जागतिक युवा कौशल्य दिन: उद्याच्या भारतासाठी कुशल पिढी घडवूया

जागतिक युवा कौशल्य दिन: एक महत्त्वपूर्ण स्मरणपत्र

प्रिय विद्यार्थी मित्रांनो, पालक आणि शिक्षकांनो,

आज १५ जुलै २०२६! आजचा दिवस अनेक अर्थांनी खास आहे. आजपासून आषाढ नवरात्रीचा प्रारंभ होत आहे, चंद्र दर्शनाचा शुभ योग आहे. याच दिवशी भारतामध्ये एकेकाळी संदेशवहनाचे महत्त्वाचे साधन असलेली 'तार' (Telegram) सेवा बंद झाली होती, तर जगातील एक महत्त्वाचे संवाद माध्यम, ट्विटरचे (Twitter) जागतिक लोकार्पण झाले होते. याच दिवशी दिलीप सरदेसाई यांची पुण्यतिथी आणि कुंभकोणम शाळा दुर्घटना यांसारख्या आठवणीही जोडलेल्या आहेत. पण या सगळ्यांमधून एक गोष्ट प्रकर्षाने समोर येते ती म्हणजे काळाच्या ओघात होणारे बदल आणि नव्या बदलांना सामोरे जाण्याची तयारी.

या सर्व महत्त्वाच्या घटनांबरोबरच, आजचा दिवस जागतिक युवा कौशल्य दिन म्हणूनही साजरा केला जातो. संयुक्त राष्ट्र संघाने २०१४ पासून १५ जुलै हा दिवस जगभरातील तरुणांमध्ये कौशल्य विकासाचे महत्त्व रुजवण्यासाठी समर्पित केला आहे. या दिवसाचा मुख्य उद्देश तरुण-तरुणींना रोजगार, चांगले काम आणि उद्योजकतेसाठी आवश्यक कौशल्ये विकसित करण्यास प्रोत्साहन देणे हा आहे. आजच्या वेगाने बदलणाऱ्या जगात, केवळ शालेय पुस्तकी ज्ञान पुरेसे नाही. भविष्यातील आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी आणि यशस्वी होण्यासाठी व्यावहारिक कौशल्ये (Practical Skills) आत्मसात करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

आपला भारत देश हा जगातील सर्वात तरुण देशांपैकी एक आहे. आपल्याकडे मोठ्या संख्येने युवा वर्ग आहे आणि हीच आपली सर्वात मोठी ताकद आहे. या युवा वर्गाला योग्य कौशल्ये मिळाल्यास, ते केवळ स्वतःचेच नव्हे, तर देशाचे भविष्यही उज्वल करू शकतील. हा जागतिक युवा कौशल्य दिन आपल्याला आठवण करून देतो की, प्रत्येक विद्यार्थ्याने आपल्या शैक्षणिक प्रवासासोबतच, भविष्यासाठी आवश्यक असलेली कौशल्ये विकसित करण्यावरही लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. चला तर मग, या लेखातून आपण कौशल्य विकासाचे महत्त्व, २१ व्या शतकातील आवश्यक कौशल्ये आणि ती कशी आत्मसात करावीत याबद्दल सविस्तर चर्चा करूया.

केवळ पुस्तकी ज्ञान पुरेसे नाही: कौशल्यांचे महत्त्व

आपल्या शिक्षण पद्धतीत पुस्तकी ज्ञानाला नेहमीच खूप महत्त्व दिले जाते. चांगले गुण मिळवणे, परीक्षा उत्तीर्ण करणे आणि पदवी संपादन करणे हे यशाचे मापदंड मानले जातात. यात काही गैर नाही, कारण मूलभूत ज्ञान अत्यंत महत्त्वाचे आहे. परंतु, आजच्या जगात, केवळ पुस्तकी ज्ञानावर अवलंबून राहणे पुरेसे नाही. आपण पाहिले की, 'तार' सेवेचे बंद होणे आणि ट्विटरचे आगमन हे तंत्रज्ञानातील बदलाचे प्रतीक आहे. हे बदल फक्त तंत्रज्ञानातच नाहीत, तर रोजगार बाजारपेठेत (Job Market) आणि जीवनाच्या प्रत्येक क्षेत्रात होत आहेत.

• बदलती रोजगार बाजारपेठ: आजच्या कंपन्या केवळ 'पदवीधर' उमेदवारांच्या शोधात नाहीत, तर त्यांना असे कर्मचारी हवे आहेत जे समस्या सोडवू शकतील, नवनवीन कल्पना मांडू शकतील, इतरांसोबत मिळून काम करू शकतील आणि तंत्रज्ञानाचा प्रभावीपणे वापर करू शकतील. अनेक सर्वेक्षणांतून हे समोर आले आहे की, पदवीधरांमध्येही 'रोजगारक्षमतेचा अभाव' (Lack of Employability) असतो, कारण त्यांच्याकडे आवश्यक कौशल्यांची कमतरता असते.
• सर्वांगीण विकास: कौशल्य विकासामुळे विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास होतो. यामुळे त्यांची विचार करण्याची क्षमता वाढते, आत्मविश्वास वाढतो आणि ते कोणत्याही परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठी अधिक सक्षम होतात. हे त्यांना केवळ करिअरमध्येच नव्हे, तर वैयक्तिक जीवनातही यशस्वी होण्यास मदत करते.
• अनुकूलनशीलता (Adaptability): जग इतक्या वेगाने बदलत आहे की, आज जे कौशल्य महत्त्वाचे वाटते, ते उद्या कालबाह्य होऊ शकते. त्यामुळे, नवीन कौशल्ये शिकण्याची आणि बदलत्या परिस्थितीशी जुळवून घेण्याची क्षमता असणे हे स्वतःच एक महत्त्वाचे कौशल्य आहे.
• उद्योजकता (Entrepreneurship): अनेक तरुण-तरुणींना स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याची इच्छा असते. केवळ शैक्षणिक पदवीने उद्योजक होता येत नाही, त्यासाठी समस्या सोडवणे, संवाद साधणे, टीम तयार करणे आणि जोखीम पत्करणे यांसारख्या अनेक कौशल्यांची आवश्यकता असते.

आजचे शिक्षण म्हणजे उद्याच्या जीवनाची तयारी. आणि या तयारीमध्ये केवळ माहिती गोळा करणे नव्हे, तर त्या माहितीचा वापर करून काहीतरी नवीन निर्माण करण्याची क्षमता असणे आवश्यक आहे.

२१ व्या शतकातील प्रमुख कौशल्ये: यशाचे नवे मापदंड

आजच्या युगात यशस्वी होण्यासाठी काही विशिष्ट कौशल्यांची (21st Century Skills) नितांत आवश्यकता आहे. ही कौशल्ये विद्यार्थ्यांना केवळ चांगल्या नोकरीसाठीच नव्हे, तर एक जबाबदार नागरिक म्हणून जगण्यासाठीही मदत करतात. चला, यातील काही प्रमुख कौशल्यांवर एक नजर टाकूया:

१. गंभीर विचार (Critical Thinking)

गंभीर विचार म्हणजे काय? समोर आलेल्या माहितीचे विश्लेषण करणे, तिचे चांगले-वाईट पैलू तपासणे आणि स्वतःच्या बुद्धीने योग्य निष्कर्ष काढणे. आजकाल सोशल मीडियावर किंवा इतर माध्यमांतून मोठ्या प्रमाणावर माहिती उपलब्ध होते. या माहितीतील सत्यता पडताळणे, पूर्वग्रह बाजूला ठेवून विचार करणे आणि तार्किक निर्णय घेणे हे गंभीर विचाराचे महत्त्वाचे भाग आहेत.

• उदाहरण: एखाद्या बातमीवर लगेच विश्वास न ठेवता, ती बातमी कोणत्या स्त्रोताकडून आली आहे, त्यात काही पूर्वग्रह आहे का, इतर माध्यमांनी याबद्दल काय म्हटले आहे, याचा विचार करणे.
• कसे विकसित कराल? प्रश्न विचारायला शिका, वादविवादात सक्रिय भाग घ्या, वेगवेगळ्या दृष्टिकोनातून विचार करा आणि कोणत्याही विषयावर घाईघाईने निष्कर्ष काढण्याऐवजी सखोल विचार करा.

२. डिजिटल साक्षरता (Digital Literacy)

आजच्या युगात डिजिटल कौशल्ये असणे अत्यंत आवश्यक आहे. स्मार्टफोन, इंटरनेट, संगणक, सोशल मीडिया आणि विविध ॲप्लिकेशन्सचा सुरक्षितपणे आणि प्रभावीपणे वापर करता येणे म्हणजे डिजिटल साक्षरता. यात केवळ तंत्रज्ञान वापरणे नव्हे, तर ऑनलाइन सुरक्षितता (Cybersecurity), गोपनीयतेचे महत्त्व (Privacy) आणि डिजिटल साधनांचा वापर करून माहिती शोधणे व तयार करणे यांचाही समावेश होतो.

• उदाहरण: ऑनलाइन प्रोजेक्टसाठी माहिती शोधणे, ईमेल पाठवणे, प्रेझेंटेशन तयार करणे, किंवा सुरक्षितपणे ऑनलाइन व्यवहार करणे.
• कसे विकसित कराल? संगणक आणि इंटरनेटचा वापर नियमितपणे करा, विविध सॉफ्टवेअर शिकून घ्या (उदा. MS Office, Google Workspace), ऑनलाइन सुरक्षिततेचे नियम समजून घ्या आणि नव्या तंत्रज्ञानाबद्दल जाणून घेण्यास उत्सुक रहा.

३. प्रभावी संवाद (Effective Communication)

आपले विचार, कल्पना आणि भावना स्पष्टपणे इतरांपर्यंत पोहोचवणे आणि इतरांचे विचार समजून घेणे म्हणजे प्रभावी संवाद. यात केवळ बोलणे (Verbal Communication) नव्हे, तर लिहिणे (Written Communication), ऐकणे (Listening) आणि देहबोली (Non-verbal Communication) यांचाही समावेश होतो. कोणत्याही क्षेत्रात यशस्वी होण्यासाठी हे कौशल्य अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

• उदाहरण: शाळेत प्रेझेंटेशन देणे, मित्रांसोबत किंवा शिक्षकांसोबत स्पष्टपणे बोलणे, एखाद्या विषयावर लेख लिहिणे किंवा ग्रुप डिस्कशनमध्ये सक्रिय भाग घेणे.
• कसे विकसित कराल? सार्वजनिक ठिकाणी बोलण्याचा सराव करा, वादविवाद स्पर्धांमध्ये भाग घ्या, विविध पुस्तके वाचा आणि आपले विचार स्पष्टपणे मांडण्याचा प्रयत्न करा. इतरांचे बोलणे लक्षपूर्वक ऐका.

४. समस्या सोडवणे (Problem-Solving)

जीवनात अनेक लहान-मोठ्या समस्या येत असतात. या समस्यांची मूळ कारणे शोधणे, त्यावर विविध उपाययोजना विचार करणे आणि त्यापैकी सर्वोत्तम उपाय निवडणे म्हणजे समस्या सोडवण्याचे कौशल्य. हे कौशल्य केवळ गणिताच्या समस्या सोडवण्यासाठीच नव्हे, तर दैनंदिन जीवनातील आव्हानांवर मात करण्यासाठीही उपयुक्त आहे.

• उदाहरण: अभ्यासात एखादा अवघड प्रश्न आला असेल, तर लगेच हार न मानता, वेगवेगळ्या पद्धतीने विचार करून तो सोडवण्याचा प्रयत्न करणे. किंवा मित्रांसोबत खेळताना काही अडचण आल्यास, त्यावर एकत्र मार्ग काढणे.
• कसे विकसित कराल? कोडी (Puzzles) सोडवा, बुद्धीबळ खेळा, वैज्ञानिक प्रयोग करा आणि दैनंदिन जीवनातील लहान-मोठ्या समस्यांवर स्वतः उपाय शोधण्याचा प्रयत्न करा.

५. सर्जनशीलता आणि नावीन्यपूर्ण विचार (Creativity & Innovation)

सर्जनशीलता म्हणजे काहीतरी नवीन आणि वेगळे निर्माण करण्याची क्षमता. नावीन्यपूर्ण विचार म्हणजे जुन्या समस्यांवर नवीन उपाय शोधणे किंवा अस्तित्वात नसलेल्या कल्पनांना प्रत्यक्षात आणणे. आजच्या जगात, जिथे अनेक कामे यंत्रमानव (Robots) करू शकतात, तिथे मानवी सर्जनशीलता आणि नावीन्यपूर्णतेला खूप महत्त्व आहे.

• उदाहरण: शाळेच्या प्रोजेक्टसाठी एक वेगळी कल्पना मांडणे, चित्रकला, संगीत किंवा लेखन यांसारख्या कला प्रकारांमध्ये स्वतःला व्यक्त करणे, किंवा एखाद्या गोष्टीला नवीन पद्धतीने वापरणे.
• कसे विकसित कराल? विविध कला प्रकारांमध्ये भाग घ्या, कल्पनांना मोकळेपणाने व्यक्त करा, 'बॉक्सच्या बाहेर' (Out-of-the-box) विचार करा आणि चुकांना घाबरू नका, कारण त्यातूनच नवीन गोष्टी शिकायला मिळतात.

६. सहकार्य आणि संघकार्य (Collaboration & Teamwork)

आजच्या जगात कोणतीही मोठी गोष्ट एकट्याने साध्य करणे कठीण आहे. इतरांसोबत मिळून काम करणे, त्यांच्या मतांचा आदर करणे, जबाबदाऱ्या वाटून घेणे आणि एकत्रपणे ध्येय गाठणे म्हणजे सहकार्य आणि संघकार्य. हे कौशल्य शाळेतील ग्रुप प्रोजेक्टपासून ते मोठ्या कंपन्यांमधील कामापर्यंत सर्वत्र महत्त्वाचे आहे.

• उदाहरण: शाळेतील ग्रुप प्रोजेक्टमध्ये आपल्या टीममधील सदस्यांसोबत मिळून काम करणे, खेळाच्या मैदानावर टीम म्हणून खेळणे आणि एकमेकांना मदत करणे.
• कसे विकसित कराल? शाळेतील विविध क्लब्स, स्पोर्ट्स टीम्स किंवा स्वयंसेवा उपक्रमांमध्ये भाग घ्या, जिथे तुम्हाला इतरांसोबत काम करण्याची संधी मिळेल.

७. अनुकूलता आणि लवचिकता (Adaptability & Flexibility)

जग वेगाने बदलत आहे. नवीन तंत्रज्ञान, नवीन नियम, नवीन परिस्थिती - या सगळ्यांशी जुळवून घेण्याची क्षमता असणे खूप महत्त्वाचे आहे. अनपेक्षित बदलांना सामोरे जाण्याची आणि नवीन गोष्टी स्वीकारण्याची तयारी असणे म्हणजे अनुकूलता आणि लवचिकता.

• उदाहरण: शाळेचा अभ्यासक्रम बदलल्यास किंवा नवीन शिक्षण पद्धती आल्यास, तिला लगेच स्वीकारून त्यानुसार अभ्यास करणे.
• कसे विकसित कराल? नवीन गोष्टी शिकण्यास नेहमी तयार रहा, बदल स्वीकारायला शिका आणि अनपेक्षित परिस्थितीला सकारात्मक दृष्टीने सामोरे जा.

८. भावनिक बुद्धिमत्ता (Emotional Intelligence)

आपल्या स्वतःच्या भावना समजून घेणे, त्यांना योग्य प्रकारे व्यवस्थापित करणे आणि इतरांच्या भावना ओळखणे व त्यांचा आदर करणे म्हणजे भावनिक बुद्धिमत्ता. हे कौशल्य चांगले नातेसंबंध निर्माण करण्यासाठी, संघर्ष टाळण्यासाठी आणि मानसिक आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

• उदाहरण: एखाद्या मित्राला वाईट वाटले असेल, तर त्याच्या भावना समजून घेणे आणि त्याला आधार देणे. स्वतःला राग आल्यास, तो योग्य प्रकारे व्यक्त करणे.
• कसे विकसित कराल? आपल्या भावनांकडे लक्ष द्या, त्या कशामुळे येतात हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. इतरांच्या भावना समजून घेण्यासाठी त्यांच्याशी संवाद साधा आणि सहानुभूती (Empathy) विकसित करा.

कौशल्ये कशी आत्मसात कराल आणि विकसित कराल?

कौशल्य विकास हा एक सतत चालणारा प्रवास आहे. ही कौशल्ये एका रात्रीत येत नाहीत, त्यासाठी सराव, सातत्य आणि शिकण्याची इच्छा असणे आवश्यक आहे. भारतीय विद्यार्थ्यांसाठी ही कौशल्ये आत्मसात करण्याचे अनेक मार्ग आहेत:

1. शालेय अभ्यासक्रमाबाहेरच्या उपक्रमांमध्ये सहभाग:
   • कला आणि क्रीडा: चित्रकला, संगीत, नृत्य, नाटक, खेळ यांसारख्या उपक्रमांमध्ये भाग घेतल्याने सर्जनशीलता, संघकार्य, शिस्त आणि समस्या सोडवण्याचे कौशल्य विकसित होते.
   • वादविवाद आणि वक्तृत्व स्पर्धा: यातून संवाद कौशल्ये, गंभीर विचार आणि आत्मविश्वास वाढतो.
   • विज्ञान प्रदर्शन आणि प्रकल्प: यातून समस्या सोडवणे, नावीन्यपूर्ण विचार आणि संशोधनाची आवड निर्माण होते.
   • शालेय क्लब्स आणि मंडळे: पर्यावरण क्लब, वाचन क्लब, तंत्रज्ञान क्लब यांसारख्या ठिकाणी काम केल्याने विशिष्ट कौशल्ये विकसित होतात आणि इतरांसोबत काम करण्याची सवय लागते.
2. ऑनलाइन शिक्षण आणि कोर्सेस:
   • आजकाल अनेक मोफत आणि सशुल्क ऑनलाइन कोर्सेस उपलब्ध आहेत. कोर्सेरा (Coursera), युडेमी (Udemy), खान अकॅडमी (Khan Academy), स्वयं (SWAYAM) यांसारख्या प्लॅटफॉर्मवर डिजिटल साक्षरता, प्रोग्रामिंग, ग्राफिक डिझाइन, नवीन भाषा शिकणे यांसारख्या अनेक कौशल्यांचे कोर्सेस उपलब्ध आहेत.
   • व्हिडिओ ट्यूटोरियल्स पाहूनही तुम्ही नवीन गोष्टी शिकू शकता, जसे की कोडिंग, व्हिडिओ एडिटिंग किंवा एखादे वाद्य वाजवणे.
3. स्वयंसेवा (Volunteering):
   • स्थानिक संस्थांसोबत स्वयंसेवक म्हणून काम केल्याने सामाजिक कौशल्ये, सहानुभूती, संघकार्य आणि जबाबदारीची जाणीव वाढते. उदा. स्वच्छता अभियान, वृक्षाारोपण किंवा गरजू विद्यार्थ्यांना मदत करणे.
4. पुस्तके आणि वाचन:
   • केवळ अभ्यासक्रमाची पुस्तके नव्हे, तर विविध विषयांवरील पुस्तके, मासिके, वर्तमानपत्रे वाचल्याने ज्ञान वाढते, शब्दसंग्रह सुधारतो आणि गंभीर विचार करण्याची सवय लागते.
5. नवीन भाषा शिकणे:
   • नवीन भाषा शिकल्याने केवळ संवाद कौशल्यच नव्हे, तर संज्ञानात्मक क्षमता (Cognitive Skills) आणि सांस्कृतिक समजही वाढते.
6. प्रकल्प आणि गृहपाठ गांभीर्याने घ्या:
   • शाळेतील प्रोजेक्ट्स आणि गृहपाठ हे केवळ 'काम' म्हणून न पाहता, त्यातून काहीतरी नवीन शिकण्याची संधी म्हणून पहा. यात तुम्ही समस्या सोडवणे, संशोधन करणे आणि प्रेझेंटेशन कौशल्ये विकसित करू शकता.
7. मेंटरशिप (Mentorship):
   • एखाद्या अनुभवी व्यक्तीकडून (शिक्षक, पालक, मोठा भाऊ/बहीण) मार्गदर्शन घेणे. ते तुम्हाला योग्य दिशा दाखवू शकतात आणि तुमच्या कौशल्यांना धार लावण्यास मदत करू शकतात.

पालक आणि शिक्षकांची भूमिका: कौशल्य विकासाला प्रोत्साहन

विद्यार्थ्यांच्या कौशल्य विकासात पालक आणि शिक्षकांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. त्यांचे मार्गदर्शन आणि प्रोत्साहन विद्यार्थ्यांना योग्य दिशा देऊ शकते.

• शिकण्यासाठी पोषक वातावरण निर्माण करणे: पालक आणि शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना प्रश्न विचारण्यास, नवीन गोष्टी करून पाहण्यास आणि चुकांमधून शिकण्यास प्रोत्साहित केले पाहिजे. त्यांच्यावर केवळ गुणांसाठी दबाव न टाकता, त्यांच्या सर्वांगीण विकासाला महत्त्व द्यावे.
• संसाधने उपलब्ध करून देणे: विद्यार्थ्यांना विविध पुस्तके, ऑनलाइन कोर्सेस, खेळ आणि उपक्रमांसाठी आवश्यक संसाधने उपलब्ध करून द्यावीत.
• आदर्श (Role Model) बनणे: पालकांनी आणि शिक्षकांनी स्वतः नवीन गोष्टी शिकण्यास आणि कौशल्ये विकसित करण्यास उत्सुकता दाखवावी. त्यांचे वर्तन विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरू शकते.
• अकादमिक आणि कौशल्य विकासात संतुलन: केवळ अभ्यासावर लक्ष केंद्रित न करता, विद्यार्थ्यांच्या कला, क्रीडा आणि इतर आवडींनाही प्रोत्साहन द्यावे. त्यांना त्यांच्या आवडीनुसार कौशल्ये विकसित करण्याची संधी द्यावी.
• प्रोत्साहन आणि कौतुक: विद्यार्थ्यांनी जेव्हा एखादे नवीन कौशल्य शिकण्याचा प्रयत्न करतात किंवा त्यात प्रगती करतात, तेव्हा त्यांचे कौतुक करावे. यामुळे त्यांचा आत्मविश्वास वाढतो आणि त्यांना अधिक प्रयत्न करण्याची प्रेरणा मिळते.
• संवाद साधणे: विद्यार्थ्यांशी त्यांच्या आवडी, भविष्यातील योजना आणि त्यांना कोणत्या कौशल्यांमध्ये रस आहे याबद्दल नियमितपणे संवाद साधावा.

शिक्षण आणि कौशल्य विकास हे एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. एक चांगला विद्यार्थी तोच असतो, जो केवळ पुस्तकी ज्ञानाने समृद्ध नसतो, तर व्यावहारिक कौशल्यांनीही परिपूर्ण असतो. यामुळेच जागतिक युवा कौशल्य दिन आपल्याला या महत्त्वाच्या पैलूवर अधिक लक्ष केंद्रित करण्याची आठवण करून देतो.

सारांश

आजचा जागतिक युवा कौशल्य दिन हा केवळ एक सोहळा नाही, तर भारतीय विद्यार्थ्यांसाठी भविष्याच्या तयारीचे एक महत्त्वाचे आवाहन आहे. २१ व्या शतकातील आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी आणि बदलत्या जगात यशस्वी होण्यासाठी गंभीर विचार, डिजिटल साक्षरता, प्रभावी संवाद, समस्या सोडवणे, सर्जनशीलता, संघकार्य, अनुकूलता आणि भावनिक बुद्धिमत्ता यांसारखी कौशल्ये आत्मसात करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

केवळ शैक्षणिक पदवीवर अवलंबून न राहता, प्रत्येक विद्यार्थ्याने आपल्या आवडीनुसार आणि गरजेनुसार ही कौशल्ये विकसित केली पाहिजेत. यासाठी शालेय उपक्रम, ऑनलाइन कोर्सेस, स्वयंसेवा आणि दैनंदिन जीवनातील प्रत्येक संधीचा वापर करावा. पालक आणि शिक्षकांनीही विद्यार्थ्यांना या प्रवासात सक्रियपणे पाठिंबा द्यावा. कारण, उद्याचा भारत हा केवळ सुशिक्षित नव्हे, तर कुशल आणि सक्षम युवा पिढीच्या खांद्यावर उभा राहणार आहे. चला तर मग, आजपासूनच आपल्या कौशल्यांना धार लावून, एक उज्ज्वल आणि यशस्वी भविष्य घडवण्याचा संकल्प करूया!

तुम्हाला माहीत आहे का?

• भारतातील सुमारे ६५% लोकसंख्या ३५ वर्षांखालील आहे, ज्यामुळे भारत जगातील सर्वात तरुण देशांपैकी एक बनला आहे. या युवाशक्तीला योग्य कौशल्ये मिळाल्यास, भारत जागतिक स्तरावर एक मोठी आर्थिक महासत्ता बनू शकतो.
• २०३० पर्यंत, जगभरातील सुमारे ८० कोटी नोकऱ्या स्वयंचलित (Automated) होतील, म्हणजे यंत्रमानवाद्वारे केल्या जातील. त्यामुळे, मानवी कौशल्ये जसे की सर्जनशीलता, गंभीर विचार आणि भावनिक बुद्धिमत्ता यांना अधिक महत्त्व प्राप्त होईल.
• युनायटेड नेशन्स एज्युकेशनल, सायंटिफिक अँड कल्चरल ऑर्गनायझेशन (UNESCO) नुसार, जागतिक स्तरावर आजही कोट्यवधी तरुण-तरुणींना मूलभूत कौशल्ये मिळवण्यासाठी संघर्ष करावा लागतो, ज्यामुळे त्यांना चांगले रोजगार मिळण्यास अडचणी येतात.
• भारतातील ‘तार’ (Telegram) सेवा, जी १८५० मध्ये सुरू झाली होती आणि १५ जुलै २०१३ रोजी बंद झाली, ती एकेकाळी अत्यंत महत्त्वाची संवाद यंत्रणा होती. ही घटना तंत्रज्ञानाच्या वेगाने बदलणाऱ्या स्वरूपाचे उत्तम उदाहरण आहे.