वे राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन यांचा जन्म पेनसिल्व्हेनिया येथे झाला. त्यांनी प्रदीर्घ काळ सिनेट सदस्य आणि अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष म्हणून कार्य केले आहे.
🎂 जयंती 🇮🇳

मिल्खा सिंग जन्मदिन

1929 · 97 वर्षांपूर्वी

भारतीय धावपटू 'फ्लाइंग शीख' मिल्खा सिंग यांचा जन्म.

भारतीय धावपटू 'फ्लाइंग शीख' मिल्खा सिंग यांचा जन्म अविभाजित भारतात झाला. त्यांनी आशियाई क्रीडा स्पर्धा आणि राष्ट्रकुल स्पर्धेत सुवर्णपदके जिंकून भारताचे नाव उज्ज्वल केले.
🎂 जयंती 🌍

नादिन गॉर्डिमर जन्मदिन

1923 · 103 वर्षांपूर्वी

नोबेल विजेत्या लेखिका नादिन गॉर्डिमर यांचा जन्मदिन.

दक्षिण आफ्रिकेच्या प्रसिद्ध लेखिका आणि नोबेल पारितोषिक विजेत्या नादिन गॉर्डिमर यांचा जन्म झाला. त्यांनी वर्णभेदाविरुद्ध आपल्या साहित्यातून आवाज उठवला.
🎂 जयंती 📍 MH

रमाकांत देसाई जन्मदिन

1921 · 105 वर्षांपूर्वी

माजी भारतीय क्रिकेटपटू रमाकांत देसाई यांचा जन्मदिन.

भारतीय वेगवान गोलंदाज रमाकांत देसाई यांचा जन्म मुंबईत झाला. त्यांना प्रेमाने 'टिनी' म्हटले जायचे आणि ते त्यांच्या धारदार गोलंदाजीसाठी १९६० च्या दशकात प्रसिद्ध होते.
🎂 जयंती 📍 MH

डॉ. बी. के. गोयल जन्मदिन

1914 · 112 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध हृदयविकार तज्ज्ञ डॉ. बी. के. गोयल यांचा जन्मदिन.

महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध हृदयविकार तज्ज्ञ डॉ. बी. के. गोयल यांचा जन्म झाला. त्यांनी बॉम्बे हॉस्पिटलमध्ये हृदयविकार विभागाचे प्रमुख म्हणून अनेक वर्षे काम केले आणि त्यांना पद्मविभूषण पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.
🎂 जयंती 🌍

एडविन हबल जन्मदिन

1889 · 137 वर्षांपूर्वी

खगोलशास्त्रज्ञ एडविन हबल यांचा जन्मदिन.

अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ एडविन हबल यांचा जन्म झाला. त्यांनी विश्वाचा विस्तार होत असल्याचे सिद्ध केले आणि त्यांच्या सन्मानार्थ हबल स्पेस टेलिस्कोपला त्यांचे नाव देण्यात आले.
🎂 जयंती 🇮🇳

टिपू सुलतान जयंती

1750 · 276 वर्षांपूर्वी

म्हैसूरचे शासक टिपू सुलतान यांचा जन्मदिन.

म्हैसूर साम्राज्याचा वाघ म्हणून ओळखले जाणारे टिपू सुलतान यांचा जन्म २० नोव्हेंबर १७५० रोजी झाला. त्यांनी ब्रिटिशांविरुद्ध लढा दिला आणि युद्धात रॉकेट तंत्रज्ञानाचा वापर करणारे ते पहिले शासक मानले जातात.

🕯️ पुण्यतिथी 4

▾
🕯️ पुण्यतिथी 🇮🇳

श्यामला पप्पू स्मृतीदिन

2009 · 17 वर्षांपूर्वी

ज्येष्ठ वकील श्यामला पप्पू यांचे निधन.

भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयातील ज्येष्ठ वकील आणि कायदेतज्ज्ञ श्यामला पप्पू यांचे निधन झाले. महिलांच्या हक्कांसाठी त्यांनी दिलेल्या कायदेशीर लढ्याबद्दल त्या ओळखल्या जातात.
🕯️ पुण्यतिथी 🇮🇳

डॉ. एम. सी. मोदी स्मृतीदिन

2008 · 18 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध नेत्रतज्ज्ञ डॉ. एम. सी. मोदी यांचे निधन.

भारताचे प्रसिद्ध नेत्रतज्ज्ञ डॉ. एम. सी. मोदी यांचे निधन झाले. त्यांनी मोफत नेत्र शस्त्रक्रिया करून लाखो रुग्णांना दृष्टी दिली आणि गिनीज बुकमध्ये नोंद केली.
🕯️ पुण्यतिथी 🇮🇳

फैज अहमद फैज स्मृतीदिन

1984 · 42 वर्षांपूर्वी

प्रसिद्ध उर्दू कवी फैज अहमद फैज यांचे निधन.

प्रसिद्ध उर्दू कवी आणि क्रांतिकारक साहित्यिक फैज अहमद फैज यांचे लाहोर येथे निधन झाले. त्यांच्या कवितांनी सामाजिक न्याय आणि प्रेमाचा संदेश दिला, जो संपूर्ण भारतीय उपखंडात लोकप्रिय आहे.
🕯️ पुण्यतिथी 🌍

लिओ टॉलस्टॉय स्मृतीदिन

1910 · 116 वर्षांपूर्वी

रशियन साहित्यिक लिओ टॉलस्टॉय यांचे निधन.

प्रसिद्ध रशियन लेखक लिओ टॉलस्टॉय यांचे निधन झाले. त्यांचे 'वॉर अँड पीस' आणि 'अण्णा कॅरेनिना' हे साहित्य जगप्रसिद्ध असून महात्मा गांधी त्यांच्या विचारांनी प्रभावित झाले होते.

📜 ऐतिहासिक घटना 4

▾
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

बाल हक्क कराराचा स्वीकार

1989 · 37 वर्षांपूर्वी

संयुक्त राष्ट्रांनी बाल हक्क करार स्वीकारला.

संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेने मुलांच्या हक्कांच्या कराराचा स्वीकार केला. हा मानवी हक्कांच्या इतिहासातील सर्वात वेगाने आणि व्यापकपणे स्वीकारलेला करार आहे.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

राजकुमारी एलिझाबेथ यांचा विवाह

1947 · 79 वर्षांपूर्वी

राणी एलिझाबेथ आणि प्रिन्स फिलिप यांचा विवाह.

ब्रिटनची राजकुमारी एलिझाबेथ (नंतरची राणी एलिझाबेथ द्वितीय) यांचा विवाह फिलिप माउंटबॅटन यांच्याशी वेस्टमिन्स्टर ॲबे येथे झाला.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

न्युरेमबर्ग खटल्याची सुरुवात

1945 · 81 वर्षांपूर्वी

नाझी नेत्यांवरील न्युरेमबर्ग खटल्यांची सुरुवात.

दुसऱ्या महायुद्धानंतर नाझी जर्मन नेत्यांविरुद्ध युद्धगुन्हे आणि मानवतेविरुद्धच्या गुन्ह्यांसाठी न्युरेमबर्ग येथे आंतरराष्ट्रीय लष्करी न्यायाधिकरणाने खटले चालवण्यास सुरुवात केली.
📜 ऐतिहासिक घटना 🌍

कॅम्ब्रेची लढाई - रणगाड्यांचा पहिला मोठा वापर

1917 · 109 वर्षांपूर्वी

युद्धात प्रथमच रणगाड्यांचा मोठा वापर करण्यात आला.

पहिल्या महायुद्धात ब्रिटिश सैन्याने कॅम्ब्रे येथे जर्मन सैन्याविरुद्ध प्रथमच मोठ्या प्रमाणात रणगाड्यांचा वापर केला, ज्याने युद्धाच्या रणनीतीत मोठा बदल घडवून आणला.

🔬 वैज्ञानिक 3

▾
🔬 वैज्ञानिक 🌍

आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाचा पहिला टप्पा लॉन्च

1998 · 28 वर्षांपूर्वी

ISS च्या पहिल्या मोड्युलचे अंतराळात प्रक्षेपण.

आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाचा (ISS) पहिला विभाग 'झार्या' (Zarya) रशियन बनावटीच्या रॉकेटद्वारे प्रक्षेपित करण्यात आला, ज्यामुळे मानवी इतिहासातील सर्वात मोठ्या अंतराळ प्रकल्पाची सुरुवात झाली.
🔬 वैज्ञानिक 🌍

विंडोज १.० रिलीज

1985 · 41 वर्षांपूर्वी

मायक्रोसॉफ्ट विंडोजची पहिली आवृत्ती प्रदर्शित.

मायक्रोसॉफ्टने आपली पहिली ग्राफिकल ऑपरेटिंग सिस्टम 'विंडोज १.०' अधिकृतपणे बाजारात आणली, ज्याने पर्सनल कॉम्प्युटिंगच्या जगात क्रांती घडवून आणली.
🔬 वैज्ञानिक 🇮🇳

भास्कर-२ उपग्रहाचे यशस्वी प्रक्षेपण

1981 · 45 वर्षांपूर्वी

भारताच्या भास्कर-२ या उपग्रहाचे प्रक्षेपण.

भारताचा दुसरा प्रायोगिक रिमोट सेन्सिंग उपग्रह 'भास्कर-२' रशियाच्या कपुस्टिन यार येथून प्रक्षेपित करण्यात आला. जलविज्ञान, वनीकरण आणि भूगर्भशास्त्राशी संबंधित माहिती गोळा करणे हा याचा मुख्य उद्देश होता.